Ege'deki dostluğun gizli tanığı

İşte Geliyor Kurtuluş - Türkiye'nin 2. Dünya Savaşı'nda Yunanistan'a Yardımları 1940- 1942' isimli kitap, 2. Dünya Savaşı'nın en zor yıllarında Türkiye'den Yunanistan'a yapılan yardımları ve bu yardımların sembol gemisi olan Kurtuluş Gemisi'nin hikayesini anlatıyor. Ticaret Odası Kültür, Sanat ve Tarih Yayınları tarafından yayınlanan kitap, Doç. Dr. Elçin Macar imzasını taşıyor.

Hemen herkes Türkiye ile Yunanistan arasındaki 'gizli-açık düşmanlığın' 1999 yılında iki ülkenin peş peşe yaşadıkları deprem felaketi sonrasında sona erdiğini sanıyor, halbuki tarih biraz araştırıldığında görülüyor ki zor durumda kalındığında iki ülke birbirine hep yardımcı olmuş... Tarihte pek bilinmeyen önemli bir gerçeği su yüzüne çıkarıyor 'İşte Geliyor Kurtuluş'.

ATATÜRK VE VENİZELOS DOSTLUĞU
İki ülke arasındaki yakınlaşma, Venizelos'un Atatürk'ü Nobel Barış Ödülü'ne aday göstermesi ile başlamış... Karşılıklı yardımlaşma ilk kez 1939 Erzincan Depremi'nde yaşanmış. O günlerde Yunanistan'da 700 bin kişi para toplamış, 2 milyon drahmi Erzincan'a gönderilmiş. Pek büyük bir para değil ama; 'Yardım, yardımdır' demişiz, duygulanmışız. O zamanlar iki ülke de fakir. 1940'ta İtalyanlarla Yunanlılar savaşırken Kızılay, Yunan Kızılhaç'ına pamuk, sargı bezi, ameliyat malzemesi, 3 bin tetanos, bin kangren serumu vermiş... 4 milyon drahmiden fazla değerde malzeme gönderilmiş. Üç de ambulans hediye edilmiş. 'Yardım, yardımdır' demişler, duygulanmışlar. 1941'de Almanlar işgal eder Atina'yı. Hitler'in Nazi askerleri Akropolis'te dolaşmaya başlar. Gelen haberlere göre, her gün açlıktan 600 kişi ölüme yatar. Almanların umurunda bile olmaz. Savaşın dışında kalmaya çalışan Türkiye, tam bu sırada erzak yüklü bir gemiyi Yunanistan'a göndereceğini açıklar. 'Komşusu açken uyuyamayan Türk köylüsü' misali... Gemi 13 Ekim 1941'de hareket eder Salıpazarı rıhtımından. Adı da 'Kurtuluş'tur; hedefi de... 800 ton bakliyat, 240 ton soğan, 45 ton yumurta, buğday, patates, balık, bezelye, sağlık malzemesi ile tepesine kadar dolu olarak yola çıkar. Kurtuluş, Pire'de Türk bayraklarıyla karşılanır, herkes ağlamaktadır. Seferler devam eder, Yunanlıların yüzü güler. Ama 'Kurtuluş', 6. seferini gerçekleştirdiği 19 Ocak 1942'de Marmara Adası civarında fırtınaya yakalanıp batar... Kurtuluş'un batışı Yunanistan'da büyük üzüntü ile karşılanır. Çünkü Atina'daki aşevleri hep 'Kurtuluş'un getirdiği yardım sayesinde yiyecek dağıtabilmektedir. Kurtuluş'un her seferde Pire'de büyük tezahüratlarla karşılanması, gemi personelinden hiçbir yerde para alınmaması gösterilen sevginin ve ilginin ölçüsüdür. Kurtuluş Gemisi, iki ülke arasındaki kara gün dostluğunun unutulmaz bir sembolüdür...
Kurtuluş'un ardından Dumlupınar Gemisi seferler yapmaya devam eder. Bu gemi de Yunanistan'da 'İkinci İsa' adıyla karşılanır.
Kitap, 'Kurtuluş gemisinin tayfasının sefer boyunca kuru ekmek yiyip kendi tayınlarını Yunanistan'da bırakması', 'Türk gazetecilerin Yunanlı meslektaşlarına gönderdiği yardımlar', 'Belediyeler arasında gösterilen dayanışmalar' gibi sayısız insan hikayesi barındırıyor.

NEDİM ATİLLA-nedim.atilla@aksam.com.tr