AKŞAM GAZETESİ | Metin Taş-Sezgin Özcan | 2009-07-30

Bağ-Kur borcu olanlar için yarın son gün!

Beş yıldan (60 aydan) fazla Bağ-Kur prim borcu olanlar için bugün ve yarın çok önemli iki gün. 30 Nisan 2008 itibarıyla beş yıldan fazla süreye ilişkin prim borcunuz varsa, diğer yandan da emeklilik için prim gününe ihtiyaç duyuyorsanız, ihtiyacınız kadar prim günü satın alabilirsiniz. Ancak ihtiyacınız olan gün sayısına ilişkin prim borcunu yarın akşama kadar ödemeniz gerekiyor.

SÜRE YARIN DOLUYOR
5510 sayılı SS ve GSS Kanunu'nun geçici 17. maddesine istinaden çıkarılan Tebliğ ile 1479 sayılı Bağ-Kur ve 2926 sayılı Tarım Bağ-Kur Kanunları'na göre tescilleri yapıldığı halde 30 Nisan 2008 itibarıyla beş yıldan fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanlara, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, Tebliğin yayımı tarihini takip eden aybaşından itibaren 6 ay içerisinde ödememeleri halinde, sigortalılıklarının durdurulacağı duyurulmuştu.
Söz konusu Tebliğ 14.01.2009 tarihinde yayımlanmış ve 6 aylık süre 1 Şubat 2009 tarihinde başlamıştı. İşte bu süre yarın akşam doluyor.
Beş yılı aşkın süreye ilişkin borcu olanların borçlarını ödememeleri halinde,  prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibariyle, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibariyle sigortalılıkları durdurulacak. Sigortalılıkları durdurulanlardan, çalışmaları 30 Nisan 2008 tarihinden sonra da devam edenlerin 4/b (Bağ-Kur) sigortalılıkları 1 Mayıs 2008 tarihinden itibaren yeniden başlatılacak.
Prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmeyecek, yani hiç yokmuş kabul edilecek. Bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyecek. Başka bir anlatımla sigortalının bu sürelere ilişkin prim borçları silinecek.

İSTENİRSE SÜRELER SONRADAN KAZANILABİLECEK
Sigortalı ya da hak sahiplerinin daha sonra müracaat etmeleri halinde, durdurulan sigortalılık süresi yeniden kazanılabilecek. Ancak durdurulan sigortalılık süresine ilişkin primlerin tamamının ödenmesi gerekecek. Primler, ödeme gününde geçerli olan prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak. Hesaplanan primlerin tamamı, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödenecek.

KISMİ ÖDEMEDE SON İKİ GÜN
Beş yıldan fazla prim borcu olanlar, beş yılı aşan süre için yarın akşama kadar kısmi ödeme yapabilecekler. Böylece, sadece kendileri için gerekli olan sürenin prim borcunu ödeyerek, sigortalılık süresine saydırabilecekler. Geri kalan prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmeyecek ve bu sürelere ilişkin borç ortadan kalkacak.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, kısmi ödeme yapıldıktan kalan borcun 60 ayın altına düşmemesi. Kısmi ödeme sonrası kalan borcun 60 aydan az olması halinde, sigortalılık kesintisiz devam ettirilecek.  
Örneğin on yıllık (120 aylık) prim borcu olan, 1 ila 60 ay arasında kalmak üzere ihtiyacı kadar prim gününe ait borcu ödeyerek sigortalılık süresine saydırabilecek. 3 Ağustos'tan sonra ise kısmi ödeme söz konusu olmayacak. Ancak 120 ayın tamamına ilişkin primleri ödemek suretiyle bu süreleri kazanabilecek.

ÖLÜMLÜ DÜNYA
Ölen 4/b (Bağ-Kur) sigortalısının yakınlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi için en az beş yıl (1800 gün) prim ödenmiş olması şartı aranıyor. Ölümlü dünyada geride kalacak olanları da düşünmek gerekiyor. Bu bağlamda prim günü beş yıldan az olup da ödeme gücü olanların en azından prim gününü beş yıla tamamlamalarında yarar var. Aksi halde ölüm tarihinde beş yıl prim ödemesi olmayan sigortalının yakınları aylık bağlanabilmesi için durdurulan sigortalılık süresinin tamamına ilişkin primleri güncel tutarıyla ödemek zorunda kalacaklar.
Örneğin, on yıllık Bağ-Kur borcu olan sigortalının ölüm tarihinde dört yıllık prim ödemesi varsa, hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için on yıllık primin ödenmesi gerekecek. Oysa on yıllık prim borcunun bir yıllık kısmının yarın akşama kadar ödenmesi halinde, dokuz yıllık borç silinecek. Sigortalının ölümü halinde de eş ve çocuklarına aylık bağlanabilecek.

AKLINIZDA BULUNSUN
Kooperatiflerde ortaklık payının değeri 100 TL'ye çıkarıldı
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na tabi kooperatiflerde, bir ortaklık payının değeri, Bakanlar Kurulu'nun 14.07.2009 tarih ve 2009/15233 sayılı kararı ile 100 (yüz) TL'ye yükseltildi. Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı, 23.07.2009 tarih ve 27297 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

GÜNÜN SÖZÜ
'Aptallar, akıllılardan pek az şey öğrenirler; ama akıllılar aptallardan çok şey öğrenirler.' Cato

Sözleşmeli çalışan kadının doğum iznine ilişkin ücreti
EŞİm 4/B'li sözleşmeli personel olarak çalışıyor. Doğum izni boyunca hiçbir ücret ödemesi yapılmadı. Kurumun mutemedi geriye dönük ödeme yapamayacağını, aksi halde ceza alacağını söyledi. Bu Kararnameyi kendisine birkaç kez söylememize rağmen kendisi Sosyal Güvenlik Kurumu ile görüştüğünü, yine eskisi gibi izin dönüşünde sadece üçte ikisini alacağımızı söyledi. Şimdi ise durumun bizim dediğimiz gibi olduğunu kabullendi. Fakat yinede maaşımızı ödemiyor. SGK il müdürlüğünden alacaksınız deyip topu oraya atıyor. Kararnameye göre biz geriye dönük maaşımızı ve SGK primlerimizi nasıl alabiliriz? SGK il müdürlüğü maaşımızı tam ödeyebilir mi? Nasıl bir yol izlememiz gerekir? Uğur Özsoy
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) bendi kapsamında istihdam edilen sözleşmeli kadın personele ücretli doğum izni hakkı veren 'Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar'a ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı, 29 Mart 2009 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi.
Buna göre, sözleşmeli kadın personele, doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı hafta süre ile ücretli doğum izni verilecek. Başka bir anlatımla, sözleşmeli kadın personel doğum izni süresince ücretini almaya devam edecek. Ancak doğum izni sebebiyle Sosyal Güvenlik Kurumu'nca (SGK) ödenen günlük kazancın üçte ikisi oranındaki geçici iş göremezlik ödeneği doğum yapan kadının ücretinden düşülecek.
Eşinizin doğum iznini kullandığı tarihleri belirtmemişsiniz. Yukarıda da belirttiğimiz gibi Karar da düzenlemenin yayımı (29 Mart 2009) tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiş olup, bu tarihten önce doğum iznini kullanmaya başlamış olanlar için lehte veya aleyhte bir hüküm bulunmuyor. Kişisel görüşümüz, Kararın yürürlüğe girdiği 29 Mart 2009 tarihinde doğum izni kullanmakta olanların Karar hükümlerinden yararlanması, en azından doğum izninin 29 Mart 2009 tarihini sonrasına sarkan kısmına ilişkin ücretin ödenmesi gerektiği şeklinde. Konuyla ilgili olarak Devlet Personel Başkanlığı'ndan görüş sorabilirsiniz.
SGK ücretin tamamını ödemez. Sadece günlük kazancın üçte ikisi oranında geçici iş göremezliği ödeneği öder. Bunun için de eşinizin çalıştığı Kurumun bağlı olduğu SGK İl Müdürlüğü'ne başvurmanız gerekiyor.