Şu tercih dedikleri nedir ki?

ÖSS tercih efsanelerini bilir misiniz? Mutlaka kulağınıza geliyordur. Ee tabii ki bir milyon kişi on beş günde büyük bir koşuşturmaca içinde üniversite tercihi yaparsa efsanelerde doğal olarak ortaya çıkar. Efsaneler bazen bilinçli olarak çıkarılır, bazen kendiliğinden ortaya çıkar. Bu efsaneler hep 'Benim bir arkadaşım dedi ki,' diye başlar ve devam eder...
Bir düşünün, ülkemizin beş yıl, on yıl sonraki geleceği olan öğrencilerimize, gelecek planlarını nasıl yaptırıyoruz? Hepsinin elinde bir kılavuz oradan oraya koşup duruyorlar. Herkes hesap yapıyor. Bölümlerin puanları ve başarı sıraları üzerine tüm logaritmik, türevsel, sinüs kosinüs hesapları yapılıyor. Rehber öğretmenler tam bir matematik profesörü edasında, sorulan sorulara tek kelimeyle yanıtlıyorlar, 'giremezsin', 'olmaz', 'yerleşemezsin' veya 'benin hesaplarıma göre yerleşirsin' veya 'kesinlikle yaz'. Bu dönemin lugatında farklı, örneğin, ÇEKO, İ.Ö, Başarı Sırası vb. Garibim veli de ne yapsın hızla lugatı öğreniyor. Sonra rehberden rehbere koşuyor. Hocam falanca üniversite nasıl? Hoca hayatı boyunca görmemiş araştırmamış, ama ne desin sonuçta uzman yorum yapması şart, 'Orayı yazma, daha önce bir öğrencim gitmişti...' diye anlatır.
Aslında birçok kişinin birçok üniversite ve meslek hakkında bilgisi yoktur. Araştırmamış ve bilmiyordur. Ama uzmandır. Yıllarca 'Vakıf üniversitelerine gitmeyin bursunuz kesilir, kalırsınız ortada' dediler. Öğrencilerin bursu kesilmeyince bunu da söyleyemediler. Bazı üniversitelerin adını beğenmedikleri için kötü dediler. Bazı üniversiteler hakkında efsane ürettiler, 'Falanca üniversite ODTÜ'den ayrılma, bence yaz' diyebildiler. İşletme ile iktisadı aynı listeye yazdılar. 'Hocam ne olurum' sorusuna ise ' işletmeci' dediler. Bazen 'Yaz burayı, gidenler 2. sınıfta iş sözleşmesi yapıyor' dediler. Hep söyledim çok yüksek taban puanı olan bir bölümü kapatın ama kılavuza yazın. Görün bakın kesinlikle taban puanı düşmeyecektir. Çünkü ezbere yazıyoruz, ezbere.Taban puan nedir? Halen taban puanın birileri tarafından belirlendiğini sanan rehberler var. Taban puanın o bölüme yerleşen son öğrencinin puanı olduğunu ve sadece o yıla ait tesadüfen olmuş olduğunu bilmeyen var. Dolayısıyla yazmazsanız o taban puan da olmayacaktır.
Kısacası bu ülkenin geleceği olan gençler ve o geleceğin şekilleneceği üniversiteleri buluşturma yöntemimiz o kadar sağlıksız ki akıllara ziyan. Öğrenciler 'Lise boyunca hele bir puanım gelsin ona göre tercih yaparım.', veliler 'Puanını ziyan etme yavrum.', rehber öğretmenler, 'Başarı sırana göre burayı yazmalısın' diyorlar. Allah'ınızı severseniz, bu cümlelerin hangisi sağlıklı söyler misiniz? Bu puanlar nedir? Tercih nedir? Tercih istemek değil midir? Benim isteklerim vardır. İsteklerimi yazarım olur tercih. Her öğrenci isteklerini yazsa, bütün üniversiteleri araştırsa, biz daha okulda iken öğrencinin yeteneklerini ve ilgilerini belirleyerek yönlendirsek, şimdi tercih döneminde yaşadığımızı bu arbedeyi yaşar mıyız?
Hazır 2010 ÖSYS değişmişken gelin bu tercih problemini de halledelim. Bence şöyle yapalım. Öğrencilerden Lise-1 ve Lise-3 'de ön tercih alalım. Öğrencilerin sınav ve puan olmadan okumak istedikleri programları almış olalım. Daha sonra üniversiteler bu öğrencilere kapılarını açsınlar, öğrenciler istedikleri üniversite istedikleri bölüme gidip ders dinlesin ve araştırsınlar. Sonra öğrenciler sınavdan sonra son listelerini yapsınlar. Bu işlemi iki kez yapalım. Bakın nasıl düzeltiyoruz tercih işini. Yoksa bu iş gittikçe şehir efsanesine dönüyor.

Turgay Polat