AKÅžAM | PAZAR | 02 AÄžUSTOS 2009, PAZAR

Açıkhava'ya şapka çıkarmaya!

Müzik aleminin filozoflarından, Kanadalı ÅŸair, söz yazarı, romancı ve ÅŸarkıcı Leonard Cohen, 15 yıldır sonra tekrar sahnede. Menajeri tarafından dolandırılıp parasız kalınca  dünya turnesine çıkan Cohen, 5-6 AÄŸustos'ta Ä°stanbul Cemil Topuzlu Açıkhava Sahnesi'nde de iki konser verecek. 75'lik ozana saygı duruÅŸunda bulunma zamanı.

Kimine göre mezardan gelen bir sese sahiptir, kimineyse huzur verir. Kimi depresif ve kasvetli bir karanlıklar prensi olduÄŸundan, kimiyse kara mizahından dem vurur. Kimine göre kadınların gönlünü çelen romantik ÅŸarkıların müzisyenidir, kimi içinse hayatın derdini, insanın ruhunu çözmüÅŸ bilge bir filozoftur. Kimi onu uyutucu bulur, kimine göreyse bir nimettir. Onun müziÄŸinde kimi aÅŸkı, kimi huzuru, kimi acıyı, kimi kasveti, kimi yalnızlığı, kimi kendini bulur... Nitekim Leonard Cohen bunların hepsidir; çünkü hayatın ÅŸarkılarını söyler.
75'lik usta müzisyen sonunda bu ÅŸarkılarını bizimle paylaÅŸmak için Türkiye'ye de geliyor. 5-6 AÄŸustos'ta Ä°stanbul Cemil Topuzlu Açıkhava Sahnesi'nde sahne alacak üstada ÅŸapka çıkarmadan önce hazırlığınızı yapın. Ä°ÅŸte Cohen hakkında bilinmesi gereken 35 ÅŸey...
1. Elvis Presley'den bir yıl önce, 1934'te doÄŸan Cohen, gelecek ay 21 Eylül'de 75 yaşına basacak. 1960'lı yıllarda müzik dünyasına damgasını vuran ozanlar kervanından 75'e ulaÅŸan ilk isim olacak!
2. Kanada, Montreal doÄŸumlu Leonard Norman Cohen, orta sınıf bir Yahudi aileden geliyor. Giyim ticaretiyle uÄŸraÅŸan babasını 9 yaşında kaybetti; onu daha çocukluk yıllarında edebiyat ve özellikle ÅŸiirle uÄŸraÅŸmaya yönlendiren kiÅŸiyse annesiydi.
3. Gitarı elinde ilk kez 13 yaşında bir kızı etkilemek için aldı. Ardından yerel kafelerde country ÅŸarkıları söylemeye baÅŸladı. Sonra da ilk grubu Buckskin Boys'u kurdu.
4. Aynı dönemde ÅŸiir de yazmakta olan Cohen lise yıllığında en büyük hayalinin dünyaca ünlü bir hatip olmak olduÄŸunu yazıyordu.
5. 17 yaşında McGill Üniversitesi Ä°ngilizce bölümüne giren Cohen, okulun münazara kulübünün baÅŸkanıydı.
6. 1955'te mezun olurken yaratıcı yazarlık dalında McNaughton Ödülü'nü kazanmış, gelecek vaat eden bir yazardı. Bir yıl sonra da ilk ÅŸiir kitabı 'Let Us Compare Mythologies'i yayınladı.
7. 1961'de yayınladığı ikinci ÅŸiir kitabı 'The Spice Box of Earth' ile hem uluslararası baÅŸarı hem de 2000 dolarlık burs kazanan Cohen, bu parayla Avrupa'yı dolaÅŸtı, hatta 'yüzmek ve yazmak' amacıyla Yunan adası Hydra'da bir kulübe satın aldı, yarı münzevi bir hayat yaÅŸadı.
8. 'The Favorite Game' (1963) ve 'Beautiful Losers' (1966) adlı iki romanı ve 'Flowers for Hitler' (1964) ve 'Parasites of Heaven' (1966) adlı iki ÅŸiir kitabıyla büyük baÅŸarı kazanan Cohen, müzikten önce edebiyat dünyasında önemli bir figür olarak parladı. Öyle ki, 'Beautiful Losers'ın ardından Boston Globe onu James Joyce ile kıyaslıyordu.
9. MüziÄŸe el atmaya karar verdiÄŸinde 32 yaşındaydı. New York'ta ÅŸarkılarını plak ÅŸirketlerine götürdüÄŸünde herkesten ÅŸu tepkiyi aldı: 'Bu oyun için biraz yaÅŸlı deÄŸil misin?' 
10. Büyük çıkışını folk ÅŸarkıcısı Judy Collins ile tanışınca yaptı. 'Suzanne' ÅŸarkısını ona telefonda söylediÄŸinde Collins ÅŸarkıyı yayınlayacağına söz verdi.
11. Bunun hemen ardından Bob Dylan'ı da keÅŸfeden adam olan Columbia Records'un yetenek avcısı John Hammond'dan öÄŸle yemeÄŸi daveti aldı. Hammond, ünlü Chelsea Hotel'deki odasında Cohen'den birkaç ÅŸarkısını söylemesini istedi. Bir hafta sonra Cohen, ilk albümü 'The Songs Of Leonard Cohen'i kaydetmek için stüdyodaydı. Kayıt baÅŸlarken Hammond 'Ayağını denk al Dylan' diye bağırdı.
12. Cohen'in en çok parlayan ÅŸarkısı 'Suzanne' oldu. Bir defasında Cohen bu ÅŸarkısının, içinden özel hayatından detayların çekip çıkarıldığı bir gazete haberi gibi olduÄŸunu söylemiÅŸti. Zira ÅŸarkıda 'kusursuz bedenine zihnimle dokundum' dediÄŸi Suzanne, Cohen'in bir arkadaşıyla evli olan Suzanne Verdal'dı.
13. Cohen hiç evlenmedi, evlilik ona göre 'çok ürkütücü' idi. Suzanne Elrod'dan bir kızı, bir oÄŸlu oldu. Ayrıca film yıldızı Rebecca De Mornay ile de uzun bir iliÅŸki yaÅŸadı.
14. MüziÄŸinde akustik folktan elektro popa kadar birçok farklı müzik stiline yer verdi. Ama ÅŸarkı sözlerinde iki tarz vardı, akıcı lirik anlatım ve donuk kara mizah. Kasvetli bir sese sahip olan Cohen, hep güzel sesli kadın vokaller kullandı: 'Bir kadın benimle birlikte söylediÄŸinde sesim daha güzel çıkıyor. Kasvetli hava yumuÅŸuyor'.
15. 70'li yıllarda yaptığı müzik için 'bilek kestirecek müzik' tanımlaması yapıldı ve sonrasında Cohen hep kasvetli, karanlık, depresif ÅŸarkıların prensi olarak anılmaya baÅŸlandı. Bu tanımlamalar için Cohen bir röportajında ÅŸöyle diyordu: 'Bilgisayarda arama yaptığınızda ismim artık çaresizlik ve melankoli kelimeleriyle baÄŸlantılı olarak çıkıyor!'
16. Müzik kariyerine geç baÅŸlayan Cohen, en parlak dönemini de 50'li yaÅŸlarında yaÅŸadı. Ona saygı sunmak için pek çok tribute albüm yapıldı. Åžarkıları Bono, REM ve Johnny Cash'in de aralarında olduÄŸu pek çok sanatçı tarafından 1000'den fazla kere yorumlandı. Nick Cave, Suzanne Vega ve Rufus Wainwright gibi pek çok müzisyen ondan etkilendi.
17. Cohen'in kahramanı ise ünlü Ä°spanyol ÅŸair ve oyun yazarı Federico Garc’a Lorca. Hayranlığını kızına Lorca ismini vererek gösteren Cohen, Lorca'nın bir ÅŸiirini de Ä°ngilizceye çevirerek 'Take This Waltz' ÅŸarkısına taşıdı.
18. 'SakinleÅŸtirici, saplantıları giderici, klinik her türlü ilacı kullandım' diyen Cohen, hayatı boyunca hep manik depresif olduÄŸunu söylüyor ve ekliyor: 'Kullandığım ilaçların birinden fayda görmüÅŸ olsam tanıtımını bizzat üstlenirdim.'
19. 1965-1968 yıllarında vejetaryenliÄŸi denedi. Bundan birkaç yıl sonra da yogaya baÅŸladı.
20. 'Anthem' (1992) ÅŸarkısına 'Her ÅŸeyde bir çatlak vardır; zaten ışık da içeri oradan girer' diye yazan Cohen, bir röportajında bu sözlerin inancı anlatan en güzel sözler olduÄŸunu ve pek çok ÅŸarkının kökeninde de bu düÅŸüncenin yattığını söylemiÅŸti.
21. 'Chelsea Hotel No 2' adlı ÅŸarkısını, New York'taki Chelsea Oteli'nde tanıştığı ve birlikte bir gece geçirdiÄŸi ünlü ÅŸarkıcı Janis Joplin'e yazdı. Bu ünlü bir ÅŸarkıcının bir diÄŸer ünlü ÅŸarkıcıya yazdığı seks içerikli yegane ÅŸarkı.
22. Karizmasına raÄŸmen ona yüz vermeyen kadın, 1966'da Andy Warhol'un kulübünde tanıştığı Nico idi. 'Hayatımda gördüÄŸüm en güzel kadın' diye tanımladığı Nico için Cohen ÅŸunları söylüyordu: 'Bana genç erkekleri tercih ettiÄŸini söylemiÅŸ ve beni Lou Reed ile tanıştırıp gitmiÅŸti.'
23. 'Bird on a Wire' ÅŸarkısını yazdığında ÅŸarkının tam olmadığını düÅŸünmüÅŸtü. Oysa ÅŸarkıcı Kris Kristofferson'a göre bu parçanın ilk üç cümlesi mezar taşına yazdıracağı sözlerdi: 'Teldeki kuÅŸ gibi / Gece korosundaki ayyaÅŸ gibi / Kendimce özgür olmaya çalıştım'.
24. 90'lı yıllarda sporcular yıldızlaÅŸmaya baÅŸladığında Cohen ÅŸu yorumu yapıyordu: '60'larda moda olan müzikti çünkü en önemli iletiÅŸim aracıydı. Bugünün modasıysa spor. Günümüz sporcuları çok daha çekici ve ilginç figürler. Ve günümüzün rockçılarından daha tehlikeli bir hayat yaşıyorlar. Onlar kahraman modeline daha çok uyuyorlar'.
25. 'Death Of a Ladies' Man' albümünü kız pop grupları yaratmasıyla tanınan prodüktör Phil Spector'la yapan Cohen, bu albümden hiç memnun kalmadı. Daha sonra bu albümü 'acayip' olarak tanımlayan Cohen ÅŸunları söylüyordu: 'Bana göre albüm vazgeçiÅŸ ve melankoliyi yansıtmalıydı, ona göre ise megalomani ve ihtiÅŸamı. Onun için müzik sadece bir yatırım aracıydı ve bu konuda Hitlervari bir tavır sergiliyordu. Bir defasında bir elinde ÅŸarap diÄŸer elinde bir 45'lik revolver ile yanıma geldi; silahı boynuma dayayıp 'Seni seviyorum Leonard' dedi. 'Umarım öyledir Phil' diye cevap verdim.'
26. 1988'de çıkardığı 'I'm Your Man' albümünde, synthesizer'lar ve kara mizahı da müziÄŸine dahil ederek kendini baÅŸtan yarattı. Bu, 'Songs Of Leonard Cohen'den sonra en çok alkışlandığı dönem oldu.
27. Cohen'in ÅŸarkılarından pek çoÄŸu, ünlü sanatçının 'ıssız adaya düÅŸsem yanıma alacağım müzik listesi'nde yer alıyor: Ä°skoç ressam Jack Vettriano (I'm Your Man), Pink Floyd gitaristi David Gilmour (Anthem), eski Velvet Underground üyesi John Cale (Alexandra Leaving), X-Files'ın yıldızı Gillian Anderson (Hallelujah).
28. Musician dergisine verdiÄŸi bir röportajda ÅŸöyle diyordu: 'YaÅŸlandıkça gerçekliÄŸin en son versiyonunu satın alma hevesiniz azalıyor.'
29. 1950'lerde yazar, 60'larda folk ÅŸarkıcısı, 70'lerde ozan, 80'lerde müzik dünyasının kült figürlerinden biri olan Cohen, 90'larda da Budist rahibi olmaya karar verdi. 1994'te Los Angeles yakınlarındaki Mt Baldy Zen Merkezi'ndeki Budist rahiplere katıldı ve beÅŸ yılını burada inzivada geçirdi. 1996'da, Cohen'e Rinzai Zen Budist Rahibi unvanı verildi ve sanatçı 'sessizlik' manasına gelen Jikhan ismini aldı.
30. 1986'da ünlü televizyon dizisi Miami Vice'a konuk oyuncu oldu; Interpol'ün başındaki François Zolan karakterini canlandırdı.
31. 1992'de yayınladığı 'Democracy' ÅŸarkısı yaptığı en sıra dışı çalışma oldu. 'Solda ya da saÄŸda deÄŸilim/ Umutsuz küçük ekranda kaybolmak için/ Bu gece sadece evdeyim' diyen iÄŸneleyici sözleriyle, özellikle politik olmamasına raÄŸmen fazlasıyla politize edilen ÅŸarkı, Ralph Nader'in baÅŸkanlık seçim kampanyasında kullanıldı. Daha sonra ise Bill Clinton'ın baÅŸkanlık görevine baÅŸlama töreninde de Don Henley tarafından söylendi.
32. Birçok pop ve rock yıldızı için yaÅŸlanmak kabul edilemez bir ÅŸeydir, makyajla, estetik müdahalelerle saklanır. Ama Cohen yaÅŸlılığıyla çoktan yüzleÅŸti. 1988'de 'Tower of Song' albümünde 'Artık dostlarım kayboldu gitti ve saçlarım grileÅŸti' ve 'Oyun oynadığım yerlerde artık aÄŸrı çekiyorum' diyen Cohen, yedi yıl sonra oyun oynadığı yerlerin nereler olduÄŸu sorulduÄŸunda 'artık onu da hatırlayamıyorum' diye cevap verdi.
33. Cohen'in ÅŸiir ve çizimlerden oluÅŸan kitabı 'Book of Longing', 2006'da yayınlandı. Kitap kısa sürede Kanada'daki çok satanlar listesinde birinci sıraya yükseldi. Cohen, 13 yıl sonra ilk defa kitabının tanıtımı için toplum içine çıktı
34. 2006'da Lian Lunson'un yönettiÄŸi konser görüntüleri eÅŸliÄŸinde hazırlanan bir Cohen portresi olan 'Leonard Cohen: I'm Your Man' belgesel filmi yayınlandı.
35. 2001'de verdiÄŸi bir röportajda Cohen ÅŸöyle diyordu: 'Uzun yıllar önce Alberta Hunter'ı dinlemek için New York'a gelmiÅŸtim, 82 yaşındaydı. Sahnede 'Tanrı sizi kutsasın' dediÄŸinde gerçekten kutsandığınızı hissediyordunuz. 20 yaşında birinin aÅŸktan bahsettiÄŸini duymak harikadır. Ama yaşını başını almış bir ÅŸarkıcının bunu masaya yatırışını duymak muhteÅŸemdir. Onlardan biri olmayı çok isterim.'

MÄ°NE AKVERDÄ°

• • PaylaÅŸ |  Google    Live    Facebook    Twitter    Digg|      

• DiÄŸer Haberler