Dün baÅŸladık, bugün de futbolun ekonomisi ve transfer harcamalarının faturası konusuna devam ediyoruz. Turkcell Süper Lig'inde son beÅŸ yılın transfer ekonomisine dair dostumuz TuÄŸrul AkÅŸar tarafından hazırlanan raporun özetini aÅŸağıda dikkatlerinize sunuyoruz. Dün üç büyüklere bakmıştık, bugün tüm takımlara bir arada bakıyoruz.
Futbol takımlarımız Türkcell Süper Lig'inde son beÅŸ yılda toplam 310 milyon 791 bin euroluk transfer harcaması gerçekleÅŸtirmiÅŸ. 2009/10 sezonu transfer dönemi henüz tamamlanmamış olmakla birlikte bu sezon yapılan transfer harcamaları 31,4 milyon euroya ulaşırken, son beÅŸ yıllık süreçte en fazla transfer harcamasının yapıldığı sezon olarak karşımıza 2008/09 sezonu çıkıyor. Bu dönemde TSL ekipleri toplam 102 milyon 643 bin TL'lık transfer gideri yapmışlar ve bir rekora imza atmışlar. 2008 yılı futbol pastamızın büyüklüÄŸü dikkate alındığında bu tutar, toplam büyüklüÄŸün % 21'ine karşılık geliyor.
Yine aynı tablo bize son beÅŸ yıllık süre içinde TSL ekiplerinin yapmış oldukları toplam 310 milyon 791 bin euroluk transfer harcaması karşılığında, oyuncu satımından sadece 84 milyon euroluk bir transfer geliri elde ettiklerini; buna göre net 226 milyon 715 bin euro cari transfer açığına yer verdiklerini; TSL'nin ithal ettiÄŸi oyuncuların dışsatımından para kazanamadığını (yani net borçlanmak durumunda kaldığını) gösteriyor.
Bu süreçte yabancı oyuncu transferine giden toplam tutar 178 milyon euroya ulaÅŸmış durumda. Bu tutar ise transfer açığımızın yüzde 79'unu oluÅŸturuyor.
Yukarıdaki tablodan çıkan genel sonuçlar:
1. TSL transferde net borç üreten bir lig. Yani transfer gelirleri, transfer giderlerini karşılamakta yetersiz kalıyor.
2. Transferde ithalatçı bir yapımız var. Oyuncu dışsatım gelirlerimiz, giderlerimizin sadece üçte biri kadar (% 27). Yani transfer bütçemizin üçte ikisini transfer harcamaları oluÅŸtururken; transfer gelirlerimiz bütçenin sadece üçte birine yakın bir kısmını oluÅŸturuyor.
3. Transferde net ekside olmak, kulüplerimizde önemli finansal sorunları beraberinde getiriyor. Transfer gelir ve gider dengesindeki, gider fazlası durumu, süreç içinde kulüplerin borçlanmalarını artırıyor.
4. Bu kapsamda kulüplerimizin son beÅŸ yılda kümülatif transfer açıklarının 226.7 milyon euroya ulaÅŸması, kulüplerimizin transfer finansmanında dış kaynaÄŸa yöneldiÄŸini ortaya koyuyor.
5. Son beÅŸ yılda kulüplerimiz büyük çapta yabancı oyuncu transferi sonucu toplam 226,7 milyon euro açık vermiÅŸ durumda .
6. Kulüplerimiz genelde transfer ettikleri yabancı oyuncuları tekrar nakde dönüÅŸtüremediklerinden, (son sahibi olduklarından) transfer gelir ve giderleri arasındaki farkın, giderler lehine daha da açılmasına neden oluyor.
7. Transferde net açığın yıllar itibariyle giderek büyümesi, kulüplerin dış finansman ihtiyaçlarının da artmasına yol açıyor. Bu tür bir finansal dinamik, hele global bir krizde , kulüplerimizce sürdürülebilir bir durum deÄŸildir.
8. Kulüplerimizin saÄŸlıklı ve sürdürülebilir bir transfer bütçesi yönetimi sergilemediklerini, artan cari açıktan gözlemliyoruz.
9. Ülkemizde transfer ekonomisi, doÄŸal olarak futbol pastasının büyümesine yol açmakla birlikte; futbol ekonomimizdeki toplam borçluluk oranının yükselmesine; net borçluluÄŸun artmasına neden olmaktadır. Ancak kulüplerin net borçlulukları giderek artarken uluslararası rekabet güçleri de gerileyecektir.