AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2009-08-05

Kulüplerin yabancıya verdiği parayla doğan acık 227 milyon euro

Dün başladık, bugün de futbolun ekonomisi ve transfer harcamalarının faturası  konusuna devam ediyoruz. Turkcell Süper Lig'inde son beş yılın transfer ekonomisine dair dostumuz Tuğrul Akşar tarafından hazırlanan raporun özetini  aşağıda dikkatlerinize sunuyoruz. Dün üç büyüklere bakmıştık, bugün tüm takımlara bir arada bakıyoruz.
Futbol takımlarımız  Türkcell Süper Lig'inde son beş yılda toplam 310 milyon 791 bin euroluk transfer harcaması gerçekleştirmiş. 2009/10 sezonu transfer dönemi henüz tamamlanmamış olmakla birlikte bu sezon yapılan transfer harcamaları 31,4 milyon euroya ulaşırken, son beş yıllık süreçte en fazla transfer harcamasının yapıldığı sezon olarak karşımıza 2008/09 sezonu çıkıyor. Bu dönemde TSL ekipleri toplam 102 milyon 643 bin TL'lık transfer gideri yapmışlar ve bir rekora imza atmışlar. 2008 yılı futbol pastamızın büyüklüğü dikkate alındığında bu tutar, toplam büyüklüğün % 21'ine karşılık geliyor.
Yine aynı tablo bize son beş yıllık  süre içinde TSL ekiplerinin yapmış oldukları toplam 310 milyon 791 bin euroluk transfer harcaması karşılığında, oyuncu satımından sadece 84 milyon euroluk bir transfer geliri elde ettiklerini; buna göre net 226 milyon 715 bin euro cari transfer açığına yer verdiklerini; TSL'nin ithal ettiği oyuncuların dışsatımından para kazanamadığını (yani net borçlanmak durumunda kaldığını) gösteriyor.
Bu süreçte yabancı oyuncu transferine giden toplam tutar 178 milyon euroya ulaşmış durumda. Bu tutar ise transfer açığımızın yüzde 79'unu oluşturuyor.
Yukarıdaki tablodan çıkan genel sonuçlar:
1. TSL transferde net borç üreten bir lig. Yani transfer gelirleri, transfer giderlerini karşılamakta yetersiz kalıyor.
2. Transferde ithalatçı bir yapımız var. Oyuncu dışsatım gelirlerimiz, giderlerimizin sadece üçte biri kadar (% 27). Yani transfer bütçemizin üçte ikisini transfer harcamaları oluştururken; transfer gelirlerimiz bütçenin sadece üçte birine yakın bir kısmını oluşturuyor.
3. Transferde net ekside olmak, kulüplerimizde önemli finansal sorunları beraberinde getiriyor. Transfer gelir ve gider dengesindeki, gider fazlası durumu, süreç içinde kulüplerin borçlanmalarını artırıyor.
4. Bu kapsamda kulüplerimizin son beş yılda kümülatif transfer açıklarının 226.7 milyon euroya ulaşması, kulüplerimizin transfer finansmanında dış kaynağa yöneldiğini ortaya koyuyor.
5. Son beş yılda kulüplerimiz büyük çapta yabancı oyuncu transferi sonucu  toplam 226,7 milyon euro açık vermiş durumda .
6. Kulüplerimiz genelde transfer ettikleri yabancı oyuncuları tekrar nakde dönüştüremediklerinden, (son sahibi olduklarından) transfer gelir ve giderleri arasındaki farkın, giderler lehine daha da açılmasına neden oluyor.
7. Transferde net açığın yıllar itibariyle giderek büyümesi, kulüplerin dış finansman ihtiyaçlarının da artmasına yol açıyor. Bu tür bir finansal dinamik, hele global bir krizde , kulüplerimizce  sürdürülebilir  bir durum değildir.
8. Kulüplerimizin sağlıklı ve sürdürülebilir bir transfer bütçesi yönetimi sergilemediklerini, artan cari açıktan gözlemliyoruz.
9. Ülkemizde transfer ekonomisi, doğal olarak futbol pastasının büyümesine yol açmakla birlikte; futbol ekonomimizdeki toplam borçluluk oranının yükselmesine; net borçluluğun artmasına neden olmaktadır. Ancak  kulüplerin net borçlulukları giderek artarken uluslararası rekabet güçleri de gerileyecektir.