AKÅžAM | PAZAR | 09 AÄžUSTOS 2009, PAZAR
Fenerbahçe'nin efsane BaÅŸkanı Ali Åžen ile Bodrum'daki yazlığında buluÅŸtuk. '2. adam olmayan, lider, sevilen ve inanılan biriyim. Beni herkes çok sever. BaÅŸbakan olsam yetmez CumhurbaÅŸkanı var. CumhurbaÅŸkanı olsam o da yetmez, icra BaÅŸbakan'da' diyen Åžen ile 'BaÅŸkan'lığı ve yeni futbol sezonunu konuÅŸtuk.
Obüyük bir camianın efsane baÅŸkanı. O, büyük konuÅŸan, büyük düÅŸünen, akıllı, zeki, ne istediÄŸini gayet iyi bilen ve istediÄŸi her ÅŸeyi gözünü kırpmadan yapan cesur bir adam... Hiç kuÅŸkusuz kendi camiası dışında da alkış alan ve futbol gibi fanatizm, ter, heyecan ve acımasızlıkla dolu bir sporda renk ayırt etmeksizin sevilip, saygı duyulan ender kiÅŸilerden. Ali Åžen... Tribünlerin ısrarına dayanamayıp 'Fenerbahçe'yi ÅŸampiyon yapacağım' diye BaÅŸkan olan ve BaÅŸkanlığı boyunca taraftarı baÅŸarıya doyuran bir adam...
Bodrum'da evinin bahçesinde sohbet ettiÄŸim Ali Åžen'i biraz daha yakından tanıyınca ÅŸuna karar verdim; Fenerbahçe'ye BaÅŸkan olmak kolay ama Ali Åžen olmak imkansız...
Ali Åžen hep böyle neÅŸeli, konuÅŸkan, pozitif miydi gençken de?
GençliÄŸimden beri deÄŸil çocukluÄŸumdan beri böyleyim, hani derler ya bardağın dolu tarafını gören insanlardanım. Pesimist deÄŸilim, çok optimist bir insanım. Her zaman ÅŸaka yapabilen, gülen, güldüren biriyimdir. Bu, benim çocukluÄŸumdaki ÅŸartlardan da kaynaklandı muhakkak. Ben Kosovalıyım, Prizren'de doÄŸdum. Bir Türk ÅŸehridir. Babam Hasan Maga toprak aÄŸasıydı. Rahat bir çocukluk yaÅŸadım. Sonra 2. Dünya Savaşı ve komünizmin geliÅŸi derken toprak reformu. Komünistlerin topraklarımızı alışı ve sonra da göç. Ama çocukluÄŸum çok mutlu geçti, çocukluÄŸu mutlu geçen çocuk da optimist olur.
Aileniz de pozitif miydi hayata karşı, yaşadıkları onca şeye rağmen?
Hepsi öyleydi. Türkiye'ye gelince zor yıllar baÅŸladı. Ama hayata bakışım ve yaÅŸam tarzım hep farklı oldu. Param olmadığı zaman da olduÄŸu zaman da iyi yaÅŸadım. Hayata bakışın ve inancın çok önemli. Allah'a çok ÅŸükür hep mutlu yaÅŸadım, Allah'ın sevgili kuluydum.
ÖNCE MUTLU OLMAYI ÖÄžRENİN
İyi yaÅŸamak için zengin olmak gerekmez diye bir sonuç mu çıkartalım söylediklerinizden sonra?
Aynen öyle ama önce iyi insan olacaksın. Bazı insan vardır mesela sorunu yoktur, illa yaratır. Öyle kadınlar da vardır, sorunu yoktur ama kendine güvenemez. Sorun yaratır, yaratmazsa da rahat edemez. AÄŸlar, niye aÄŸladığını da bilmez. SorduÄŸun zaman bilmediÄŸin için sen kabahatli olursun. Oysa kendi de bilmez ki niye aÄŸladığını! Benim kadınlara, gençlere, dostlara, insanlara tavsiyem önce mutlu olmayı öÄŸrensinler.
Kötü insan mutlu olabilir mi?
Olmaz, onun aklı baÅŸka ÅŸeylere, fesatlığa çalışır, entrikaya çalışır. Beyni kiÅŸiliÄŸi sorun yaratmakla ilgilidir. Mutluluktan da rahatsız olurlar. İyi insanlar küçük ÅŸeylerle mutlu olmasını bilirler. Ne iÅŸ yaparsan yap önce iyi insan ol. Gerisi gelir zaten.
Hayata çok iyi niyetli bakıyorsunuz ve pozitifsiniz ama iÅŸ hayatında size bu tutum hayal kırıklığı yaÅŸattı mı?
YaÅŸatmadı; iÅŸ hayatına dericilikle baÅŸladım. Türkiye'de deri konfeksiyon ihracatını ilk baÅŸlatan benim. 67'de hanlarda yapılıyordu o zaman deri iÅŸi. Kapalıçarşı'da maÄŸazamız vardı. Deri sanayinin çok geri olduÄŸu yıllardı. Örtünmek için deri yapılırdı giyinmek için deÄŸil, sadece tabaklama vardı, teknoloji hiç yoktu. Türk derisini modaya biz soktuk. O yıllar en fazla vergi veren deri ihracatçısı olarak ödüller aldım. Çok zor yıllardı ama çok iyi baÅŸardık. Kendimiz geliÅŸtirdik iÅŸi, yaparken öÄŸrendik. 1981 yılında İş Bankası'ndan 5 milyon 850 bin dolara deri fabrikası satın aldım.
Ne zamana kadar sürdü bu iÅŸ, neden bıraktınız?
1989 yılında sattım fabrikayı. Sanayi olarak aÅŸkımdı dericilik ama çok zorlaÅŸtı. Sonra Rusya'yla çalışmaya baÅŸladık. O zaman SSCB tabii, oradan hurda demir aldık ve Avrupa'ya sattık.
Bu iÅŸi de ilk siz yaptınız eminim, nasıl keÅŸfettiniz bu alanları, çok mu ÅŸanslısınız?
Åžans bir yere kadar, çalışmazsan ÅŸans yardım etmez. Sonra hemen ardından Rusya ile çalışmam sonucu askeri araç gerecin benim kanalımla getirilmesi istenmiÅŸ, o dönem görev yapan büyükelçi bana güvenebileceklerini söylemiÅŸ. Helikopterler aldık, derken ÅŸimdi de doÄŸalgaz iÅŸi yapıyoruz. Çocuklar iÅŸin başında, onlar çok çalışıyorlar ben de emekliliÄŸin keyfini çıkarıyorum ve Bodrum'da yaşıyorum. Dalıyorum, deniz altında film çekiyorum.
Gerçekten mi, belgesel mi?
Kendim için yapıyorum, sualtı kameralarıyla çekiyorum; bazen televizyonlar görüntü istiyor, veriyorum.
Bir dönem Bodrum Imsık Havaalanı'nı iÅŸlettiniz, havayolu ÅŸirketiniz de vardı. Sizin bütün bu iÅŸleri yapmanızda, yurtdışını iyi biliyor olmanız da etkili oldu mu?
Hiçbir gün hayale kapılmadım. YapabileceÄŸimiz iÅŸleri yaptık. Çocuklarıma ve dostlarıma hep ÅŸunu tavsiye ederim, herkes ayağını yorganına göre uzatsın. Büyük hayaller ve hırslar büyük hayal kırıklıkları da getirebilir. Ben hayalperestim, hep hayal kurarım, hayal kurmadan yaÅŸanmaz. Benim hayallerim de gerçekleÅŸir. Asıl imtihan, hayallerin gerçekleÅŸince baÅŸlar. Bir iÅŸe sahip olmayı istersin ve olunca imtihan baÅŸlar. Elinizi cebinize atınca, gücünüze göre hareket edin. BaÅŸkasının parası ve gücüyle yatırım yapmayın. Büyük ÅŸirketler dünyada da hep krediyle iÅŸ yapar ama ben bundan kaçındım hep param kadar iÅŸ yaptım.
Bu anlattıklarınız kriz ortamında sıkıntı çekenlere ışık olacaktır. Krizden nasıl çıkılır, biz krizlere alışkın milletiz ama bu defa bu panik niye?
Åžunu iyi hesaplamak ve etüt etmek lazım. Türkiye çok partili döneme adımını attığı zaman dünyadaki tablo da kötüydü. Büyük sıkıntı içindeki ABD, savaÅŸtan yeni çıkmış Avrupa... O kriz dönemi Hitler diye bir adamı çıkardı. Bizde 600 yıllık imparatorluk yıkılmış, yeni bir devlet kuruluyor. Dünyanın her tarafında sorunlar var yani. Herkes kendi derdinde ama ÅŸimdi nerede, ne olsa diÄŸer ülkeleri de ilgilendirir.
Bugüne kadar sıkıntı eksik olmadı yani?
Senin de dediÄŸin gibi biz rahat bir millet olamadık ki. Ülkemizde bugüne kadar 4 defa tek başına iktidar oldu. Menderes, Demirel, Özal ve ErdoÄŸan. Dördü de dikkat ederseniz ortanın sağı, sağın sağı. Dördü de hep dini kullandılar. Dine yaslandılar. Din faktörünü iyi kullanamayan, iktidara gelemez zaten.
Åžimdi yaÅŸanan kriz hepsinden beter mi peki?
Dünyada ne oluyorsa bizde de oluyor. Adı konmayan bir sistem var artık; sistem, sistemsizlik. Her partinin bir ideolojisi vardı ÅŸimdi yok. Diktatörün bir fikri vardı. Bugün partilerin ideolojileri yok, kim kat-yat-hayat-sevgili vaat ediyorsa kazanıyor. İngiltere'de iktidardaki aynı İşçi Partisi bambaÅŸka söylemlerle seçim kazandı. Bugün yaÅŸanan kriz tek başına ülkemizin krizi deÄŸildir. Eskiden kim ne yaparsa yapsın baÅŸka ülkelerin derdi deÄŸildi. O yıllarda ülkenin nasıl idare edildiÄŸine bakarsan bugün geldiÄŸimiz noktada ÅŸaşırmayız.
ERDOÄžAN ÜLKEYİ ÇOK İYİ YÖNETİYOR
Bugünkü hükümet bakacak olursak ne görüyoruz?
Tayyip ErdoÄŸan ilk seçildiÄŸi zaman ülkeyi ekonomik olarak saÄŸlam temellere oturttu. Türkiye koalisyonlarla rahat yönetilebilen bir ülke olmadı. Avrupa'nın 21 ülkesi koalisyonla yönetiliyor... Siyaseti de iÅŸ dünyasını da çok iyi bilirim. Dünya siyasetini de takip ederim ve çok okurum. Bir iÅŸadamı ve bir Türk vatandaşı olarak Recep Tayyip ErdoÄŸan'ın ülkeyi çok iyi yönettiÄŸini söyleyebilirim. KasımpaÅŸa'da doÄŸan ve lisan bilmeyen bir insan olarak kendine güveni o kadar çok ki, ayrıca elindeki kartları da iyi kullandı. Avrupa'ya ve dünyaya karşı kartlarını yani demin bahsettiÄŸimiz arsayı çok iyi kullandı. Allah bize petrol vermemiÅŸ ama bir enerji köprüsüyüz. Bakın arsamız yine para etmeye baÅŸladı.
HÄ°Ç 2. ADAM OLMADIM
Aktif siyasette yer almayı düÅŸünmediniz mi?
Hep teklifler geliyor. Ben ÅŸunu söylerim beni çağırdıklarında, 'Beni çağıran parti baÅŸkanının iÅŸi zor. 6 gün sonra referandum, ben partinin başındayım' (gülüyoruz). Ben param olmadığında da 2. adam olmadım. 2. adam olmayan, lider olan, sevilen ve inanılan biriyim. BaÅŸörtülü kadınlardan minili kızlara beni herkes çok sever. BaÅŸbakan olsam yetmez CumhurbaÅŸkanı var. CumhurbaÅŸkanı olsam o da yetmez, icra BaÅŸbakan'da.
Size Başkanlık sistemi yakışır.
ABD'deki sistem gelsin, ben BaÅŸkan olayım (gülüyoruz). Ancak o olur.
Kurallar size göre deÄŸil, kendi kurallarınız olmalı?
Benim hayatımı konu alırlar zaman zaman televizyonlarda, Mardin'de bir kadına sormuÅŸlar, 'Ali Åžen'i tanıyor musun' diye. Kadın demiÅŸ ki; 'Seviyorum, çok dürüst bir adamdır, çok dobradır'. VatandaÅŸ kime inanıyorsa doÄŸrudur, sokaktaki insanın inanışını kimse deÄŸiÅŸtiremez. 30 sene tribünler 'Ali Åžen baÅŸkan Fenerbahçe ÅŸampiyon' diye bağırdı. Beckenbauer geldiÄŸinde bana olan ilgi ve sevgiye inanamadı, dünya futbolunda yok.
'Ben bu takımın başkanı olurum' diye ne zaman hayal ettiniz?
Onu hayal etmek çok zordur. 56 yılında İnönü Stadı'nda 25 kuruÅŸa maç seyrederken kim derdi ki tribünler adımı sayıklayacak? Binlerce kiÅŸi sen oturmadan yerlerine oturmayacaklar? Bunu hayal bile edemezdim. Türk sporuna hizmet eden büyük baÅŸkanlar çok oldu. Ama hepsi zaman zaman yuhlanmıştır maalesef, Süleyman Seba gibi büyük bir isim için bile 'Ahmet Dursun, Seba gitsin' dediler. Faruk Süren, UEFA Åžampiyonu oldu, kimse geri gelsin demedi. 2 defa baÅŸkan oldum ben ve görev bittiÄŸi için kendim gittim. Taraftarlar beni gözyaÅŸlarıyla uÄŸurladılar. BaÅŸka bir tane daha yok.
HER ÅžEY DAUM'A BAÄžLI
BaÅŸkanım ne olacak Fenerbahçe'nin hali?
(Gülüyoruz) Hep bunu soruyorlar bana. Bu yıl Daum geldi ve iÅŸi geçen seneden daha zor.
ÅžampiyonluÄŸun formülü var mı?
BeÅŸiktaÅŸ 71 puanla ÅŸampiyon oldu geçen yıl. Hesap basit, sezonda hiç yenilmeyen takım 102 puan alır, 34 maç var. Yenildikleri zaman 102'den düÅŸsünler, en fazla 22 puan kaybeden ÅŸampiyon olur. Taraftar ÅŸimdiden hesabı yapsın.
Daum geldi ama takım aynı. Lider gelmedi, yönetim ve baÅŸkan aynı. Bu sene takım daha canlı, daha koÅŸuyor. Her ÅŸey Daum'a baÄŸlı.
Geçen yıl takım aynıysa neden ÅŸampiyon olamadık, pardon olamadılar?
Aragones zeki bir adam deÄŸildi. Büyük kulüpte görev yapan antrenörün 3 vasfı olmalı; bilgili, tecrübeli ve zeki olmalı. Bilgi ve tecrübe vardı ama zeki bir insan deÄŸildi.
ÅžAMPIYON YAPAMAZSA AZİZ YILDIRIM'IN İŞİ ÇOK ZOR
Geçen yıl BeÅŸiktaÅŸ'ın ÅŸampiyonluÄŸu sürpriz geldi mi size?
Mustafa Denizli geçen sene gelince 'bütün kupaları alır' dedim. Aldılar da. Zor durumdan kurtardı takımı, hem yönetimi hem baÅŸkanı. Bu yıl görev Daum'da. Åžampiyon yapamazsa Aziz Yıldırım'ın iÅŸi çok zor. Geçen yıl Denizli, BeÅŸiktaÅŸ'ta ne yaptıysa Daum, Fenerbahçe'de onu yapacak. Kulüp yönetiminde deÄŸiÅŸiklik oldu, Aykut Kocaman geldi. Bakalım ona ne kadar yetki verdiler? Aykut, Daum'un iÅŸine son verebilir mi? Daum, aldığı 10 buçuk milyon Euro'nun hatırına mı Aziz Yıldırım'la ÅŸimdi bu kadar iyi anlaşıyor; göreceÄŸiz...
Siz hiç müdahale ediyor musunuz?
Hayır, ama tavsiyelerim oluyor. Beni dinleseydi Aziz Yıldırım Denizli'yi alır ÅŸampiyon olurduk. Taraftar da bana 'bir ÅŸeyler söyle' diyor.
ROBERTO CARLOS'U ALMAZDIM GUIZA'YI TUTMAZDIM
Başkan olsaydınız şu anda kimi almazdınız?
Roberto Carlos... Kesin almazdım. Ona ihtiyaç yok ki. Halkla iliÅŸkiler müdürü lazım deÄŸil ki bize! Galatasaray'a yakın bir sistem izlerdim. Bonservis ücreti ödemeden transfer yapmak imkanları var yeni sistemlere göre, ben bu paraları vermezdim. En aÄŸrıma giden 'Fenerbahçe'ye gelmem' diyen adama teklif götürmeleri. Guiza 'Avrupa'da büyük takıma gideceÄŸim' diyor, onu bir dakika tutmam. Ben bunlara çok dikkat ederim, Fenerbahçe büyüklüÄŸüne saygısı olmayanı tutmam. 84 puanla ÅŸampiyon olduÄŸumuz sene bütün takımın maliyeti Roberto Carlos'un parasının yarısı kadardı. Önümüze geleni yeniyorduk, Manchester'ı Manchester'da yenmiÅŸtik. Çok para baÅŸarı demek deÄŸildir. Çok star baÅŸarı demek deÄŸildir.
BaÅŸkanken hiç piÅŸmanlık yaÅŸadınız mı, yolladığınız ya da almadığınız futbolcularla ilgili?
PiÅŸmanlık duymam ben, yani kabullenirim hatalarımı. Bülent Uygun'un gönderilmesine üzülmüÅŸtüm. Aykut ve OÄŸuz'u da ben yollamıştım. OÄŸuz'un beyefendiliÄŸini ve saygısını hiç unutmam. Terbiyesini ve centilmenliÄŸini de. Aynı ÅŸeyleri bir daha yapar mıydım, evet yapardım. Bu kadar yıl ve olay geldi geçti, beni aramayan ve ziyaretime gelmeyen yok gibidir.
En iyi futbolcu kim?
Büyük yıldız en iyi forma sattıran mıdır? Bizdeki Roberto Carlos gibi... Beni ilgilendirmez, ben futbolcu vasfı olana bakarım. 90 dakikada 12 kilometre koÅŸacak, takım oyunu oynayacak. Yunanistan Avrupa Åžampiyonu oldu, yıldız var mıydı? 15 dakikanın yıldızı olabilir ama 90 dakikanın olmayabilir.
ELİF AKTUĞ
elif.aktug@aksam.com.tr