Pandemik... Eski Yunanca Pan (tüm) ve Demos (halk)'tan geliyor. Bir kıta hatta dünyaya saçılan salgın hastalıklara pandemik deniyor. Dünya tarihinde her 30 ila 50 yıl arasında pandemik bir salgın hastalık çıktığı biliniyor. İnsanlığın yazılı tarihinde bilinen en büyük salgınlar ÅŸunlar:
MÖ 430 Peleponnes savaşı sırasında Atina halkının dörtte biri öldü.
165-180 yılları arasında Antonine salgını; DoÄŸu'dan gelen askerlerin getirdiÄŸi su çiçeÄŸi virüsü 5 milyon insanı öldürdü.
251-266 yılları arasında Roma'da günde 5.000 kiÅŸi salgından öldü.
541-750 Jüstinyen salgını olarak bilinen hıyarcıklı veba, Mısır'da ortaya çıktı. İstanbul'da baÅŸ gösterdi... Günde 10.000 kiÅŸi ölüyordu. Birkaç yıl içinde İstanbul'un yüzde 40 nüfusu hayatını kaybetti.
Bu salgın dünya nüfusunu yarıya indirdi.
1300 kara ölüm, hıyarcıklı veba geri döndü... Sadece Avrupa'da 30 milyon insan hayatını kaybetti...18. yüzyıla kadar dalga dalga sürdü...Yaklaşık 137 milyon insan vebadan hayatını kaybetti.
Kolera salgını da insanlık tarihinde kanlı bir kilometre taşı olmadı değil.
1816... Birinci kolera salgını, milyonlarca insan yaşamını yitirdi.
1829... İkinci kolera salgını... Dünyanın çeÅŸitli bölgelerinde on binler öldü.
1852... Üçüncü kolera salgını... Rusya'yı vurdu... Bir milyondan fazla insan öldü.
1863... Dördüncü kolera salgını... Avrupa, Amerika ve Afrika'yı vurdu... Gene on binler öldü. Son olarak 1966 yılında Rusya'da görülene kadar yüz binler kolera salgınından öldü.
Ebola, AIDS gibi pandemik salgınlarda da insan türü büyük kayıplar verdi. Ancak tüm bunlar içinde en tehlikelisi tartışmasız griptir.
Åžu anda kapımıza dayanan ve içeri girmesi kaçınılmaz olan H1N1 virüsü ise İspanyol nezlesi adıyla insanlık tarihinin en büyük pandemisine neden oldu. 1918'lerde ortaya çıktı ve 18 ayda 50 ila 100 milyon insanı öldürdü. H1N1 bu tarihten sonra da can almaya devam etti. En mühimi mutasyona uÄŸradı...
1957 yılında Asya gribi ve 1968 Hong Kong gribi H1N1'den başkası değildi.
Bu salgının viral kodlarına yakından bakarsak nasıl karmaşık bir yapıyla karşı karşıya olduÄŸumuzu daha iyi anlarız. İnsan gribi virüsü, Kuzey Amerika'daki kuÅŸ gribi virüsü ve Avrupa'daki domuz gribi virüsünün karışımından ortaya çıkan bu katil virüsün hikayesi yaklaşık olarak ÅŸöyle:
Kuzey Amerika'da enfekte olan bir kuÅŸ taşıdığı virüsü Avrupa'daki domuzlara bulaÅŸtırıyor... Domuzlar bu virüse karşı direnç gösteriyor ancak bu sırada virüs deÄŸiÅŸime uÄŸruyor. DeÄŸiÅŸime uÄŸrayan (içinde kuÅŸ gribi ve domuz gribi barındıran) virüsü bu kez gene bir kuÅŸ alıyor ve Asya'daki domuzlara bulaÅŸtırıyor. Asya'da bu yeni virüse (gribe) yakalanan domuzlar bu virüsü bir kez daha mutasyona uÄŸratıyorlar. Meksika'da bir domuz çiftliÄŸinde (Asya'dan gelen bir domuzdan) insana bulaşıyor. Åžimdi ise insandan insana...
Dünya SaÄŸlık Örgütü 6 seviyeli alarm kategorisinde bu salgını kategori dörde çıkarttı. Yani virüsün insandan insana bulaÅŸtığını ve pandemik bir salgına dönüÅŸebileceÄŸi riskini resmen açıkladı.
Bundan sonra iki seviye daha var.
Kategori 5: En az iki ülkede insandan insana bulaÅŸtığı ve virüsün pandemik olması için çok güçlü bir veri olduÄŸu...
Kategori 6: Virüs bir bölgeden diÄŸer ülkeye saçılmaktadır. Pandemiktir.
Dünya 1918 yılından altı kat daha fazla nüfusa sahip ve küreselleÅŸti... Bu salgın modern yaÅŸamı tam anlamıyla felç edecektir. Küresel finansal sistem 'Batı'nın üzerine çökerken böylesi bir pandemiyle dengeler deÄŸiÅŸecektir. Åžu gerçek, pek dillendirilmese de, biliniyor... Amerikan ordusu laboratuvarlarında 'kontrollü' pandemik virüsler elde etti. Elbette, ABD'yi bu veri ışığında suçlayanlar komploculukla mahkum edilebilir... Ancak ÅŸu gerçeÄŸi gözardı edemeyiz.
H1N1'e karşı etkili olduÄŸu savunulan mevcut iki ilaç (Tamiflu ve Relenza) dünyanın en büyük iki ilaç firmasına ait ve hangi ülkenin elinde ne kadar stok var bilinmiyor... İngiltere nüfusunun yarısına yetebilecek düzeyde ilaç stoku olduÄŸunu açıkladı. Türkiye'de durum nedir? Bilmiyoruz...
BildiÄŸimiz bir ÅŸey var:
Bu virüs pandemik olursa... Dünya eski dünya olamaz.
Önlem alınmadı, alınamadı... Korkarım küçük kıyamet hakikaten kapıda...