10 AĞUSTOS 2009 PAZARTESİ

Deniz Ülke Arıboğan deniz.ulke@aksam.com.tr

Rusya ve Türkiye üzerine

Rusya Başbakanı Vladimir Putin’in Türkiye ziyareti ve imzalanan anlaşmaların ardından olayın iki boyutu ön plana çıktı. Bunlardan bir tanesi önemli ölçüde Türk ve Rus şirketlerini bir araya getiren ekonomik ve ticari açılım tartışmalarıydı, diğeri ise dış politika çelişkilerini seslendiren siyasi tartışmalar.

Ekonomik boyut açısından bakıldığında bu anlaşmaların yeni büyük zenginler yaratabileceğinden söz etmek mümkün. Ekonomik olarak geleceklerini Rusya’ya bağlayan şirketler doğal olarak bu anlaşmalardan fevkalade memnunlar. Rusya ile ticaret hacmimiz 38 milyar doları aşmış durumda ve bu milyar dolarlar her iki ülkede de ciddi bir hacim oluşturuyor. AB ve Batı ile ilişkilerin geliştirilmesi gerektiğine inanan sermaye grubu ise, yine doğal olarak konuya daha eleştirel yaklaşmakta. 235 milyar dolarlık dış ticaret hacmimizin yaklaşık üçte ikilik bölümü AB ülkeleriyle yapılıyor. Birileri de bundan nemalanıyor.

Durumu bu kadar bireysel ve pragmatik bir biçimde değerlendirmeme hiç şaşırmayın; zira para siyasi geleceğin de yönünü gösteren bir kutupyıldızı gibidir. Her dem doğru yönü gösterir. Zaten işadamlarından büyük stratejiler, ideolojik açılımlar falan beklemek mantıksız bir durumdur. Bu işi yapacak olanlar siyasilerdir ve zaman zaman ekonomik kayıplar pahasına, siyasi dengelerin gözetilmesi siyaset planlayıcıların tutumudur. Peki, son anlaşmalar siyaseten doğru mudur? Bu gelişme içinde ne tür çelişkiler barındırmaktadır?

Öncelikle bu tartışmalar ve anlaşmalar tam da Türkiye’nin yeni açılımlar dönemine girdiği bir zaman dilime denk geldi. Demokratikleşme, sivilleşme, kimlik politikaları gibi konular tüm dünyada esas olarak AB çerçevesinde gündemde tutulan konular. Türkiye’nin AB üyelik sürecinde de sürekli ön plana geleceği aşikâr.

Ancak iç siyasetteki paralelliğe rağmen, Türkiye’nin dış politikada AB’nin dümen suyundan ayrılması daha mümkün görünüyor. Zira Batı dünyasındaki ayrışma oldukça netleşmiş durumda. ABD ve Rusya kendi aralarındaki rekabeti muhafaza etmek koşuluyla yeni bir dünya sistemi kurguluyorlar. İki ülke arasındaki rekabet, dengeli ve sistemli bir biçimde sürdürülürse AB ve Çin’in siyasi bir kıskaç altına sokulacağı söylenebilir.

Yeni bir soğuk savaş dalgası ile de beslenmesi mümkün görünen bu yapıda AB ülkeleri arasında ortak dış politika üzerinde bazı tartışmalar çıkması kaçınılmaz. Nitekim Berlusconi’nin Rusya, Türkiye görüşmelerinde bulunması yalnızca İtalyan şirketlerine çıkar sağlamak ya da Tayyip Erdoğan ile olan dostluğuyla açıklanamaz. İtalya, AB’den farklı dış politika eğilimine girdikçe, Berlusconi konusundaki medya spekülasyonlarının da yükseleceğine emin olabilirsiniz.

ABD ve Rusya’nın öncülüğündeki yeni yapıda, enerjinin kontrolü öncelikli faktör olacak. Bu açıdan yalnızca rezervleri tutan bölgeler değil, taşıyan alanlar da önemli. Bu niteliğiyle yapılan her enerji anlaşması, aynı zamanda bir siyasi işbirliği anlaşması olarak da kabul edilebilir.

Nabucco ve Güney akım projeleri yalnızca rakip değil, bir bakış açısıyla tamamlayıcı projeler olarak da değerlendirilebilir. Alternatifleri kendiniz ürettiğiniz müddetçe, başkalarının alternatif arayışını da kesmiş olursunuz. Özünde Nabucco ABD (AB değil), Güney Akım ise Rusya projesidir. Her ikisi de AB’nin enerji yolunu kontrol altına alır. Bu bakımdan hedef AB ülkelerinin denetimi ise çelişki yoktur.

Türkiye’nin neden büyümek zorunda olduğunun bir göstergesi de budur. Küçük Türkiye’ye sistemin tahammülü yoktur.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.