AKŞAM GAZETESİ | Dr. Murat Kınıkoğlu | 2009-08-10

Midedeki gazın 6 nedeni

Gaz sancısı mı çekiyorsunuz? Karnınız mı şişiyor? Gaz ilaçları derdinize kısa süreliğine derman olabilir. Gastrit, ülser belki de çölyak hastasısınız. Bu yüzden arpa, buğday ve çavdar içeren gıdalardan uzak durmalısınız

Gaz ve mide şişkinliği çok sık karşılaştığımız ve maalesef tedavide hastaya fazla yardımcı olamadığımız şikayetlerdir. Gaz ilaçlarının çoğunun etkisi kısa sürer ve ilaç kesilince sorun gene başlar, bu yüzden hastalarıma fazla önermem.
1 Gaz ve karın şişkinliğinden şikayet eden hastalarda, birlikte mide yanması ve ekşime gibi şikayetler olması halinde gastrit veya ülser gibi bir rahatsızlık olmasından şüpheleniriz.
2Safra kesesi hastalıkları (taş, çamur, iltihap) gaz nedeni olabilir. Aç karnına yaptıracağınız 'üst batın sonografisi' tetkiki teşhis için yeterli bilgiyi verecektir, kesenin alınmasından sonra hasta kısa sürede rahatlar ve şikayetleri geçer.
3Mide ve safra kesesinde sorun olmayan hastalarda gaz ve mide şişkinliği sebebi olarak aklımıza gelen nedenlerden biri 'laktoz hassasiyeti'dir. Şikayetleriniz süt veya sütlü bir yiyecekten sonraki 2 saat içinde oluşuyorsa bir süre süt ve süt ürünlerini keserek deneme yapabilirsiniz.
4'Çok yemek' ve özellikle 'yağlı yemek' midenin çabuk boşalmasını engelleyerek gaza neden olur. 
5Sinir sistemi gerginliği sık karşılaştığımız gaz nedenlerinden biridir. Endişeli ve gergin bir karakteri olan, her şeyi kendine dert eden hastalar gazdan kurtulamaz. Bu hastalar, dönem dönem şikayetlerinin azaldığını, her şeyi yiyebildiklerini bazen ise bir bardak suyla davul gibi şiştiklerini söylerler. Gerginliğin bağırsak hareketlerinin sayısını ve derinliğini azaltarak böyle bir etki yapabileceği düşünülmektedir.
6Gluten hassasiyeti (Çölyak hastalığı) gaz, şişkinlik, hazımsızlık, karın ağrıları ve ishal ile seyreden genetik kökenli bir hastalıktır. Her 1000 kişiden birinde görüldüğü söylense de bazı toplumlarda her 50 kişiden birinde görülecek kadar sıktır. Bildiğiniz gibi gluten; başta buğday olmak üzere arpa ve çavdarda bulunan bir proteindir. Bazı insanların glutene karşı özel bir hassasiyeti vardır, sindiremez ve rahatsız olurlar. Zamanla, ince bağırsaklarındaki villusların (minik çıkıntılar) silinmesiyle besin emilimi bozulur. Çocuklarda erken teşhis konulamazsa büyüme geriliklerine, büyüklerde kansızlığa ve kemik erimesine, bayanlarda adet düzensizlikleri ve kısırlığa neden olur.
Hastalığın kesin teşhisi ince bağırsak biyopsisi gerektirir ve oldukça zordur. Çölyak hastalığı ön plandaki ishal nedeniyle teşhisi kolay bir hastalıktır ancak gluten hassasiyeti herkeste ayni şiddette olmayabilir. Sadece gaz, mide şişkinliği ve hafif karın ağrıları görülen vakalar uzun süre gizli kalabilir. Araştırmalar gluten hassasiyeti görülme sıklığının gittikçe arttığını göstermektedir. ABD ordusunda yapılan bir çalışma 50 yıl öncesine göre 4 misli daha fazla gluten entoleransı olduğunu göstermiştir. Bunun sebeplerinden biri rahatsızlık konusunda insanların ve hekimlerin bilinçlenmesi, diğeri günümüz insanının eskiye göre daha çok buğday ürünü tüketmesidir.
Ben gluten hassasiyetinden şüphelendiğim hastalarıma bir süre glutensiz bir diyet vererek kendilerini kontrol etmelerini istiyorum. Gluteni iyi sindiremeyen hastalar diyetten hemen faydalanıyorlar ve şikayetleri geçiyor. Size tavsiyem şudur; aşırı gaz şikayetiniz varsa devamlı ilaç kullanmak yerine bir süre (tercihen 15 gün) glutensiz bir diyet yapın ve sonucu görün. Bu arada şuna dikkat etmeniz çok önemli: Glutenin (jelatin gibi) katılaştırıcı bir özelliği olduğu için ketçap, dondurma gibi pek çok fabrikasyon gıda maddesinin içine konur. Bu yüzden deneme sürenizde yediğiniz şeylere çok dikkat etmeniz gerekir. 15 günlük diyetin sonunda eskiye göre daha iyi olduğunuzu, karın ağrısı, gaz, şişkinlik ve hazımsızlık şikayetlerinizin kaybolduğunu görürseniz diyete devam edebilirsiniz.