18 AĞUSTOS 2009 SALI

Nagehan Alçı nagehan@nagehanalci.com

S.O.S! ABD'de sis var!

'Nerden nereye?' diye düşünüyorum uçaktan inerken... Washington'a son gelişimin üzerinden yalnızca 11 ay geçmiş. Ama o 11 ayın ardından bambaşka bir dünya bulacağım sanki ABD'nin başkentinde. Geçtiğimiz yılın seçimle gelen 'hayal kurmayı yeniden hatırlama' dalgası yerini 'çaresizlik havası'na bırakmıştır, diye geçiriyorum içimden. Ama o da nesi? Karşılaştığım resim hiç de öyle değil. Hayat her zamanki acelesi ve iyimserliği ile akıyor sanki. Dünyanın en güçlü kenti beni bir kez daha şaşırtıyor.
***
Şaşırtıyor, şaşırtmasına ama bu havaya kanmamak lazım. Zira çiçek açan kiraz ağaçlarıyla daha da güzel ve heybetli görünen Washington'da birçok şey yolunda değil aslında.
***
Bunun en büyük nedeni ekonomik kriz. Krizle birlikte çeşitli faktörler iç içe geçmiş. Bu da Obama yönetimine daha işin başında zarar veriyor. Anlayacağınız önümüzdeki hafta Türkiye ziyareti yapacak olan Başkan'ın işi zor. Daha yolun başındayken eleştiriler nedeniyle kan kaybediyor.
***
Burada konuştuğum 'içeriden' kaynaklara göre yeni yönetim birçok konuda hala büyük belirsizlikler yaşıyor. Önemli pozisyonlara atamalar yapılamadı. Birçok kilit alanda politikalar henüz kesinleşmedi. Muğlaklık yüzünden görüş mesafesi yok denecek kadar az.
'Yavaşlığın' sebebi bütün enerjinin krize yoğunlaşması, dış politika ve güvenlik gibi konulara gereken konsantrasyonun gösterilmemesi.
***
İşte bu nedenle Obama'nın Türkiye ziyaretinin detayları ile ilgili de spekülasyonlar dolaşıyor kapalı kapılar ardında. Görüşmelerde nelere vurgu yapılacağı hala açıklığa kavuşmuş değil. O yüzdendir ki Dışişleri ya da Beyaz Saray'dan hiçbir yetkili Obama'nın Türkiye ziyareti üzerine konuşmak istemiyor.
***
Belirsizlik sürerken Washington politikalarına yön veren önemli düşünce kuruluşlarından CSIS tarihinde ilk kez kurum olarak bir Türkiye raporuna imza attı. Geçtiğimiz mayıs ayından beri üzerinde çalışılan kapsamlı rapor 30 Mart'ta açıklanacak. Hem de dünyaca ünlü iki danışman ve stratejist Brent Scowcroft ile Zbigniew Brzezinski tarafından...
***
CSIS belli aralıklarla direktörlüğünü Dr. Bülent Alirıza'nın yaptığı Türkiye masasının raporlarını yayınlar ve Türkiye değerlendirmesi yapar. Bu raporlar da ABD yönetiminde çok etkilidir ancak bu kez tüm kurum seferber oldu. Önümüzdeki hafta açıklanacak çalışmanın özelliği çok geniş kapsamlı olması. CSIS'teki bu değişim ABD'de Türkiye'nin öneminin arttığının önemli bir kanıtı.
***
Rapor Obama yönetimi tarafından ayrıntılı bir şekilde ele alınacak ve Türkiye'deki görüşmelere yön verecek. Bu nedenle dikkatle incelemeye değer...

Obama Türkiye'ye gelmeden bu raporu okuyacak
Henüz dolaşıma sokulmadı ancak gelen bilgilere göre raporda ABD ve Türkiye'nin ortak çıkarlarına vurgu yapılıyor, işbirliğinin derinleştirilmesinin iki taraf açısından avantajları ele alınıyor.
***
Bu rapor ile verilmek istenen mesaj açık: Türk-Amerikan ilişkilerinde yeni yönetimle birlikte yeni bir sayfa açılsın. Bu sayfanın açılması için de mevcut durum değerlendirmesi yapılsın ve gelecek perspektifleri oluşturulsun.
***
Türkiye'nin iç ve dış politikası ayrı ayrı değerlendiriliyor raporda. AKP'nin laikliğe vurgu yapan kesimlerle yaşadığı gerilimler anlatılıyor ve Kemalizm'in önümüzdeki dönemde de sistemin devamını sağlayacak ana prensip olacağı iddia ediliyor.
***
Raporda dikkat çeken diğer bir nokta ise şu: Şayet Türkiye'de sistemi sarsacak ekonomik bir çalkantı yaşanırsa milli duygular yükselir ve bu da askeri kanadı güçlendirir. Böyle bir durumdan Türkiye-ABD müttefikliği zarar görür.
***
Aynı nokta AB konusunda da vurgulanmış. 'Müzakerelerin sekteye uğraması durumunda anti demokratik ve şoven hava güçlenir ve bu hava ABD'nin çıkarlarına zarar verir' deniyor. Böyle bir durumda da Türkiye'nin, alternatif olarak Rusya ve Avrasya'ya yöneleceği tespiti yapılıyor.
***
Ortadoğu politikaları konusunda Türkiye'nin son dönemdeki aktif tutumundan övgüyle bahsediyor rapor. Hatta Türkiye'nin İran ve Suriye politikaları zaman zaman Washington'a ters gelse de Ankara'ya izlediği yol konusunda güvenilmeli, deniyor. Ancak İsrail ile ilişkilerin balayı yaşamadığı ve revizyon gerektirdiği hatırlatılıyor.
***
Kısacası Başkan Obama'nın çalışacağı ders notları şu mesajı taşıyor: Eski dostlar yeni bir zeminde tazelenmiş olarak buluşmalı ve dostluklarını pekiştirmek için ellerinden geleni yapmalı!

Kıbrıs sürprizi
Washington'daki Yunan lobisi birkaç gündür ayakta. Konu Kıbrıs. Mesele şu:
Mehmet Ali Talat, Ada'daki çözüm konusunda çalışması için Musevi lobisinin etkili ismi ve eski direktörü Barry Jacobs ile anlaştı. Jacobs birçok kapıyı aralayabilen ve yönetimde sevilen bir isim.
***
Bir süredir devam eden görüşmeler sonuç verdi ve ABD yönetimi Obama'nın Türkiye ziyareti öncesinde Talat'ı Washington'a çağırdı. Çağırdı çağırmasına ama bu haber duyulur duyulmaz kıyamet koptu. İlk plana göre Talat, ABD Dışişleri Bakanı ile 23 Mart'ta görüşecekti.
Ancak Güney Kıbrıs ve Yunanistan, ABD'nin Rum lider Hristofyas'tan önce Talat'a randevu vermesine çok içerledi. Hatta Yunan Dışişleri Bakanı Dora Bakoyanni, Clinton'ı arayarak nabız yokladı. Yine de görüşmeyi iptal ettiremedi.
***
Nihayetinde iki taraf bir araya gelecek ancak pürüzler nedeniyle buluşma bir hafta ertelendi. Son dakika sürprizi olmazsa Talat ve Clinton 30 Mart'ta Washington'da görüşecekler. Bu da Amerikan yönetiminin Türkiye ziyareti öncesi önemli bir jeste imza atması anlamına geliyor...
PS: Son dakikada gelen haberlere göre görüşmenin tarihi hakkında tartışmalar sürüyor.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.