29 AĞUSTOS 2009 CUMARTESİ

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Kazakistan önemli!

Dün, bu sütunda yaptığımız kısa Kazakistan seyahatinde gördüklerimizi aktarmış, Türk Kazak ilişkilerinin öneminin altını çizmiştik. Aşağıda ülke ekonomisi hakkındaki derlediğimiz bilgilerin özetini aktarıyoruz.
Türkik ve Moğol kökenli insanlar 13'üncü yüzyılda Kazakistan'a göçmüşler. Ancak bölge hiçbir zaman tek bir ülke olmamış. Bölge 18'inci yüzyılda Rusya tarafından işgal edilmiş ve Kazakistan 1936 yılından sonra da bir Sovyetler Birliği Cumhuriyeti olmuş. 1991 yılında ise bağımsız Kazakistan doğmuş.

Kazakistan 2.7 milyon kilometrekare yüzölçümüne sahip, yani Türkiye'nin üç misli kadar bir coğrafi alanı var. Ancak coğrafyanın üçte bir kadarı da, Kırgız Bozkırları ile kaplı.
Ülke etnik olarak yüzde 60 kadar Kazak, yüzde 26 kadar Rus, yüzde 3 kadar Özbek, yüzde 3 kadar Ukraynalı, yüzde 1.5 Alman, yüzde 1.5 Tatar, yüzde 1.5 Uygur kökenli.
Döviz kuru 2008 yılında ortalama 120 Tenge dolar başına civarında imiş. 2008 yılında resmi dolar kuru ile nominal 141 milyar dolarlık bir GSYİH büyüklüğü var. GSYİH, 2008 yılı satın alma gücü paritesi ile de 177 milyar dolar.
15 milyon kadar nüfusu olan bu ülkede 2008 yılında kişi başına gelir satın alma gücü paritesi ile, ortalama 11.500 dolar civarında.
Çalışan nüfus sayısı 8.53 milyon kişi. GSYİH içinde üretimin yüzde 5.8 kadarı tarımdan, yüzde 39.4 kadarı sanayi sektöründen ve yüzde 54.7 kadarı da hizmet sektöründen sağlanıyor. İşgücünün ise yüzde 31.5 kadarı tarımda, yüzde 18.4 kadarı sanayide ve yüzde 50 kadarı ise hizmet sektöründe istihdam edilmekte.
Ülkede 2008 resmi işsizlik oranı yüzde 6.9. Nüfusun yüzde 14 kadarı ise fakirlik sınırının altında yaşamakta.
Kazakistan 2008 yılında GSYİH oranı olarak yüzde 28 civarında yatırım yapmakta.
Devletin bütçe gelirleri 29 milyar dolar, giderleri 32 milyar dolar. Kamunun borç stoku 2008 yılında GSYİH oranı olarak yüzde 9.1.
Ülkede enflasyon yüzde 2008 yılında yüzde 18.6 civarında.
Ekonominin reel büyüme hızı 2006 yılında yüzde 10.6, 2007 yılında yüzde 8.5 iken 2008 yılının kriz ortamında ve enerji fiyatlarının düşüşü nedeni ile de yüzde 3 civarında bir büyümeye düşmüş. Sanayi sektörü reel büyümesi de yüzde 1 civarına inmiş.
Petrol üretimi günde 1.45 milyar varil, 1.23 milyar varil de ihraç edilmekte. Bilinen petrol rezervleri ise 30 milyar varil. Doğalgaz üretimi 27.88 milyar m3 , ama ülke net doğalgaz ithalatçısı konumunda.
Kazakistan cari dengesi 326 milyon dolar fazla vermekte, ihracat 66.57 milyar dolar, ihracatın yüzde 60 kadarı petrol, ve büyük ticaret partnerleri yüzde 15.5 ile Çin, yüzde 11.5 ile Almanya ve yüzde 11.2 ile Rusya.
İthalat ise 37.5 milyar dolar, ithalatın yüzde 35 kadarı Rusya'dan, yüzde 22 kadarı Çin'den, yüzde 8 kadarı ise Almanya'dan. İthalatın çoğunluğu makine teçhizat, metal ürünleri ve gıda!
Dış borcu toplam 103 milyar dolar. Son dönemde kümülatif 48 milyar dolar kadar doğrudan yabancı sermaye yatırımı girişi olmuş. Altın ve döviz rezervleri 22.4 milyar dolar.
Kazakistan çok zengin doğal kaynaklara sahip bir ülke. Uranyum, krom, kurşun, ve çinko yatakları dünyada ikinci, mangan ile üçüncü, bakır ile de beşinci konumda. Kömür,demir ve altın rezervleri ise dünyada ilk onda. Doğal gaz, petrol ve aluminyum rezervleri ile de ilk onbeşe girmekte.
Son bir söz: Kazakistan toprakları altında yatan keşfedilmiş toplam zenginlik kabaca 2 trilyon ABD Doları olarak tahmin edilmekte. Dolayısıyla Kazakistan'da çalışan Türk işadamları çok önemli işler yapıyorlar ve ilişkiler kuruyorlar! Kazakistan ciddi şekilde petrole bağımlılıktan sanayi sektörüne dönme stratejisi uyguluyor ve Türk işadamları da bundan ciddi pay almaktalar!
Kazakistan'da yapılacak çok iş var!

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.