29 AĞUSTOS 2009 CUMARTESİ

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Peş peşe sürpriz iyi haber!

Önce salı günü iki adet Rusya verisi ilan edildi. İlk Rusya GSYİH verisi, bu ülkenin 2009 ikinci çeyreğinde 10.9 daraldığını gösteriyordu. Bu veri aynen bizde olduğu gibi, bir yıl evvelin aynı çeyreği ile karşılaştırma idi. Ancak ilan edilen ikinci veri ise bu çeyreğin bir evvelki çeyrekle karşılaştırması idi. 2009 ikinci çeyreği verisi gene 2009 birinci çeyreğine göre yüzde 7.5 artış sergilemişti. Ve eğer mevsimlik dalgalanma için bir düzeltme yapılırsa da, Rusya 2009 ikinci çeyreğinde ilk çeyrek ile karşılaştırıldığı zaman yüzde 0.5 reel büyümüştü. Mevsimlik dalgalanma için düzeltme Rusya'da çok önemli, çünkü bu ülkenin ağır kış iklimi şartları birçok ekonomik faaliyeti durdurmakta. Rusya'daki gelişmeleri olumlu kategorisinde görüyoruz.
Sonra perşembe günü Avrupa ile ilgili büyüme verileri yayınlandı. Özellikle Almanya ve Fransa verileri doğrusu benim hiç beklemediğim kadar olumlu çıktı. Hatta kimsenin beklemediği kadar olumlu.
Almanya 2009 yılı ikinci çeyrekte yıllık hale getirilmiş verilerle yüzde 1.3 büyümüştü. Fransa ise gene 2009 ikinci çeyrekte yıllık hale getirilmiş verilerle yüzde 1.4 büyüme yaşamıştı. Her iki ülke de İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en kötü resesyonlarını yaşamakta idiler. Almanya 2009 birinci çeyreği ile ikinci çeyreği karşılaştırıldığında yüzde 0.3 büyümüştü. Fransa ise aynen Almanya gibi çeyrekler karşılaştırıldığı takdirde yüzde 0.3 civarında büyüme yaşamıştı.
Fransa Ekonomi Bakanı Christine Lagarde Fransa'da resesyonun bittiğini ilan etti. Ancak Alman Ekonomi Bakanı Karl - Theodor zu Guttenberg daha tedbirli davrandı ve daha gidecek çok yol olduğunu söyledi. Gene de bizce her iki ülkede de büyük sürpriz gelişti denilebilir.
Ancak Avrupa geneli biraz daha sorunlu olarak gözüktü. Euro bölgesi GSYİH sayısı birinci çeyrekten ikinci çeyreğe yüzde 0.1 düştü. Yıllığa çevrilmiş olarak yüzde 0.5 daralma anlamına gelmekte. Aslında kötü değil.
Yarın size ABD'de 14 Ağustos sabahı ilan edilecek olan Philadelphia FED'in ABD için üçüncü çeyrek büyüme rakamını tahminin aktaracağız. Küçük de olsa pozitif bir sayı bekleniyor.
Bu arada vatandaşlar doların ne olacağı konusunu çok merak ediyorlar. Tabii esas hedefleri çapraz kur değil, dolar TL tahmini almak. Biraz da bu konuya değinelim. Son on ayda doların değeri düşmekte idi. Çünkü durumu belirleyen bir dinamik vardı. Sonra birden dolar değerlenmeye başladı. Global anlamda risk algılaması arttıkça veya azalmadıkça fonlar düşük getirilere rağmen ABD'ye taşınmakta idi. Yani yabancı paralar satılıp dolara talep geldiğinden dolar değer kazanır oluyordu.
Ama son dönemde de global iyileşme görüldüğünden, tam tersi gerçekleşiyor ve dolar satılıp yabancı paralar satın alınarak, doların değerinin düşmesi gündeme geliyordu.
Yani son dönemde doların değer kaybı, risk algılamasının azalmasının dolar satışı yaratması, fonların dışarıya, daha yüksek getirilere gitmesi sonucu idi.
Dikkat edilirse bu durum faiz farklarını değil, risk durumunu aksettiriyordu. Çünkü dış alemde faiz yüksek ABD'de ise düşüktü.
Ancak şimdi yağmur gibi her yerden iyi haber gelince, bu sefer de ABD'de para arzının kısılma zamanı geldiği ve ABD faizlerinin yükseleceği olasılığı gündeme girdi.
Yani ABD'de büyüme artar ve bununla eşzamanlı olarak faizler de yükselirse, o zaman fonlar ABD'ye dönecek ve dolar talebi artacak, dolar değerlenecek.
Bu teze bir de Türkiye spesifik olgu eklememiz gerekli. Türkiye nihayet Bakan beyanatlarında 'IMF anlaşmasını ekim ayında İstanbul'daki IMF yıllık toplantısından önce yapmak istiyoruz!' durumuna geliyor gibi. Eğer IMF ile anlaşma yapılırsa ülkemize bol miktarda fon gireceğinden dolar arzı artar ve TL değer kazanır.
ABD'den önümüzdeki aylarda çok pozitif büyüme verileri geleceğini biliyoruz. ABD'de paranın ne zaman kısılmaya başlanıp faizlerin yukarı gideceğini bilmiyoruz. IMF anlaşmasının yapılıp yapılmayacağını da henüz bilmiyoruz. Ama anlaşma yapılırsa TL'nin değerleneceğini biliyoruz. Merkez Bankası da zaten döviz girişi nedeni ile yeniden döviz alımı yapmaya başladı. Eğer ABD faizleri yükselirse, bize göre dolar değerlenir, ama Türkiye de IMF anlaşması yaparsa TL değerlenir. İkisi bir arada olduğunda durum etkilerin gücüne bağlı olur, şu anda da sonuç için peşinen bir şey söylenemez.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.