AKÅžAM 23 AÄžUSTOS 2009, PAZAR
İlk adım yanlıştı. Açılımın adı 'DemokratikleÅŸme' olmalıydı. EÄŸer ÅŸehit yakınları, rencide olduklarını hissederse AK Parti büyük yara alır. BaÅŸarı halinde oyları yüzde 60'a çıkmaz. Çünkü öncelik aÅŸ ve iÅŸ. Sürecin en kazançlı partisi ise DTP

Türkiye açılım sürecine kilitlendi. Siyaset kızıştı, liderlerden peÅŸ peÅŸe oldukça sert açıklamalar geliyor. 29 Mart yerel seçimleri öncesinde, sandıktan çıkacak sonuçları noktası, virgülüne kadar doÄŸru tahmin eden A&G AraÅŸtırma Åžirketi'nin sahibi Adli Gür, bu süreci AKÅžAM için mercek altına aldı. Gür'e göre, açılımın adı 'DemokratikleÅŸme ve İnsan Hakları Açılımı' olmalıydı. Süreç yanlış baÅŸladı. Adil Gür, bu sürecin en karlı partisi olarak DTP'yi görüyor. Åžehit yakınları rencide olduklarını düÅŸünürse AK Parti'nin ciddi yara alacağını öngörüyor. Bilen adamın yorum ve tahminleri ÅŸöyle:
AÇILIMA HALK DESTEĞİ YÜZDE 70'DEN 50'LERE İNDİ
Açılımı nasıl deÄŸerlendiriyorsunuz?
BaÅŸlangıç yanlış oldu. Bu açılımın adı aslında 'Kürt açılımı' deÄŸil 'DemokratikleÅŸme ve İnsan Hakları Açılımı' olmalıydı. Sayın İçiÅŸleri Bakanı, uzun zamandır adı ister GüneydoÄŸu, ister Kürt sorunu olsun çözümden yana olanlarla deÄŸil, karşıtlarıyla görüÅŸmelere baÅŸlamış olsaydı, belki bugün daha farklı bir noktada olunabilirdi.
Hükümetin Kürt açılımına, kamuoyunun desteÄŸi yüzde kaç?
Açılımdan önce destek yüzde 70'di. Tartışma baÅŸlayınca bu rakam yüzde 50'lilere düÅŸtü. Åžu an Türkiye'nin bence yarısı destekliyor ve yarısı sürece karşı çıkıyor.
Zamanlamayı nasıl karşılıyorsunuz?
KeÅŸke demokratikleÅŸme ve insan hakları açılımı, terörün gündemden düÅŸtüÄŸü 2002- 2005 arasında yapılsaydı. Çünkü AK Parti o dönemde de iktidardaydı. O zaman yapılsaydı, hükümet bu dönemdeki yoÄŸun tartışmalara maruz kalmazdı. Belki ÅŸu söylenebilirdi: O tarihte Kürtlerin temsilcileri yani DTP temsilcileri Meclis'te yoktu.
AK PARTİ TABANI AÇILIM SÜRECİNE NASIL BAKIYOR?
Kürt açılımı AK Parti tabanında nasıl karşılandı?
Hükümet dışında bu konu hakkında hiç kimsenin fikri yok. O nedenle paketin içinde neler var, bunlar kamuoyuna açıklanıp tartışıldıktan sonra yeni bir araÅŸtırma yapacağız. Ama açılım tartışmalarından önce gördüÄŸümüz ÅŸu idi. Türkiye'nin yüzde 70'inden fazlası, GüneydoÄŸu'daki terör sorununun çözümü için silahlı mücadele dışında, devletin yeni adımlar atması gerektiÄŸini düÅŸünüyordu. Burada AK Parti, CHP, MHP seçmeni arasında çok büyük farklılıklar yok. Bugün açılımın en büyük taraftarı gibi görünen AK Parti seçmeninin yüzde 68'i, GüneydoÄŸu'daki terör sorununun çözümü için yeni adımlar atılması gerektiÄŸini düÅŸünüyor. Bu oran CHP ve MHP seçmeninde yüzde 70'den fazla idi. Yani bugünkü tartışmalardan daha farklı ÅŸekilde, siyasi partilerin seçmenlerinde çok büyük farklılıklar yok. Åžu noktada 'filanca partinin seçmeni ne düÅŸünüyordur'u doÄŸru ölçmek mümkün deÄŸil. Çünkü açılımın neleri kapsadığını bilemiyoruz. Kamuoyuna açıklanıp tartışıldıktan sonra ölçebiliriz.
Diğer parti tabanlarının yaklaşımı nasıl?
Sadece AK Parti tabanı deÄŸil Türkiye'deki tüm seçmenler, (DTP seçmeni belki daha yüksek, yüzde 90'lardan fazla oranda) açılım konusunda istekli görünüyor. DTP dışındaki partilerin seçmenleri de bu tartışmalardan önce karşı deÄŸildi. DediÄŸim aslında ÅŸu: 'Açılım, sürecin iÅŸleyiÅŸi, adının konması ve metot dolayısı ile yanlış olmuÅŸtur. Eminim ki bugün bir araÅŸtırma yapılsa açılıma, tartışmalardan önceki araÅŸtırmada elde ettiÄŸimiz bulgulardan daha az oranda destek çıkar. CumhurbaÅŸkanı liderleri toplayarak önce siyasi partiler arasında hatta TBMM'de mutabakat aramalı ve bu konu tartışılmalıydı. Daha sonra sivil toplum liderleriyle, gazetecilerle, sanat önderleriyle görüÅŸülmeliydi. Çünkü bu yapılmadığı için, CHP ve MHP daha içeriÄŸini dahi bilmediÄŸi bir konuda karşı fikirlerini beyan etmiÅŸtir, görüÅŸmede dahi bulunmamışlardır. AK Parti temsilcilerine randevu dahi vermemektedir.
OBJEKTİF TARTIŞMA İMKANI OLMADI, KAFALAR KARIŞTI
Bir de süreç yanlış bir noktadan baÅŸlamıştır. Tartışmadan dolayı kamuoyunun kafası karışık. Karışıklığın nedeni yine siyasetçiler. Bugün Türkiye'deki aydınların önemli bir kesimi ve iktidar, açılımı önemsiyor. Ana Muhalefet ve diÄŸer muhalefet partisi ÅŸiddetle karşı çıkıyor. Böylece Türkiye'de objektif bir tartışma ortamı ortadan kaybolmuÅŸtur. İnsanlar artık bu sürece, siyasi düÅŸüncelerini hep aklının bir köÅŸesinde saklı tutarak cevap verecektir. Yani, AK Parti'ye yakın olanlar önemli oranda destek verecektir. CHP veya MHP seçmeni, belki böyle bir tasarıya daha yüksek oranda olumlu bakacak iken artık ÅŸiddetle karşı çıkacaktır.
DTP'nin temsil gücü bu süreçte kabul edildi
DTP'nin durumu ne olur?
DTP'nin bu sürecin en karlı partisi olduÄŸunu düÅŸünüyorum. Yakın zamana kadar DTP'yi Kürtlerin gerçek temsilcisi kabul etmeyip, PKK'nın Meclis'teki uzantısı olarak düÅŸünen çevreler bile bugün, GüneydoÄŸu'daki Kürt oylarının bir kısmının resmi temsilcisi olduÄŸunu kabullenmiÅŸlerdir. Bu, DTP için büyük bir baÅŸarıdır. Toplu manada ben bu sürecin en karlı partisinin DTP olduÄŸunu düÅŸünüyorum. Sonunda, GüneydoÄŸu'da bir çözüm olsa bile AK Parti oylarıkadar DTP oyları da olumlu bir ÅŸekilde etkilenecektir. Çünkü DTP'nin Meclis'e girdiÄŸi günden bu yana sürdürdüÄŸü politikaların kazanımlarının sonucu olarak algılanacaktır.
Açılım GüneydoÄŸu'da AK Parti oylarını nasıl etkileyecek?
Bu, o bölgede yaÅŸayan Kürt kökenli vatandaÅŸların ister istemez hoÅŸuna gidecektir. GüneydoÄŸu'da
AK Parti oyları bundan olumlu etkilenecektir. Åžu önemli AK Parti,
GüneydoÄŸu'daki oyunu arttırırken Kayseri'deki, Yozgat'taki oyunu muhafaza ediyorsa sorun yok. GüneydoÄŸu'da oyunu artırırken milliyetçi oylarını kaybederse, pirince giderken evdeki bulgurdan olmak durumu riski var.
AK PARTİ OYUNU ARTIRIR MI?
Bugün bir genel seçim olsa AK Parti oyunu artırır mı?
Kürt açılımından sonra oyunu artırır mı, düÅŸürür mü? Bunu konuÅŸmak çok daha doÄŸru olur. Bugün seçim olsa AK Parti'nin oyunu önemli oranda etkileyecek bir konu deÄŸildir bu. Neden? Çünkü bugün sadece lafta Kürt açılımından öte bir ÅŸey yok.
Kürt açılımı gerçekleÅŸirse ne olur? AK Parti'nin oyları artar mı düÅŸer mi?
Bu konunun çok ince bir çizgi üzerinde olduÄŸunu düÅŸünüyorum. Hani eskilerin tabiri ile, 'aÅŸağı tükürsen sakal yukarı tükürsen bıyık' hesabı. O ince çizginin yakalanmasının çok zor olduÄŸunu düÅŸünüyorum. Yani bu açılımın sonunda, ya Türkler ya da Kürtler memnun olmayacaktır. Çünkü bir baba, mirasını 2 ya da 3 öz evladına taksim ederken bile mutlaka kiÅŸisel görüÅŸü olur. Hiç eÅŸit, taksim yapıldığını düÅŸünen olmaz. O nedenle (Cumhuriyet tarihi boyunca seçmen tercihini belirleyen en önemli ÅŸeyin ekonomi olduÄŸunu gördüÄŸüm için) Kürt açılımı sonunda Türkiye terör belasından kurtulursa bunun tabiiki AK Parti'ye birkaç puanlık yansıması olur. Ama oylarını yüzde 50'lere 60'lara taşımaz.
SEÇMENİN ÖNCELİĞİ AÅž VE İŞ
Bugün Türkiye'nin en önemli meselesi Kürt açılımı veya terör deÄŸildir. Elbette ki en önemli meseleleri arasındadır. Ama seçmenin birinci önceliÄŸi aÅŸ ve iÅŸtir. İşsizliÄŸe ve yoksulluÄŸa çare olunmalıdır. Ekonomide önemli bir iyileÅŸme olmazsa, Kürt açılımı baÅŸarıya ulaÅŸsa bile AK Parti oylarına etkisi sınırlı olur. Ekonomi açısından önemli düzelmeler olursa da AK Parti oyları bundan çok fazla etkilenir.
MİLLİYETÇİ OYLAR İÇİN KRİTİK VİRAJ
AK Parti içerisinde milliyetçi oylar nasıl etkilenir?
Son günlerde kamuoyunda tartışıldığı gibi bu açılımın İmralı muhatap alınarak yapıldığı algısı olursa; Edirne, TekirdaÄŸ, Yozgat, Kayseri'de yaÅŸayan, ailesinde, köyünde, mahallesinde ÅŸehit cenazesine katılmış, yakınını kaybetmiÅŸ insanlar az da olsa rencide olduÄŸunu düÅŸünür ise AK Parti çok büyük bir yara alır. Yani son yerel seçimlerde AK Parti, kamuoyunda söylenenin aksine Türkiye'nin sahillerinde oy kaybetmedi. AK Parti Erzurum, Kayseri, Konya, Yozgat'ta oy kaybetti. Yani AK
Parti'nin İzmir, Edirne, Aydın, MuÄŸla hatta seçimi kaybettiÄŸi Antalya'da oyu azalmadı. AK Parti, Kayseri, Erzurum'da yüzde 20 oy kaybetti. Kayseri'de yüzde 18, Konya'da yüzde 13 oy kaybetti. Yani özetle AK Parti, milliyetçi muhafazakar seçmenini kaybetti. Bu süreçte, algılar iyi yönetilemezse AK Parti'nin bu özellikle milliyetçi seçmendeki oy kaybı hızlanabilir.
YARIN:
CHP açılım sürecinin neresinde?
MHP'nin oyları artar mı?
Bugün halk oylaması yapılsa sonuçları ne olur?
Abdullah Öcalan'ın Kürt açılımına iliÅŸkin yol haritasını açıklaması, GüneydoÄŸu ve kamuoyunda nasıl yankılanır?
Yozgat, Trabzon, Mersin, Kayseri, İzmir ve İstanbul gibi iller açılıma nasıl tepki verir?