07 EYLÜL 2009 PAZARTESİ

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Bir efsane rahmetli oluyor galiba!

Bu seferki kriz başlangıcında, medyada ve ekonomistler arasında üç tane efsane ortalıkta dolaşıyordu. Birincisi, bu kriz 1929-1932 arasındaki Büyük Depresyon'a benziyordu ve büyük depresyondan bu yana da en büyük krizdi. İkincisi, Kapitalizmin sonu gelmişti, Marksizm yeniden moda olacaktı. Üçüncüsü, ABD doları dünya üzerindeki hakimiyetini kaybedecek, yerine başka paralar geçecekti.
Önümüzdeki günlerde bu efsaneleri bir bir inceleyeceğiz ve sübjektif değerlendirmelere değil, eldeki verilere bakarak karara varacağız. Bugün 2007-2009 arasındaki verilerle yaşadığımız global krizin Büyük Depresyon'a benzeyip benzemediğini irdeleyeceğiz.
Önce biraz geçmişi hatırlayalım. Büyük Depresyon 1929-1923 arasında gerçekleşmişti. Büyük depresyon 42 ay sürmüştü. 1932 yılında işsizlik oranı maksimum değere ulaşmıştı: yüzde 25! İşin kötüsü o zamanlar işsiz kalanın tek sosyal güvencesi ailece kuyruğa girip devlet tarafından dağıtılan çorbayı ailece içmekti. Sosyal güvenlik, işsizlik sigortası gibi kavramlar henüz ortada yoktu.
Bugünkü resesyon henüz bitmedi. Ama profesyonel tahminler dünyayı batıran ABD'de 2009 üçüncü çeyreğinde ve 2009 dördüncü çeyreğinde pozitif büyüme gerçekleşeceği yönünde .
Aşağıdaki tablo ciddi ekonomi eğitimi almış olanların yakınen tanıdığı Carnegie Mellon Üniversitesi ekonomi profesörlerinden Allan Meltzer'den ödünç alındı. Meltzer Ağustos ayı sonu itibarıyla bilinenleri yazmış.
Ona göre bugünkü depresyon, bırakın 1929-1932 yıllarını, 1937-1938 depresyonu kadar bile kötü gözükmüyor. Bu seferki depresyon kabaca en çok ABD'nin 1973-1975 arasındaki Birinci Petrol krizi dönemine benziyor.
Bu söylenenleri aşağıdaki tablodan açık ve seçik görmek mümkün. Ancak tablo elde ilk iki çeyrek büyüme verileri olduğu için Haziran 2009 verilerine bakılarak gündeme getirilmiş. Bir düzeltme de yapalım: Meltzer işsizlik rakamı olarak maksimum 9.5 vermiş ama, bu Haziran sayısı ve işsizlik Temmuz ayında 9.4 düzeyine düşüp Ağustos ayında da 9.7 düzeyine çıktı, bu düzeltme sonrası, işsizlik oranı artışı da 4.6 değil 4.8 olur.

YukarIdakİ veriler bugünkü durumda, 2007-2009 resesyonunun büyük depresyona benzemediği gibi, son büyük resesyonlarla karşılaştırıldığı zaman çok da kötü durmadığını gösteriyor.
Böylece bir efsane galiba rahmetli oluyor!

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.