AKŞAM

Uzlaşma şart Aksi halde din de tehlikeye girer

Çok karmaşık bir siyasal ve dinsel yapılanmanın olduğu İran'da  farklı ve güçlü kurumlar var. Bunların başında da kuşkusuz elinde birçok önemli yetkiyi toplayan dini lider Ayetullah Ali Hamaney geliyor. Cumhurbaşkanını görevden almak, Meclis'i feshetmek, Anayasayı Koruma Konseyi üyelerini atamak ve görevden almak, kuvvet komutanları, Devrim Muhafızları Komutanı, Radyo-Televizyon Kurumu Başkanı, Yüksek Yargı Kurulu Başkanı dahil birçok önemli kişiyi atayan Hamaney, ülkenin neredeyse tek değilse de en önemli yöneticisi ve yetkisini İran'daki sisteme göre dinden aldığı için ona karşı gelmek de pek kolay değil.

RAFSANCANİ GÜÇLÜ
Hamaney'den sonra güç sahibi olan ikinci kurum, Haşimi Rafsancani'nin başkanlığını yaptığı Sistemin Çıkarlarını Teşhis Konseyi (SÇTK). Cumhurbaşkanı, hükümet ve Meclis'in aldığı tüm kararların onay mercii olan bu Konsey, Muhammed Hatemi döneminde ona yakın İçişleri Bakanı ile Tahran Belediye Başkanı'nı görevden alarak hapse attırdı ve reformcu basın-yayın organlarını yasakladı.
Dini lider Hamaney ile bu Konsey karşısında çok fazla yetkisi kalmayan cumhurbaşkanı, hükümeti kurmak ve ülkenin sorunları ile meşgul olmakla yetiniyor. Ahmedinecad kişiliğinden de kaynaklanan bazı nedenlerden dolayı dini lidere çok yakın olarak durmakta ve rakipleri ile mücadelesinde ondan güç almaktadır. Rafsancani ise SÇTK'nın bir üst kurulu olan Uzmanlar Kurulu'nu da kullanarak düşmanlarına karşı mücadelesini sürdürmektedir. Ahmedinecad'ın güç aldığı başka bir kurum da bir zamanlar genç bir subay olarak görev aldığı Devrim Muhafızları. Sayıları neredeyse 3 milyonu bulan bu muhafızlar devrime karşı olan herkese karşı çok duyarlı ve tetikte bekliyor. Ona bu görevinde ordu yardımcı oluyor.
12 kişilik Anayasayı Koruma Konseyi (AKK) ise sistem içinde başka önemli bir kurum. Seçim sonuçlarını onaylayan son mercidir.

KILIÇLAR ÇEKİLDİ
Devrimden bu yana çok önemli görevler üstlenen ve iki dönem cumhurbaşkanı olan Rafsancani, 2005 seçimlerinde rakibi ve Hamaney'in desteklediği Ahmedinecad'a yenilmiş, Parlamento'ya bile seçilememişti. Politik arenadan kaybolacağı sırasında Hamaney, 1989'da Humeyni'nin ölümünden sonra kendisinin dini lider olarak seçilmesinde büyük rol oynayan Rafsancani'yi 2007'de önce Anayasayı Koruma Konseyi sonra da Uzmanlar Kurulu üyeliğine atadı. Bunu fırsat bilen Rafsancani sistem içinde kendisi için en büyük tehlike olarak gördüğü Ahmedinecad'dan kurtulma yollarını  aramaya başladı. Bir zamanların muhafazakarlık sembolü olan Rafsancani  1997'de seçilmesini engellemek için özel çaba harcadığı reformcu Hatemi ile birlikte ortak düşman Ahmedinecad'a karşı birlikte hareket etmeye başladı.
Devrim'in gerçek savunucuları olan Devrim Muhafızları ve ordu Ahmedinecad'a destek vermesine rağmen şimdilik seyirci kalmayı yeğlemektedir.
Farklı konum ve zamanlarda herkese mavi boncuk dağıtmayı çok iyi beceren Dini Lider Hamanei ve çevresindeki mollalar taraflararası uzlaşmayı sağlamanın planlarını yapıyor. Bu mollalar devrim ateşinin 30 yıl gibi kısa bir süre içinde sönmesini istemeyecek ve ülkenin kargaşaya sürüklenmesine izin vermeyecektir.

BARIŞ HEMEN ŞİMDİ
Tahran'dan gelen haberlere bakılırsa herkes uzlaşmanın yollarını arıyor. Seçimde yarışan dört adayın temsilcileri ile bir araya gelen Dini Lider Hamaney herkese itidal çağrısı yaptıktan sonra krizin mutlaka en kısa zamanda aşılması gerektiği  tavsiyesinde bulundu.
Beklenen şey, önce Ahmedinecad ile Rafsancani'nin barıştırılmasıdır. Sonra da muhafazakarlar ile reformcuları ortak bir zeminde buluşturmak.
Olağanüstü süreç yaşanmazsa her iki hedefin 10 gün içinde gerçekleşebileceği söylenmektedir.
Aksi takdirde yalnız ülke değil din de tehlikeye girer!

Mollalar, krizi 10 günde aşma peşinde
Yetkİlerİn büyük bölümü din adamları yani farklı rütbelerde ve sayıları binleri bulan mollaların kontrolünde. Mollalar kendi aralarındaki dinsel, siyasal ve maddi çıkar ilişkileri ile sistemin bir bütün olarak devam etmesini istemektedir. Çünkü mollalara göre sistemde oluşabilecek herhangi bir boşluk ya da aksama durumunda herkes zarar görecek ve sistemin kendisi çökecek. Böyle bir çöküşü hiç kimse göze almayacağına göre sorunların 10 gün içinde çözülmesi gerekmektedir. Bu çözümün de temelde üç önemli aktörü olacak. Fillerin güreşine benzer şekilde hiçbir filin rakibini alt edemeyeceğini anlayan bu kişiler sırasiyla Dini Lider Hamaney, eski Cumhurbaşkanı Rafsancani ve şimdiki Başkan Ahmedinecad.
 

Yarın: Nasıl bir uzlaşma?

• Diğer Yazılar

  • Er ya da geç taraflar ortak paydada buluşur | 19-06-2009
  • Uzlaşma şart Aksi halde din de tehlikeye girer | 18-06-2009
  • Yeşil Devrim'in geleceği | 17-06-2009