AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2009-10-14

En akıllı strateji IMF kaynağı

IMF Yıllık Gidişat raporundan bazı ülkelerin  ekonomik verilerini aşağıdaki tabloda  topladım.
Tabloyu, krizden çıkış ile ilgili kişisel senaryomun gidişatını ortaya koymak için seçtiğim ülkeler oluşturuyor.
Hatırlanırsa benim kanım krizi çıkartan ABD'nin en kötü ve en geç değil, tersine en çabuk ve en az zararla çıkacağı idi. Onları takiben de Avrupa'nın toparlanması gerekli idi ki biz de düzelelim, çünkü biz genelde bölgesel konumumuz nedeni ile Avrupa'ya endeksli bir ülkeyiz. 
Tabloya bakılırsa görülüyor ki IMF tahminlerinde ABD 2010 yılında güçlü pozitif büyümeye varmış olacak. 29 Ekim tarihinde ilan edilecek ABD 2009 üçüncü çeyrek verilerinde bunu görmeyi ümit ediyoruz.
 IMF tahminlerinde ABD'de işsizlik 2010 yılında bile nerede ise kriz öncesinin iki misline  çıkmış bulunacak. Ama yüzde 10 oranını çok aşmayacak, durum ABD Büyük Depresyon'un yüzde 20-25 işsizlik oranlarından çok uzak. Bunun nedeni iç siyasette uzlaşıp, para ve maliye politikasında hızlı ve aktif atılımlar yapmış olmaları.
Hatırlanırsa dünya ülkelerini iki kategoriye ayırıyorduk. Birinci kategori ABD, İngiltere (euro dışında olduğunu unutmayalım)  ve İspanya gibi hem cari denge açığı büyük, hem kamu bütçesi delik hem de tasarrufu kıt, genelde müsrif, borç seven  ve  tüketime dönük ülkeler. Bu tür ülkelerde yüzde 4-5 arasında reel daralma olsa da, cari denge açığı yanlış nedenle toparlanıyor: (Aynen Türkiye gibi) Durgunluk cari açığın artmasını frenliyor ve dış açık azalıyor. Ancak bu ülkelerin işsizlik oranları nerede ise iki misline çıkıyor. Esas tahribat burada! İspanya'nın işsizlik oranı 2009 yılında yüzde 18.2 ve 2010 yılında yüzde 20.2 olarak tahmin ediliyor.
IMF Türkiye için büyüme ve cari denge tahmini veriyor, ama işsizlik tahminini raporda vermiyor. Sonunda rapora göre Türkiye 2009 yılında yüzde 6.5 daralacak, 2010 yılında da 3.7 ile büyüyecek. Cari denge 2009 yılında eksi 1.9 değerine inecek, 2010 yılında ise büyüyerek 3.7 oranına çıkacak.  Kendi hükümetimizin Orta Vadeli Program çerçevesine göre, önümüzdeki yıllarda biz de yüksek, yüzde 14-15 arasında işsizlik yaşayacağız.     
İkinci kategori ülkeler, dış ticaret fazlası olan Almanya, Hollanda, Japonya ve tabii Çin  gibi Asya ülkeleri. Bu ülkeler tasarrufu kuvvetli, ihracatı yüksek, cari denge fazlası olan ve yüksek döviz rezervi biriktiren, tasarrufçu ama dışa bağımlı ülkeler. Bunlar ihracat müşterileri battığı için sorun yaşayan ülkeler. Ama tasarruf düzeyinin yüksekliği, hızla tedbir alabilmelerine olanak sağlıyor. Fakat bazı farklılıklar var.
Japonya da ABD gibi hızlı toparlanan bir ülke.
Ama dikkat edilirse Avrupa geneli çok sorunlu.
Euro bölgesinde toparlanma 2010 yılında bile çok sınırlı olacak. Tablodan görülüyor: Almanya, İtalya, Hollanda için 2010 yılında  bile işsizlik artış devam ediyor ve oldukça düşük sıfıra yakın reel büyüme öngörülüyor.
Bu nedenle bizim beklediğimiz dış talep artışı, Avrupa'dan henüz pek gelmeyecek gibi gözüküyor. Bu da kötü haber! Bu nedenle Türkiye kendi iç talebini kendisi artırmak zorunda. Bu nedenle de IMF kaynağı almak akıllı bir strateji olarak düşünülmeli!
Siyaset ekonomiyi ezmesin.