AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2009-10-15

IMF parası gelirse, her piyasa değişir!

IMF toplantıları nedeni ile birkaç gün önce ilan edilen enflasyon sayılarını analiz edememiştik. Ancak Başbakan'ın IMF anlaşmasının gerçekleşebileceği yönündeki açıklaması ve ortalığa dökülen 45 milyar dolar dedikodusu ilginç. Bu tüm dengeleri değiştirir.
Biz önce enflasyona bakalım. Yıllık enflasyon eylül ayında pek değişmedi ve yüzde 5.3 oranında kaldı. Böylece yıllık enflasyon oranı son beş aydır küçük oynamalarla yüzde 5-5.5 arasında dalgalanıyor durumda. Aylık bazda fiyat artışlarına baktığımızda sadece giyim ve ayakkabı grubunda geçen yıla göre fiyat artışlarının biraz daha düşük olduğunu görüyoruz. Normalde eylül ayında kış sezonu nedeniyle fiyat artışları görülen giyim ve ayakkabı sektörlerinde, ekonomik durgunluğun etkisiyle indirimler devam etmiş.
Aşağıdaki tabloda ana harcama grupları itibarıyla yıllık enflasyona katkılar yer alıyor. Hem yıllık enflasyonda hem de enflasyondaki ana eğilimi belirleyen gıda-alkolsüz içecekler ve konut gruplarında ağustos ayına göre hiçbir değişiklik yok. Bu durum önümüzdeki dönem için de umut verici.
 Ara-07 Ara-08 Ağu-09 Eyl-09
TÜFE 8.4 10.1 5.3 5.3
Gıda-alkolsüz içecekler (28%) 3.4 3.4 1.9 1.9
Konut (19%) 1.9 3.8 0.8 0.8
BİRİNCİ GRUP (47%) 5.3 7.2 2.7 2.7
Ulaştırma (13%) 0.6 0.3 0.0 0.0
Otel, lokanta ve kafeler  (5%) 0.7 0.8 0.4 0.4
Ev eşyası (8%) 0.3 0.8 -0.1 -0.1
Çeşitli mal ve hizmetler (5%) 0.2 0.5 0.6 0.6
Sağlık (3%) 0.0 0.1 0.1 0.1
İKİNCİ GRUP (32%) 1.9 2.4 0.9 1.0
Alkol-tütün mamulleri (5%) 0.9 0.0 1.0 1.0
Giyim-ayakkabı (7%) 0.3 -0.1 0.1 0.0
İletişim-Haberleşme (5%) -0.1 0.2 0.1 0.1
Kültür ve eğlence(3%) 0.0 0.2 0.3 0.3
Eğitim (2%) 0.1 0.2 0.1 0.1
ÜÇÜNCÜ GRUP (21%) 1.2 0.5 1.7 1.6
Enflasyonda yılın başında görülen hızlı düşüş ve yüzde 5 civarında dalgalanma gösteriyor ki yıl sonu hedefi olan yıllık yüzde 7.5 enflasyon oranı bu kez tutacak. Hatta hem enflasyon oranı hem de enflasyona ilişkin beklentiler 2010 hedefi olan yüzde 6.5 seviyesinin de altında. Bu da faiz indirimlerinde Merkez Bankası'nın elini güçlendiriyor.
Ekim ayında ise mevsimsel gelişmeler nedeniyle her zaman yüksek fiyat artışları beklenir. Aylık fiyat artışları bazında son beş yılın en düşük ekim ayı enflasyonu 2006 yılında gerçekleşmiş, o da yüzde 1.3. Geçen yıl ise ekim ayında tüketici fiyatları ortalama yüzde 2.6 oranında artmıştı. Detaylara baktığımızda geçen yılın ekim ayında gıda fiyatlarının ortalama yüzde 3.9, giyim ve ayakkabı fiyatlarının yüzde 8.5, konut fiyatlarının ise yüzde 3.8 oranında arttığını görüyoruz. Bu artışların çoğu mevsimsel artışlar.
Ancak, Merkez Bankası, yayınladığı enflasyon analizinde bazı vergi indirimlerinin ekim ayı başında sona erdiğini hatırlatıyor. Bu nedenle bu ay içerisinde mevsimsel fiyat artışlarına ek olarak dayanıklı ev eşyası fiyatlarında yüksek artış görülebilir. Ek olarak, elektrik tarifelerinde yapılan değişiklik de ekim ayında aylık enflasyonu yukarıya çekecektir.
Bütün bu olumsuz faktörlere rağmen genelde enflasyonda ana eğilimin gıda ve konut gruplarındaki fiyat artışları tarafından belirlendiğini göz ardı etmememiz gerekiyor. Eğer ekim ayında aylık enflasyon yüzde 2 civarında ya da daha düşük gerçekleşirse, yıllık enflasyon yüzde 5'in de altına inecektir. Ancak baz etkisi nedeni ile kasım ve aralık aylarında yeniden kısmi yükselişler görülebileceğini de eklememiz gerek. Yaklaşık bir sene önce yaptığımız analizlerde enflasyonun iyimser senaryoda yıl sonunda yüzde 5 olacağını tahmin etmiştik. Bu tahminimizi koruyoruz. Merkez Bankası'nın birkaç ay daha faiz indirimlerine devam edeceğini düşünüyoruz. Ama IMF ile anlaşma hasıl olursa hem faiz, hem kur hem de borsa ve diğer menkul kıymet piyasalarında yeni bir dönemin başlayacağını da unutmamak gerek!