İstanbul 2010'dan eleştirilere yanıt

İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı, son günlerde basın yayın organlarında yeralan eleştirileri basın açıklaması ile cevapladı

Son günlerde, basın organlarında yer alan kimi haberlerde gündeme getirilen bazı iddia ve suçlamalar karşısında İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti (AKB) Ajansı olarak önemli gördüğümüz bazı hususları ayrıntılı bir biçimde kamuoyumuzla paylaşma ihtiyacı duyduk.

- Bütçemiz, medyada yer alan bazı haberlerde iddia edildiği gibi, 2 Milyar TL değildir. Bugüne kadar gerçekleşen bütçemiz 151 Milyon TL’dir, bunun da ancak 93 milyon TL’sini kullandık.
- Başta akaryakıt olmak üzere kullanımımız için ayrıldığı iddia edilen paylar hiç bir zaman bize aktarılmadı. Bütçemiz ilgili Bakanlıkların, İstanbul Ticaret ve Sanayi Odalarının, İstanbul İl Özel İdaresi’nin ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin paylarından oluşuyor.
- Sürekli olarak 4 ayrı Bakanlığın müfettişlerinin denetimlerinden geçtiğimiz gibi, şeffaflık vizyonumuzun bir parçası olarak bugünlerde bağımsız bir denetim firmasının denetiminden de geçiyoruz. Sonuç raporlarını kamuoyumuz ile paylaşacağız.
- Toplam bütçe talepleri 3 Milyar TL’ye ulaşan 2090 projeyi değerlendirdik. Bugüne kadar kabul ettiğimiz 421 adedinin toplam bütçesi yaklaşık 300 Milyon TL.
- İstanbul 2010 AKB Ajansı artık münferit proje başvurusu almıyor. Sadece 2010 takvimi çerçevesinde ihtiyaç olan alanlarda ve kamu kurumlarından proje kabul ediyor.
- Proje değerlendirme sistemimiz şeffaf, kriterlerimiz evrensel, süreçlerimiz bilimsel. Sübjektif değerlendirmeler veya kişisel tercihler söz konusu değil.
- 2010 yılına sadece 2 ay kalmışken, niyetlerinden şüphe duyduğumuz sorgulamalara değil, yapıcı eleştirilere ve desteğe ihtiyacımız var.

HAYALİ BÜTÇE İDDİALARI VE GERÇEK BÜTÇE RAKAMLARI
Son günlerde kimi basın organlarında İstanbul 2010 AKB Ajansı’nın 2 milyar TL’lik bir bütçeye sahip olduğu mükerrer bir biçimde yer almıştır. Son olarak CHP İstanbul Milletvekili Çetin Soysal’ın açıklamalarına istinaden yapılan haberlerde yer alan bu rakam gerçeği yansıtmamaktır. Her fırsatta dile getirdiğimiz ve şeffaf iletişim ilkemiz gereğince kamuoyu ile çeşitli vesilelerle paylaştığımız üzere Ajansımızın bütçesi şöyledir:

2008 yılında 78.487.387 TL’lik gerçekleşen bütçenin, 40.374.233 TL'si kullanılmıştır. Ajansımızın 31.09.2009 tarihi itibariyle, 2009 yılı için 200.000.000 TL kaynağı bulunmaktadır, ancak 2009 yılı için 72.910.825 TL’lik gerçekleşen bütçenin, 31.09.2009 tarihine kadar 52.864.447 TL’si kullanılmıştır.

Rakamlardan da anlaşılacağı üzere, İstanbul’un 2010 Avrupa Kültür Başkentliği için ayrılan bütçenin çok altında bir miktar kullanılmıştır. Ve bu kullanım, başta web sitemiz ve basın duyurularımız olmak üzere farklı iletişim kanalları aracılığıyla kamuoyu ile defaten paylaşılmıştır. Söz konusu bilgiler halihazırda web sitemizde mevcuttur. Belli amaçlarla ısrarla gündemde tutulduğunu düşündüğümüz 2 milyar TL gibi hayali rakamlar, kaynağı belirsiz ve havada rakamlardır ve sentetik olarak üretildiği izlenimini vermektedir.

Bu rakamları ortaya atanların sıklıkla öne sürdüğü argüman, Ajansımız ilk kurulduğu zaman bütçesinin fonlanabilmesi için akaryakıt ücretlerinden belirli bir payın Ajansımıza aktarılmasını içeren TBMM tarafından çıkarılmış bir kararnamedir. Altını kuvvetle çizmek isteriz ki, söz konusu paylar ne bütçemize eklenmiş, ne de Ajansımıza aktarılmıştır. İstanbul 2010 AKB Ajansı’nın yukarıda ayrıntıları verilen bütçesi; ilgili bakanlıkların bütçelerinden, İl Özel İdaresi’nden, İstanbul Ticaret ve Sanayi Odaları’ndan ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden alınan paylardan oluşmaktadır.

Bu bağlamda bir durumu daha değerli kamuoyumuz ile paylaşmakta yarar görüyoruz: İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı diğer tüm kamu kurumunda ve pek çok özel sektör kurumunda olduğu gibi belirli dönemlerde çeşitli mali denetim ve incelemelerden geçmiştir ve halihazırda geçmektedir.

Ajansımız, sürekli olarak devam eden ve 4 ayrı bakanlığın müfettişleri tarafından gerçekleştirilen denetimlerinin yanı sıra, içinde bulunduğumuz günlerde de bizzat Yürütme Kurulumuzun talebi üzerine dünya çapında bir bağımsız denetim firması tarafından denetlemeden geçirilmektedir. Bütün bu çabalar, Ajansımızın şeffaflığa ve mali sorumluluklarına verdiği hassas önemin kanıtıdır.

Bu hassasiyetimize rağmen medyada da yer bulan kaynağı belirsiz suçlamaların öne sürülmesi, şüphesiz kötü niyetin bir göstergesidir.

PROJELERDE NE DURUMDAYIZ?
Şeffaflığı bir iletişim unsuru olmanın ötesinde varoluşsal bir zorunluluk olarak algılayan İstanbul 2010 AKB Ajansı’nın proje sürecinde geldiği son durum ise şu şekildedir: Ajansa proje başvurularının alınmaya başlandığı Mayıs 2008’den itibaren toplam bütçe talebi 2.927.081.713 TL’yi bulan 1990 proje başvurusu yapılmıştır. Gerek proje sayısının gerekse bu projelerin gerçekleştirilebilmesi için ihtiyaç duyulacak bütçenin öngörülen rakamların çok üstünde olması, bunun yanında değerlendirme sürecinde yaşanan aşırı yoğunluk nedeniyle Yürütme Kurulu tarafından alınan 9 Mayıs 2009 tarihli karar ile proje alımları durdurulmuştur.

Bu tarihe kadar, başvurusu alınan toplam 1990 projeden 1579’u Yürütme Kurulu’na sunulmuş ve değerlendirme sonrasında 375 proje kabul edilmiştir. Bu 375 proje için toplam 286.020.597 TL’lik bir bütçe ayrılmıştır. Bu bütçenin gerek 2009 için ayrılan 200.000.000 TL’lik kaynaktan, gerekse 2010 yılı için ayrılacak olan ve halen ilgili bakanlıklarımızın üzerinde çalışmalarını sürdürdükleri kaynaklardan temin edilmesi planlanmaktadır. Bu bütçenin tamamının harcanması durumunda bile, İstanbul 2010 AKB Ajansı speküle edilen rakamların neredeyse yüzde 15’i kadar bir rakam kullanabilmiş olacaktır. Bu bile, Ajans ve çalışmaları hakkında mesnetsiz suçlamalarda bulunanların kötü niyetli hesap hatalarını ortaya koymaktadır.

Proje alımlarının durdurulmasının ardından izlenen süreç ile ilgili olarak da ayrıntılı bilgi vermek yerinde olacaktır.

9 Mayıs 2009 sonrasında yapılan durum değerlendirmeleri ve 2010 Etkinlik Takvimi’nin oluşturulması sürecinde tespit edilen gereksinimlerin giderilerek 2010 yılının, İstanbul’un Avrupa Başkentliği unvanına yaraşır bir şekilde değerlendirilmesi için Yürütme Kurulu’nun 1 Eylül 2009 tarihli kararı ile (i) kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen projeler, (ii) 2010 Etkinlik Takvimi’ni bütünleyen özgün nitelikli projelerle (iii) “büyük etkinlik” niteliğindeki yeni proje başvurularının değerlendirmeye alınmasına karar verilmiştir. Bu bilgiler de web sitemizde mevcuttur.

Bu çerçevede 1 Eylül 2009 tarihinden itibaren kamu kurum ve kuruluşlarından gelen 100 proje, Yürütme Kurulu’nun değerlendirmesine girmiş ve bunlardan 46 projenin daha hayata geçirilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu 46 projenin de eklenmesiyle bugün itibariyle onaylanan toplam proje sayısı 421 olmuştur. Bu 421 projenin toplam bütçesi 298.992.165 TL’dir.

PROJELER NASIL DEĞERLENDİRİLİYOR?
Bu noktada konuya netlik kazandırmak için Ajansımızın proje değerlendirme süreçlerini özetlemek gereğini duyuyoruz: Ajansımıza başvurusu yapılmış projeler, ilgili sanat yönetmenliği veya direktörlük tarafından, uzman danışmanların da katılımıyla objektif kriterler doğrultusunda titizlikle incelenmektedir.

İstanbul 2010 AKB Ajansı olarak başvuruları değerlendirirken dikkate aldığımız kriterlerin ana başlıkları temel olarak: İstanbul ile ilişikli olma, ilgililik, projenin sosyal ve uluslararası boyutunun bulunması, artistik değeri, hedef kitleye uygunluğu, İstanbul’a ve İstanbulluya sağladığı fayda, İstanbul 2010 AKB’nin tanıtımındaki rolü, sürdürülebilirlik ve geliştirilebilirlik kriterlerini kapsamaktadır.

İnceleme sonuçları, uzmanların görüşleri ile birlikte değerlendirilmek üzere Ajansımız Yürütme Kurulu’na sunulmaktadır. Projeler, ilgili Yönetmenlik veya Direktörlüğün inceleme ve görüşleri ışığında, Yürütme Kurulu tarafından İstanbul 2010 AKB Programına uygunluğu ve bütçe olanakları ile ele alınarak değerlendirilmektedir.

Yürütme Kurulu onayını alan projeler, Bütçe Komisyonu tarafından görüşülüp, Ajansımızın projeye vereceği maddi desteğin karara bağlanmasının akabinde proje sahibi ile sözleşme imzalanmaktadır. Bütçe Komisyonu’nun projeyi karara bağlaması ve sözleşme imzalanana kadar proje değerlendirme süreci devam etmektedir. Yapılan başvurular ancak ve ancak bu safhalardan geçtikten sonra İstanbul 2010 AKB Projesi olarak nitelik kazanabilir.

HAKSIZ VE YERSİZ SUÇLAMALAR
Bu çerçevede, İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı’nın proje değerlendirmelerinde keyfi ve sübjektif davrandığı veya belirli bazı kesimlerden, sektörlerden gelen projelere destek verip diğerlerini göz ardı ettiği gibi haberler, gerçekle bağdaşmamaktadır.

Tek bir projeye değil, yüzlerce projeye destek veren, kurulduğu günden bu yana ciddi bir proje sponsorluk talebi ve yükü ile karşı karşıya olan İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı, pek çok projede ciddi eksiklikler ve geliştirme alanları bulunmasına rağmen, sorumlu bir anlayışla bu projelere yapıcı katkılarda bulunmaya çalışmaktadır. Ancak, niteliksel yetersizliklerinden dolayı reddedilen projeler olduğu gibi, nitelik olarak başarılı olmalarına rağmen bütçe yetersizliklerinden dolayı kısıtlı olarak desteklenebilen projeler de mevcuttur.

Daha önceki açıklamalarımızda da çeşitli kereler ifade ettiğimiz gibi, bugüne kadar yaşadığımız tecrübede, ne yazık ki, projesi geri çevrilen veya istedikleri desteği alamayan proje müelliflerinin, medeni bir hak kullanımının çok ötesine geçen yöntemlerle Ajansımıza karşı tavır aldıklarını, bazen hukuki, bazense açıkça hukuk dışı araçlar kullanarak Ajansımız üzerinde baskı kurmaya çalıştıklarını, medyayı projelerinin içerikleri, amaçları ve finansal çerçevesi hakkında yanlış bilgilendirdiklerini gördük. Aynı çevrelerin Ajansın kabul ettiği belirli bazı projelerle ilgili olarak kategorize edici, hakir gören, değerini takdir etmeyen yaklaşımlarına da şahit olduk.

Bu ve benzeri tutumların ne İstanbul’un Avrupa Kültür Başkentliği sürecine, ne de bu sürecin olabilecek en profesyonel, en verimli ve en adil şekilde yönetimine bir katkısının olamayacağı artık anlaşılmalıdır. Sadece bir kez alınan ve alınabilecek olan, İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti unvanı İstanbul ve Türkiye için çok önemli bir fırsattır. Başarı da başarısızlık da, İstanbul’un, Türkiye’nin ve dolayısıyla hepimizin olacaktır.

Bu nedenle bu unvan için yapılan çalışmaları koordine eden kurum olarak her kesimin eleştiri ve önerilerini dinleyip duymayı doğal bir sorumluluk olarak görüyoruz. Ancak başta siz değerli medya mensupları olmak üzere her kesimden aynı sorumluluğu ve duyarlılığı talep etmeyi de her şeyden önce İstanbul ve edindiği Avrupa Kültür Başkenti unvanı adına en doğal hak olarak değerlendiriyoruz.
Saygılarımızla,
İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı

İSTANBUL 2010 AVRUPA KÜLTÜR BAŞKENTİ HAKKINDA
Hazırlık çalışmaları bundan on yıl önce, 1999 yılında başlayan İstanbul’un 2010 Avrupa Kültür Başkentliği süreci, 13 Kasım 2006’da Avrupa Parlamentosu’nun olumlu görüşü ve Avrupa Birliği Kültür Bakanları Konseyi’nin onayıyla İstanbul’un netleşmiş ve İstanbul, 2010 Avrupa Kültür Başkenti ilan edilmiştir.

Sonrasında, 2 Kasım 2007’de 5706 sayı ile onaylanan İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Hakkında Kanun ile İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı kurulmuş, Danışma Kurulu, Koordinasyon Kurulu ve Yürütme Kurulu gibi organlar ve bu çalışmayı destekleyecek Genel Sekreterlik örgütü oluşturulmuştur. Ajansın temel kuruluş amacı, İstanbul’u Avrupa Kültür Başkenti olarak hazırlamak, 2010 yılında yapılacak etkinlikleri planlamak ve yönetmek, kamu kurum ve kuruluşlarının bu amaçla yapacakları çalışmalarda koordinasyonu sağlamaktır.

İstanbul 2010 AKB programı kapsamında gerçekleştirilecek projelerin seçimi noktasında özel kişilerden kamu kurum ve kuruluşlarına, üniversitelerden ilçe belediyelerine kadar her alandan proje başvuruları alınmış ve bunlar maliyetleri ve getirileri doğrultusunda seçilerek programa dahil edilmiştir.

Ajans, bu projelerin bir kısmının maliyetini kendi bütçesinden karşılarken bir kısmının bütçesine de sponsorlar destek olmuştur. Yine İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti kapsamında yapılan her türlü bağış ve yardım ile sponsorluk harcamalarının tamamının vergiden düşülmesi düzenlenmiştir. Böylelikle harcama ve giderler minimize edilmiştir.