AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2009-10-21

Özel sektörün dış borcu!

Türk toplumu global krizden önce cari denge açığı, ve özel sektörün borcu temalı işkencelere uzun süre maruz kaldı. Bundan yaklaşık bir sene önce özel sektörün dış borcuna ilişkin felaket senaryoları en çok gündemde olan şeylerdi .
Bu tür kötümser senaryolar 2008 yılının son döneminde uluslararası krizle de birleşince Türkiye'de yeni bir döviz sıkıntısı yaşanacağı iddia edilmeye başlandı. Özel sektörün dış borcu 2008 yılı sonunda 140 milyar dolara ulaşmıştı. Bunun 100 milyar dolarlık kısmı finansal olmayan yani banka dışı reel  kesimin borcu idi.
Aşağıdaki grafik özel sektörün dış borcundaki gelişmeleri gösteriyor. Ağustos ayı itibarıyla gerçekleşen veriler geçtiğimiz günlerde Merkez Bankası tarafından açıklandı.

Merkez Bankası'nın açıkladığı tabloya göre 2009 yılında özel sektörün dış borcunda kısmi bir azalma var. Finansal olmayan kesimin borcu 96 milyar dolar seviyesine gerilerken finansal kesimin dış borcu da 36 milyar dolara inmiş. Ödemeler dengesi verilerine de baktığımızda bankacılık dışı özel kesimin 2009'un ilk sekiz ayında net 6.5 milyar dolarlık dış borç ödemesi yaptığını görüyoruz. Bankacılık kesiminde ise borç ödeme ve borçlanma neredeyse eşit durumda.
Bu gelişmeler sonucunda üzerinde felaket senaryoları yazılan özel sektör dış borcu sadece 6 milyar dolarlık net döviz çıkışına neden olmuş gözüküyor. Portföy yatırımlarında da yaklaşık 2 milyar dolarlık bir çıkış var. Buna karşılık aynı süre içerisinde döviz kurlarında sıkıntıya neden olabilecek bir durum hiç yaşanmadı. Hatta döviz kurlarında 2008 sonuna göre Türk Lirası'nda değerlenme olduğunu görüyoruz.
Ödemeler dengesi tabloları, resmi döviz rezervlerinde 2008 yılında sadece 0.6 milyar dolarlık azalmaya işaret ediyor. Hatta son üç aylık dönemde resmi rezervlerde 4 milyar dolara yakın artış söz konusu.
Döviz kurları uluslararası kriz nedeni ile 2008'in sonunda ve 2009'un ilk döneminde bir miktar dalgalanma gösterse de son dönemde aşağı yönlü bir trend içerisine girmiş durumda. Geçen yıl 1.6 TL olan dolar kuru dün itibarıyla ile 1.45 TL seviyesinde. Üstelik son on iki aylık dönemde Merkez Bankası'nın politika faizlerini yüzde 16.75'ten yüzde 6.75'e çektiğini de göz önüne almamız gerekli.
Krizden çıkış belirtilerinin arttığı bir ortamda artık pek kimse özel sektörün dış borçları üzerinden felaket senaryosu yazamıyor. Son bir yıl içerisinde uluslararası krize rağmen özel sektörün borçlarını ödemede ve yeniden borçlanmada herhangi bir sorun yaşamaması önemli bir gelişme. Ekonominin yeniden büyümeye başlayacağı önümüzdeki dönemde özel sektör hem borç ödemede hem de yeni finansman bulmakta zorlanmayacak diye düşünüyoruz.