AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2009-11-03

Parazit gerekmiyor!

Tüm dünyayı krize sokan ABD geçtiğimiz günlerde (29 Ekim 2009 tarihinde) üçüncü çeyrek reel büyüme sayılarını ilan etti ve yüzde 3.4 artış ile resesyondan çıkış adımını atmış oldu. Benzer pozitif büyüme Avrupa'dan da geldiği zaman biz de durgunluktan çıkacağız. Birçok kişi ve kurum ABD'nin pozitif büyüme sağlamasını hem dünya bütünü hem de ABD için çok olumlu bir haber olarak yorumlarken bazıları da mahzur aradılar. Bu kötümser görüşlere göre, toparlanma otomotif desteklerinden kaynaklanıyordu, destekler bitince de büyüme duracaktı. Zaten eylül ayı tüketim verileri geçmişe göre daha kötü de gelmişti ve ABD'de ebatları küçük de olsa hala banka batışları olmakta idi. Zaten işsizlik çok fazla idi.
Bu yorumlarda birkaç yanlış nokta var. Örneğin henüz kamu destek harcamaları için bütçeden ayrılan fonların çok küçük bir miktarı harcanmıştı.Sadece üçte biri! Yani arkası var! Üstelik mali politikanın etkisi de geç gelir! Ayrıca otomobil sektöründe üreticiler üçüncü çeyrek için üretim planları yaptıklarında (otomotiv destekleri ilan edilmeden önce bile) üretim artışı planlamışlardı, çünkü düşen stokları yerine koyma planı vardı. Bu nedenle destek harcamalarından bağımsız, destekler dursa da, stokları yerine koymak için üretim artışı gerçekleşiyor ve gerçekleşmeye devam edecek. Dahası grafikte gösterildiği gibi işsizlik sigortasına müracaatlarda müthiş bir azalma gerçekleşmeye başlandı.
2009 Nisan ayında zirve yapmış olan ve dört haftanın ortalaması alınarak hesaplanan işsizlik müracaatları Nisan 2009'da 658 750 kişi olarak zirve yapmış, ancak 24 ekim itibarı ile son yedi ayın en büyük azalmasını yaşamış, zirveden 132 bin kişi düşerek 526.250 kişiye, son yedi ayın en düşük değerine inmişti. Yani yakında işsizlik artışı duracaktı!
Diğer taraftan da ABD'nin geleceğe dönük tüketici beklentilerinde bozulma olduğu da bazılarınca gündeme getirildi. Ancak aşağıdaki grafik, ABD güven endekslerinin de, aynen işsizlik sayıları gibi, artçı gösterge olduğunu ve bu nedenle de ancak krizden iki yıl kadar sonra güven endekslerinin olumlu sinyal vereceğini gösteriyor. Grafikte yeşil alanlar resesyon dönemleri. Tüketici güven endeksleri 1991 ve 2001 resesyonlarında kırmızı yuvarlak içinde açıkça görüldüğü gibi iki yıl sonra olumluya dönüyor. 2009 yılında da, yani şu anda güven kıt!
Ancak en göze batıcı değişme ise konut sektöründe gerçekleşiyor.
Konut sektöründe 2009 üçüncü çeyreğinde yıllık hale getirilmiş artış hızı yüzde 23.4 oldu. Bilindiği gibi ABD'de sorunlar konut sektöründen başlamıştı ve şimdi özel konut sektöründe müthiş bir yatırım ve üretim başlamış olması büyümenin sürmesi konusunda geleceğe dönük önemli bir gösterge!