AKÅžAM 05 EKÄ°M 2009, PAZARTESÄ°

Ya nükleerden vazgeçecekler ya kan akacak

Ä°ran ikinci bir nükleer tesisi bulunduÄŸunu beyan etmek için neden ABD'de yapılan BM Zirvesi günlerini seçti?

Gündemi belirlemek için. Bunu anlamak için Ä°ran'ı daha yakından tanımamız gerek. Ä°ran bölgedeki en köklü devletlerden bir tanesi. Bir ulus devlet, bir imparatorluk geleneÄŸine, birikimine sahip ve milliyetçilik duyguları yüksek bir ülke. Bunlara ek olarak Ä°ran'ın çok köklü ve usta bir diplomasi geleneÄŸi var.

Anlattıklarınız ile Ä°ran'ın çizmeye çalıştığı 'yaramaz' ülke imajı birbirine pek fazla uymuyor.

Onun ayrı nedenleri var. Ä°ran'ın gerçekleri ile çizdiÄŸi görüntü arasında farklılıklar var. Ä°ran'ı ancak bu farklılıkları algıladığımız takdirde anlayabiliriz.

Nedir o farklılıklar?

Bölgede birbirine benzeyen üç ülke var: Türkiye, Ä°ran ve aralarındaki tüm düÅŸmanlığa raÄŸmen Ä°srail. Ä°ran ve Ä°srail'in birbirlerinin can düÅŸmanı olmalarına raÄŸmen benzer yönlerinin olması ironik. Ä°kisinin de güvenlik kaygıları aynı. Ä°srail bölgede kendini dost olmayan ülkelerle çevrili olduÄŸu için izole hissediyor. Ayrı bir din ve ırka ait olduÄŸu için yalnız. Ä°ran da öyle. Bölgedeki tek Åžii devlet, etrafındakiler Sünni ve Arap.

Türkiye de mi bu sebeplerden bu iki ülkeye benzeÅŸiyor?

Evet, Türkiye de Arap deÄŸil.

AYNI KAYGILARDAN DÜÅžMAN OLDULAR

Türk'üz diyemiyoruz artık galiba?

Onu demenin suç olacağı günlere ulaşır mıyız, diye endiÅŸe ediyorum. Ama evet. Ä°ran ve Ä°srail de aynı kaygılardan yola çıkarak birbirlerinin düÅŸmanı haline gelmiÅŸler. Ä°ran bir de ABD tarafından da Irak ve Afganistan'da çevrelenmiÅŸ. Bu nedenle nükleer güç sahibi olma isteÄŸi Ä°ran penceresinden baktığınızda anlaşılabilir.

Ä°srail de ABD'nin Irak'tan çekilmeyi planlamasıyla üzerindeki tehdidin artıyor olduÄŸunu mu düÅŸünüyor?

Gayet tabii. Nüfuz, yüzölçümü olarak baktığınızda Ä°ran'ın kendini savunma olanakları Ä°srail'e göre kat kat fazla. Ä°srail'in nüfus ve coÄŸrafya itibarıyla stratejik verimliliÄŸi yok. 

Ama Ä°ran'ın da 'Büyük Abi'si yok?

Evet, Ä°srail'in güvendiÄŸi ABD var tabii. Aslında Ä°srail'in yönlendiÄŸi iki nokta var: 1) Askeri teknolojisini olaÄŸanüstü geliÅŸtirmeyi beka sorunu olarak görüyor, 2) Tüm dünyadaki Yahudi lobileri ile ortak hareket ederek bölgedeki varlığını güçlendirmeye çalışıyor. Buna karşı Ä°ran da yeni ittifaklar kurma ihtiyacı hissediyor. Batı dünyası ile ittifak kuramayacağına göre yanaÅŸabileceÄŸi Rusya ve Çin.

Ä°RAN'IN, TÜRKÄ°YE'YE SALDIRMASI Ä°NTÄ°HAR OLUR 

Peki ya Türkiye?

Yeni Türkiye demek daha doÄŸru. Son dönemde Ä°ran'la ilgili gündemde iki konu var. Bir, yeni uranyum zenginleÅŸtirme tesislerinin ortaya çıkmış olması, iki Ä°ran'ın elindeki füzelere karşı Türkiye'nin Patriot alması. Peki, Ä°ran elindeki füzeleri Türkiye'ye karşı kullanır mı? Türkiye'nin buna karşı bir savunma sistemine ihtiyacı var mı?

Var mı?

Bence yok. Çünkü Ä°ran'ın Türkiye'ye yapacağı askeri bir saldırı ÅŸu aÅŸamada Ä°ran'ın intihar etmesi ile eÅŸ anlamlı. Sınırlarında kendisine yönelik tehdit algılamadığı tek komÅŸu Türkiye. 

Burada mesele Ä°ran'dan gelecek saldırı olduÄŸu kadar Ä°ran'a yönelik saldırı da deÄŸil mi? Batı bloÄŸu askeri seçeneÄŸi gündeme getirirse 'Türkiye buna destek versin' diye alınmıyor mu o Patriotlar?

Siz kendinizi kime karşı koruma ihtiyacı duyarsınız? Tehdit yaratana deÄŸil mi? Ä°ran ÅŸu an Türkiye'ye karşı bir tehdit oluÅŸturmuyor ama bu Türkiye'nin Ä°ran'ın nükleer gücünü kabul edeceÄŸi anlamına gelmez.

'YANINDAYIM' MESAJI Ä°ÇÄ°N 7 MÄ°LYARLIK 'PATRÄ°OT'A GEREK YOK

O zaman Türkiye'nin iÅŸi zor. 'Patriot'lara ihtiyaç yok' diyorsunuz ama onlar sembolik bir anlama da sahip deÄŸil mi? Ä°ran'a 'ayağını denk al, bak biz Batı bloÄŸunun parçasıyız' demek olmuyor mu?

Bu Batı ile Türkiye'nin dayanışmasını sembolize ediyor olabilir ama bunun için Türkiye'nin 7 milyar dolar ödemesi gerekmiyor. ABD Ä°ran'a karşı Türkiye'yi yanında görmek istiyorsa böyle bir bedel ödetmemeli. 

Bu aslında hem Türkiye'yi hem Rusya'yı yanına çekme stratejisi deÄŸil mi?

Çünkü Çek Cumhuriyeti ve Polonya'ya füze kalkanı kurmaktan vazgeçmesi ile Patriotlar arasında baÄŸlantı kuruluyor. Füze kalkanından vazgeçmek de Rusya'ya jest, deÄŸil mi?

Evet, ama bu bir sürekliliÄŸi ifade etmiyor. Rusya bu nedenle ABD'ye yakınlaşıyor gibi görünebilir ama Ä°ran'dan uzaklaÅŸması çok zor. Yakın tehlikeyi bertaraf ettikten sonra eski pozisyonuna dönmeyeceÄŸini kimse söyleyemez.

Ä°RAN'A GÖSTERÄ°LEN TEPKÄ° Ä°SRAÄ°L'E DE GÖSTERÄ°LMELÄ°

Cenevre'de geçtiÄŸimiz hafta kritik bir toplantı yapıldı. Amaç Ä°ran'ı nükleer iddiasından vazgeçirmekti. Bu, gerçekçi bir çaba mı?

Hayır, deÄŸil. Ä°ran'ın nükleer silah sahibi olmasını istemeyen ülkelerin aynı tepkiyi Ä°srail konusunda da göstermeleri gerekir. 

Başbakan Erdoğan'ın yapmış olduğu gibi değil mi?

Evet, BaÅŸbakan'ın açıklamalarında gerçeklik payı görüyorum. Ä°ran'ın nükleer güç sahibi olmasını Türkiye istemez ama bunun Ä°ran üzerinde güç kullanılarak elde edilmesine Türkiye karşı.

İran nasıl ikna olur?

Ä°srail elindeki nükleer silahı imha edeceÄŸini deklere ederse ve bunu uzmanların tanıklığında yaparsa ikna olur. 

Böyle bir olasılık görüyor musunuz?

Asla görmüyorum. Bu bir rüya. Ä°srail asla elindeki nükleer silahlardan vazgeçmeyi kabul etmez. Ä°ran da ABD Ä°ran'ı çevrelemeye devam ettiÄŸi sürece, Ä°srail silahlara sahip olduÄŸu sürece çalışmalarından vazgeçmez.

Ä°ran diyor ki 'Biz uranyumu barışçı amaçlar için üretiyoruz. Gelsin denetçiler, baksın.'

Hangi tesislere baksınlar? Ä°ran'ın 18 ayrı yerde nükleer tesisi var. Bunların hepsini açmıyorlar. Ve bunlar bilinenler. Bilinmeyenler ne olacak? ÇoÄŸu da yer altında.

TÜRKÄ°YE, KARA VE HAVA SAHASINI KULLANDIRTMAMALI

Türkiye son dönemde güttüÄŸü politika ile her yere eÅŸit mesafede olduÄŸunu iddia ediyor. Bu mümkün müdür?

DeÄŸildir. Gemi bir yere demir atar. Türkiye'nin bir dış politika çıpası olması lazım. Siz çıpanızın bir tanesini OrtadoÄŸu'ya bir tanesini Karadeniz'e bir tanesini ABD'ye atamazsınız. Türkiye son dönemlerde DoÄŸu'ya doÄŸru kaymış görünse de esas kaydığı yer ABD. Belki de DoÄŸu'ya kayıyor görüntüsü esas kaydığı ülkenin isteÄŸi doÄŸrultusundadır. 

Yani Ä°ran'a yaklaşıyor görüntüsü ABD'nin isteÄŸi mi?

Evet.

ABD bunu neden istesin?

ABD'nin Ä°ran'la doÄŸrudan diyalog kurabilme imkanı sınırlı. Ä°ran'ı tanımıyor. Ä°ran'a onlara biz anlatabiliriz. Bakın Ä°ran'da Åžii inancıyla beslenen sarsılmaz bir milliyetçilik anlayışı var, bu etnik temelli bir anlayış deÄŸil. O nedenle Ä°ran'da Irak'ta olduÄŸu gibi etnik farklılıkları kullanamazsınız. Ä°ran'a askeri bir müdahalede bulunulursa Ä°ran ortalığı ateÅŸe verir. 

Bir Ä°ran krizinde Türkiye'nin pozisyonu ne olmalı?

Tavrını netleÅŸtirmesi lazım. Ä°ran'a karşı askeri güç kullanımının bölgeyi ateÅŸe vermek olacağına ikna etmek için tüm gücünü kullanmalı. EÄŸer yine de askeri bir müdahale kararı çıkarsa Türkiye'nin hava ve kara sahasını kullandırtmaması lazım.

ÇÄ°N'Ä°N KåBUSU HÄ°NDÄ°STAN

Bir de Çin var. Çin renk vermeyen bir aktör. Cenevre'deki Ä°ran toplantısına da en düÅŸük düzeyde katılan ülke. Nedir Ä°ran'a karşı pozisyonu?

Çin, Rusya'dan korkmuyor. Çünkü özellikle son dönemlerde ordusunun modernizasyonu için inanılmaz ölçülerde askeri harcama yapmaya baÅŸladı. Ama onun korktuÄŸu baÅŸka bir ülke var: Hindistan. 

Neden korkuyor Hindistan'dan?

2025 yılında Hindistan Çin'in nüfusunu geçiyor. 2050'de BM projeksiyonlarına göre Çin'in nüfusu 1,2 milyar, Hindistan'ınki ise 1,6 milyar olacak. Hindistan da nükleer güç. Ve Hindistan ile Çin'in arası çok iyi. Bu nedenle Çin'in Ä°ran ile dostluÄŸa ihtiyacı var. 

Hindistan-ABD ittifakına karşı mı?

Tabii. ABD'nin bölgedeki etkinliÄŸini azaltmayı istiyor.

• PaylaÅŸ |  Google    Live    Facebook    Twitter    Digg|      

• DiÄŸer Roportajlar

  • Kürt ve Türk’ün kanı aynı kan
    
  • Açılım made in Turkey
    
  • AK Parti 1920'lerin masum halkı
    
  • Ya nükleerden vazgeçecekler ya kan akacak
    
  • Türkiye'de yaklaşık 7 milyon gey var