21 KASIM 2009 CUMARTESİ

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Kötümserler bir gol yedi!

Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi “betam”, araştırmacıları Dr. Seyfettin Gürsel ve Onur Altındağ tarafından hazırlanan sanayi üretimi endeksindeki eylül ayı gelişmeleri ile ilgili bilgi notunu hafta başında yayınlamıştı. Araştırmacılar tarafından TÜİK’ in açıkladığı eylül ayı sanayi üretimi endeksi verilerine getirilen yorum, sanayi sektörünün zorlandığı ve büyümenin de gecikebileceği yönünde idi. Ne demişlerdi?
“Türkiye İstatistik Kurumu, sanayi üretimi endeksi eylül ayı sonuçlarını açıkladı. TÜİK’in açıklamış olduğu ham verilere göre 2005=100 temel yıllı Aylık Sanayi Üretim Endeksi, 2009 yılı eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre % 8,6 azalarak 104,1 olmuştur. Aylık bazda ise ağustos ayından eylül ayına 0,1 puanlık bir azalma görülmektedir.
Takvim ve mevsim etkilerinden arındırılarak gidişat tekrar tahmin edildiğinde, Sanayi Üretim Endeksi aylık bazda 0,3 yüzde puan azalarak 101’den 100,7 seviyesine gerilemiştir.”
Bu kötümser bir nottu ve biz de özet sonucu yayınlarken “Sanayi toparlanmakta zorlanıyor!” başlığını atmıştık. Ancak eylül sanayi üretiminden iki gün sonra da ekim kapasite kullanımı yayınlanacaktı. Kapasite kullanımı artarsa da bu sefer ekim ayı sanayi üretiminin artacağı yönünde önemli bir ipucu vermiş olacaktı.
Nitekim konu hakkında Dr. Seyfettin Gürsel kendi köşesinde şöyle bir yorum getirmişti:
“Mevsimsel etkiden arandırılmış halliyle sanayi üretiminde, ağustostan eylüle bir düşüş önceden tahmin ediliyordu. Son ayların rakamları sanayi üretiminin bahar aylarında sergilediği canlanmanın arkasını bir türlü getiremediğini gösteriyordu. Buna karşılık Ekim ayında canlanmanın yeniden kendini göstereceği beklentisi yaygındı. Canlanma beklentisinin ilk sinyalini kapasite kullanım oranındaki gelişme verecekti. Yarın açıklanacak ekim ayı kapasite kullanım oranı canlanmanın durumu hakkında ilk öncü bilgiyi vermesi açısından son derece önemli. Yarın ilan edilecek veriler mevsimsel etkiden arındırıldığında kapasite oranında bir artışın gerçekleştiği görülürse, 4. çeyrekte sanayide daha belirgin bir canlanmanın yaşanacağını umabiliriz!”
Nitekim aynen beklenen oldu. Aşağıda “betam” tarafından ekim kapasite kullanımının ilanı sonrasındaki bilgi notu var. Bilgi notu Dr.Seyfettin Gürsel ve araştırmacı Arda Aktaş tarafından hazırlandı.
“Türkiye İstatistik Kurumu, imalat sanayi eğilim anketinin ekim ayı sonuçlarını açıkladı. TÜİK’in açıklamış olduğu ham verilere göre ekim ayı kapasite kullanım oranı 71,8 düzeyinde gerçekleşmiştir. Buna göre kapasite kullanımı önceki yılın aynı ayına göre yıllık bazda 6,4 puan azalırken; eylül ayından ekim ayına ise aylık bazda 2,4 puanlık artış göstermiştir.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılarak tekrar tahmin edilen seriye göre, kapasite kullanım oranı eylül ayında aylık bazda 1,8 puan azalarak yüzde 68,2 seviyesine gerilemiş, ekim ayında ise aylık bazda 4,2 puanlık bir iyileşme göstererek yüzde 69,6 seviyesine ulaşmıştır. Kapasite kullanım oranında, ekim ayında gerçekleşen bu iyileşmeyi sanayide etkili bir canlanmanın başladığı şeklinde yorumlayabiliriz.
Kapasite kullanım oranında görülen bu artışın, ekim ayındaki sanayi üretimini olumlu etkilemiş olduğunu tahmin ediyoruz. Eğer bu tahminimiz 8 Aralık tarihinde açıklanacak olan ekim ayı sanayi üretim endeksi rakamları tarafından da desteklenirse, sanayide etkili bir canlanmanın gerçekleştiği yönündeki savımız doğrulanmış olacaktır. “
Grafikteki son veride yukarıya giden kırmızı çizgi kapasite kullanımı verisidir. Mavi çizgi ise sanayi üretimi endeksini temsil etmekte. Mavi çizginin de ekim verileri açıklandığında yukarı gitmesi bekleniyor. Sanayi üretimi endeksi zaten nisandan itibaren dipten tersine dönmüştü. Bundan sonra tartışılan ise yukarı doğru hangi tempoda gideceği olacak.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.