Albenili bir hikaye olarak tarih

Tarih merakımızı doyurmak için birbiri ardına piyasaya çıkan popüler tarih kitapları arasında renkli anlatımıyla dikkat çeken, sanat tarihini, güzelliği ve çirkinliği, dünyanın tüm maceralarını ve Anadolu'daki Türkleri konu edinen 'albenili' dört kitap seçtik.

kitap
Sanata tarihsel bakış
Güncel sergileri, sanat olaylarını takip etmek için hazırlanan kataloglar ya da örneğin biraz olsun merakımızı gidermek için baktığımız, sanatın belli bir akımını anlatan 'ağır' yazılar genellikle çoğumuz için benzer bir mesajı iletir; beni izleme, okuma, bu sergiyi gezme, seni ilgilendirmez, zaten gezsen de anlayamazsın... Eserin, sanatçının, sanat tarihinin zorluğu bir yana, bunların ele alınış biçiminden, anlatımından bu işlerin bizi fazlasıyla 'aştığını' düşünürüz. Oysa durum böyle olmak zorunda değil. Tıpkı İngiltere'de City and Guilds Londra Sanat Okulu'nda sanat tarihi ve teorisi dersleri veren, sergiler açmaya devam eden aktif bir ressam olan 1952 doğumlu Julian Bell'in yazdığı hacimli kitap gibi... Aynı zamanda New York Review of Books, The Guardian gibi gazete ve dergilerde sanat ve kitap eleştirileri, makaleler yazan Bell'in 'Sanatın Yeni Tarihi' adlı kitabı NTV yayınlarından çıktı.
M.Ö. 31 bin'den, insanların çakmak taşından balta yaptığı zamanlardan günümüze dünya sanatının tarihini anlatan Bell, 'sanat nedir ve nerede başlamıştır, neden sanat yaparız, sanat neden değişir' türünden sorulardan yola çıkıp kapsamlı bir 'hikaye' yazmış. Anlatılanın aynı zamanda bir dünya tarihi olduğunu söylemek de pekala mümkün. Kitabın, adında da ifadesini bulan 'yeni'liği, alışkın olduğumuz klasik Batı merkezli tarih anlatımına mesafeli durup bütün coğrafyaları aynı önemde ele almasından kaynaklanıyor. Yaklaşık 500 sayfada, 372 sanat eserinin fotoğrafıyla dünya sanat tarihinin enginliklerinde gezinmek kolay olmasa gerek. Bell, bu işi 'hilelerle dolu bir cambaz ipinde yürümeye' benzetiyor ve bunu yaparken asıl derdinin okuyuculara kendi hikayelerini oluşturabilmeleri için temel sunmak olduğunu söylüyor.

Türklerin Anadolu maceraları
Malazgirt Meydan Savaşı'yla başlayan Türklerin Anadolu'daki 'maceralarının' büyük kısmı, '32 kısım tekmili birden' bir kitabın konusu oldu. Bugüne kadar daha çok ayrı bölümlerde okumaya alıştığımız, tamamını ancak hacimli kitaplarda, ansiklopedilerde görebildiğimiz bu macerayı konu edinen kitabın adı; 'Malazgirt'ten Dumlupınar'a'. Anadolu Selçuklu Devleti ile kuruluşundan yıkılışına kadar Osmanlı'yı kapsayan ve 1922'deki, yeni bir devletin kuruluşuna işaret eden Dumlupınar Meydan Savaşı'yla noktalanan kitabın yazarı baba-oğul Rüknü Özkök ve Mustafa Barış Özkök. İz TV'de halen 'Ömür Biter İstanbul Bitmez' programı yayınlanan Rüknü Özkök İstanbul Üniversitesi'nde tarih okumuş, öğretmenliğe başladığı yıllarda mesleki eğitim için Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Fransa'ya gönderilmiş, Kabataş, Beyoğlu Anadolu gibi liselerde öğretmenlik yaptığı sıralarda bölgesinde 'en iyi öğretmen' ödülü almış tarih meraklısı bir isim. Oğlu Barış Özkök ise Hürriyet, Tercüman gibi gazetelerde tarih konulu köşe yazıları kaleme almış bir gazeteci.
İkili, Doğan Kitap'tan çıkan eseri, 'biz insanların evde, tatilde, yolculukta roman gibi rahatlıkla okuyabilecekleri bir tarih kitabı yazmak istedik, bunu yaparken sık sık çeşitli anekdotlara yer verdik' sözleriyle anlatıyorlar. Tarihin, hayatın öğretmeni olduğunu düşünüyorlar. Anadolu Selçuklu Devleti ve Osmanlı Devleti üst başlıklarının altında uzun bir dönemi, iz bırakan olaylara ve kişilere odaklanarak renkli bir tarzla aktarmışlar; Oğuz Türküleri'nden İstanbul'un fethine, Kılıç Arslan ve Haçlı Seferleri'nden Islahat Fermanı'na, Kanuni Sultan Süleyman'dan Mustafa Kemal Atatürk'e...
'Tarih, olup bitmiş olaylarla ilgiliyse bir kere yazılmış olması yetmez mi, neden bir daha yazıyorsunuz' sorusunu, tarihle kişisel geçmiş arasında bağ kurarak cevaplıyorlar; 'İnsanın kendi kişisel geçmişine bakışı zamanla nasıl değişebiliyorsa, tarihe bakışımız da değişir. İnsan kötü bir deneyimi zamanla iyi bir ders olarak görebilir. Önceden büyük bir başarı olarak değerlendirilen bir olay, zaman içinde olumsuz görünmeye başlayabilir. Önceleri önemsemediğimiz bir şey ise, başka etmenlerle birleşince çok önemli bir hale gelebilir. Yani yaşanıp bittiğini düşündüğümüz her şey, aslında yeni anlamlar kazanarak var olmaya devam ederler. Tarih de böyledir.'

Renkli dünya elinizin altında
Bahsedeceğimiz üçüncü kitap yine NTV yayınlarından çıkan 'Dünya Tarihi'. Fotoğraflarla süslü 530 sayfası, cep kitabından biraz daha büyük boyutları ve kaliteli cildiyle kapsamlı, rahatlıkla taşınabilir ve albenili bir kitap; 'hikaye' gibi okunmaya da, başvuru kitabı olarak kütüphanenin bir yerinde bulundurulmaya da uygun...
Uygarlığın doğuşundan 21. yüzyılın başına kadar dünya tarihinin en önemli olayları ve kişilikleri konu ediliyor; imparatorlukların yükselişlerini ve çöküşlerini, ulusların doğuşunu, savaşların kasıp kavurduğu dünyayı, tarihe damgasını vuran olayları, yaşadıkları dönemi şekillendiren ve düşünceleri günümüze ulaşan liderleri gözler önüne seriyor. Zaman çizelgelerinin, ilginç detayların ve 1.500'ün üzerinde resmin kitabı daha akıcı ve anlaşılır bir hale getirdiğini söylemek gerek. Tarihe özel merak duyanlara değil, herkese hitap ediyor.

ALDATILDIM AMA ATLATABİLİRİM!
Aldatılan kadının uğradığı yıkım yazıldı bugüne dek. Mağdur psikolojisi ile düştüğü durum, kurtulma yöntemleri. Bu kez karşımızdaki soru şu: Aldatılmak bize öğretildiği kadar korkunç mu? 'Aldatılmak Güzeldir' ismini taşıyan kitap bu soruyu soruyor ve söz konusu süreci en az zararla atlatmanın yollarını arıyor. Her şeyi onun üzerine kurmuştunuz. Seviyor, seviliyordunuz. Belki evli, belki henüz flört aşamasındasınız. Eğitimli, kariyerli, kısa, uzun, şişman, dal gibi... Hiç fark etmez. Sonunda olan oldu ve siz de 'aldatılan kadınlar kulübünün' kapısından üstelik hiç beklemediğiniz bir anda pat diye girdiniz. İlk acı, ilk şok, kabullenememe, isyan ve 'neden'le geçen günlerin ardından, ölmediniz. Ayşe Kardeşoğlu'nun Arka Pencere Yayınları'ndan çıkan kitabı 'Aldatılmak Güzeldir' işte tam bu noktada size rehber olacak nitelikte. Bir kadının neden aldatılmış olabileceğini esprili bir dille, kadınların kendi ağzından anlattıklarıyla süsleyerek sorgulayan kitabı okurken, aslında yaşanan dramı nasıl avantaja dönüştüreceğinizin ipuçlarını da bulabiliyorsunuz.
Kitabı elinize aldığınızda 'aldatılmanın nesi güzel olabilir' sorusu, kitap bittiğinde 'bu kadar kişi atlatabildiğine göre ben de bu tramvayı atlatabilirim' duygusuna dönüşüyor. Kitapta kadınların aldatıldıklarını bilmelerine rağmen neden gitmedikleri sorusuna da yanıt aranıyor. Aldatılmadan önce, sonra ve kırılan kalbinizi onarırken işinize yarayacak bir kitap...

EYÜP TATLIPINAR