AKŞAM | PAZAR | 29 KASIM 2009, PAZAR

Piyango alın loto oynayın

Apolitik bir yaşam sürmeye karar vermiştim. Vur patlasın çal oynasın hayat tarzını benimsedim. Ancak mağduriyetimin yarattığı şokla ekonomik krize değinmeden de edemeyeceğim. Asabiyetim doğal gaz faturamdandır!

'Krizi fırsata çevirin' diyenler, doğru adımları atmak yerine 'kerizi' fırsata çevirme derdinde. Ekonomik kriz boşuna mı açılımla gölgeleniyor? Hem kriz fırsata nasıl çevrilir yahu? Bendeniz bunu anlamakta çok zorlanıyorum. Bireydir krizi fırsata çeviren, toplumlar değil. Ha, krizin ilham olduğu durumlardan bahsediyorsak, o ayrı. Kadınları büyük bir dertten kurtaran tencere temizleme teli ve tampon, iş evraklarımızın birbirine karışmasını engelleyen zımba ve ataç gibi bazı ofis aletleri... Ekonomik kriz buluşlarıdır bunların hepsi. Dahice bir fikriniz yoksa, siz siz olun, ayağınızı yorganınıza göre uzatın. Krizi de tasarrufla atlatın. Ve unutmayın! Yaşayanlar için umut her zaman vardır. Umutsuzluk, ölüler içindir. Geleceğe umutla bakmak zorundayız. Başka çaremiz yok! Riviera kıyısında küçük bir kasabada geçen bir hikayeyi paylaşayım sizinle. Gerçek bir hikaye değil bu tabii. Krizleri hafifletmenin bir yolu da mizahtır ya, krizi deliliğe vuralım!

100 DOLAR    EKONOMİYE NE KATAR?
Yaz sezonudur ancak yağmur yağıyordur. Kasaba bomboştur, herkesin borcu vardır ve krediyle yaşıyorlardır. Derken zengin bir Rus gelir otele. Resepsiyona 100 dolar bırakır, kalacağı odayı görmeye gider. Otel sahibi parayı alıp, kasaba borcunu öder. Kasap parayı alır, toptancıya borcunu öder. Toptancı parayı alır, (kriz nedeniyle kredili hizmet veren) bir hayat kadına götürür. Kadın parayı alır, aynı otele gider, otele olan borcunu öder. O anda Rus müşteri odadan geri döner ve odayı beğenmediğini söyleyip 100 dolarını geri alarak kasabayı terk eder. Rus müşterinin bu ziyaretinden para kazanan olmaz ancak tüm kasaba borçlarından kurtulur ve geleceğe umutla bakar. Bizde de durum farksız. Peki, 2010'da bizi nasıl bir tablo bekliyor? Umudu kesmeyecek miyiz? Yoksa umudumuz kırılacak mı? Söz az sonra Atilla Yeşilada'da. Önce kısaca Yeşilada...
Yeşilada, keskin diliyle nam salmış bir finans duayeni. Yabancı yatırımcılara Türkiye'yi tanıtmış, televizyonlarda çok sayıda program yapmış bir ekonomist. Aklı ne kadar azap vericiyse, deliliği o kadar keyifli. Bağımsız biri. Özgürce konuşabiliyor, yazabiliyor. 11 sene aracı kurumlarda çalıştıktan sonra, ortağı Murat Üçer ile kendi şirketlerini kurmasının etkisi muhakkak var. Ne de olsa politik kısıtlamaların dışındalar, sadece araştırma satıyorlar. Kimseye baskı yapıldığını iddia etmiyor ama ''Dünyada da trend bu yöne gidiyor'' diyor.

YEŞİLADA İLE KRİZ GEYİĞİ
- Ha teğet, ha ezerek, geçecek mi bu kriz? Kilitlenen ekonomiyi reset'leyebilecek miyiz?
Kriz, maalesef bizi ezerek geçti. Resmi rakamlara göre çalışabilen nüfusun yüzde 15'i, birçok uzmana göre yüzde 20'si işsiz. Fabrika ve atölyelerde mevcut kapasitenin yüzde 20'si kullanılmıyor. Bankacılık sistemi yılbaşından bu yana net olarak kredi vermemiş. Dünyada bu krizden en büyük darbeyi yiyen ülkelerden biriyiz. Hükümet ve iş dünyası, kanaat önderleri 'Kriz bitti, hadi harcayın' diyor. Sanki sorunları inkar edersek, çekip gidecekler. Ben böyle görüş bildirenleri anlamıyorum. Bu kriz bizden çıkmadı ki! ABD'den yayıldı. Niye halka gerçekleri söylemekten çekiniyorlar? Ekonominin kriz öncesi 'güzel günlere' dönmesi en az 2 yıl belki daha fazla alacak. 

- 'Ekonomi batacak'' diyenler var. 'Gemi mi ki batsın'' diyenler de. Kime inanalım?
Yok, eğer ikinci bir kriz patlamazsa, artık en kötüsünü geride bıraktık. Bence tüm dünyada yatırımcılar gereğinden fazla iyimser. Bizi bu uçuruma sürükleyen finans sektörü hala çok risk alıyor ama herhalde ikinci bir kriz olmaz. Ama, o kadar ağır bir darbe yedik ki iyileşmemiz çok uzun sürecek. Birkaç gün yataktan kalkıp, sonra yine hastalığın nüksetmesi ve bir süre daha ilaçlara devam edilmesi de inkar edilmeyecek bir olasılık.

GELECEK SENE KİMSENİN   İŞİ GARANTİ DEĞİL!
- Birikimi değil de borcu olanlara tavsiyeniz nedir? Ekonomiye can verelim, krizi aşalım derken, tüketmenin sonucunda borcumuz arttı. Nasıl kurtulacağız borçlarımızdan?
Aman basına ve politikacılara inanıp kredi kullanmayın! Gelecek sene kimsenin işi garanti değil. Gelir artışı çok zor. Hele dövizle kredi hiç kullanmayın. Elden geldiğince borç kapatın. İddiaya giriyorum, TBMM gelecek sene yine vergi barışı ve kredi kartı affı çıkartacak. Bekleyin, kanun çıktığında hemen yararlanın.

- Geçenlerde dahice bir öğüde denk geldim. Tanınmış finans yazarı Gail Vaz-Oxlade borçlardan kurtulmak için ''Tam zamanlı bir işte çalışıyor olsanız bile ekstra para kazanabileceğiniz fırsatları değerlendirin'' demiş, köpek gezdirmemizi tavsiye etmiş...  Zaten Türkiye'de öğretmeninin geceleri simit sattığı, memurun inşaatlarda çalıştığı bir ortamdayız. Böyle Türkiye'yi tanımayan insanların ukalalık yapması ve bizimkilerin de peygamber kelamı gibi bunları ağzı açık dinlemesi beni çok kızdırıyor. Bir yandan ecnebilere aşağılayarak bakarız, bir yanda da onlar öğüt verince kıymeti altın oluyor. 

- Peki, dua da edelim mi? Sebir Dağı kadar borcumuz olsa ödemek nasip olur mu?
Dua her zaman yararlı. Milli Piyango ve Loto almak da. Kim bilir belki ilahlar size güler ya da Şans Tanrıçası. Bak, kilo vermenin bir tek yolu var: Yemek yememek. Borç ödemenin de tek yolu var: Harcamamak. Bazı şeylerin kolay yolu yok. Bunu kafamıza yazalım. Sorun bizden kaynaklanmadı ama daha birkaç yıl acı çekeceğiz. Bu gerçeği kabul edin ve gereğini yapın. 

- İktidar 'krizi fırsata dönüştürmek'ten bahsediyor. Kriz nasıl fırsata dönüşür?
Toplum olarak bu kriz süreci, üç yıldır dondurduğumuz ekonomik reformları yeniden başlatmak, hükümetle halk arasında niye bu krizin bizi bu kadar vurduğunu tartışan samimi bir diyalog başlatmak için çok yararlı olurdu. Yine içi boş, kabuğu da çürük sloganlarla kendimizi kandırıyoruz.

AHU ŞENTÜRK

• • Paylaş |  Google    Live    Facebook    Twitter    Digg|      

• Diğer Haberler