09 ARALIK 2009 ÇARŞAMBA

Utku Çakırözer utku.cakirozer@aksam.com.tr

Erdoğan'ın iki sınavı: İran ve açılım

Tokat'ta 7 askerin şehit edildiği terörist saldırı ile Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Beyaz Saray'da ABD Başkanı Barack Obama ile yaptığı görüşme, hükümetin iç ve dış politikada önümüzdeki günlerde vereceği iki önemli sınavı ortaya koydu: Açılım ve İran.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Viyana'da aldığı son kararda, İran'ın nükleer programı konusunda uluslararası toplumla gerekli işbirliğini yapmadığı sonucuna varmıştı. Türkiye bu kararı engellemek ya da ertelemek için büyük çaba harcamış ama Almanya ve ABD'nin Rusya'yı da yanlarına almalarıyla ortaya çıkan mutabakatı önlemede başarılı olamamıştı.

OBAMA'DAN KOŞULLU DESTEK
Viyana'daki karar ışığında BM Güvenlik Konseyi'nden İran'a ambargoları genişleten yeni bir karar çıkarılması gündemdeyken Başbakan Erdoğan, Obama'yı Türkiye'nin son dakika girişimlerine destek için ikna etmiş gözüküyor. Obama'nın tek koşulu ise Türkiye'nin uluslararası toplum ile aynı mesajı vermesi. Yani yapılacak pazarlık İran'ı yükümlülüklerini yerine getirme doğrultusunda teşvik etmeli. İran'a üzerindeki izolasyonu Türkiye sayesinde delme fırsatı vermemeli.

SADDAM'I İKNA ÇABASINA BENZİYOR
Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, İran yönetimine elindeki uranyumu yurtdışına çıkarmayı kabul ettirmeyi deneyecek. Ankara-Tahran hattında yaşanacak diplomasi trafiği, 2003'te ABD'nin operasyonu öncesinde Saddam'ın iknası için gösterilen çabaya benziyor. İran için askeri operasyon söz konusu değil. Ama BM Güvenlik Konseyi'nden ağır ekonomik ambargo kararı çıkması gündemde. Bu karardan en fazla etkilenecek ülkelerin başında geldiği için, Türkiye diplomasinin tüm yollarının tüketilmesinde ısrar ediyor.

NE GETİRİR, NE GÖTÜRÜR
İran konusunda hiçbir ülkenin almadığı inisiyatifi üstlenen Erdoğan, Tahran yönetimini ikna edebilirse, Türkiye uluslararası arenada çok farklı bir konuma erişecek. Bölgedeki sorunların çözümü konusunda AB ve ABD'nin vazgeçilmez ortağı olacak.
Öte yandan, Erdoğan'ın üstlendiği bu rol riskleri de beraberinde getiriyor. İran'da yönetimin bir kısmı uzlaşma istese de, ülkedeki iç dengeler nedeniyle Türkiye'yi eli boş çevirmeleri güçlü olasılık. Böyle bir sonuç, hükümetin 'bölgesel sorunları çözecek aktif dış politika' iddialarının inandırıcılığını ortadan kaldıracaktır.

DIŞARIDA DESTEK, İÇERİDE TEPKİ
Başbakan'ı ülkeye dönüşünde iç politikada bekleyen sınav ise 'demokratik açılım süreci'nin akıbeti olacak. Irak (ve Bölgesel Kürt Yönetimi), Suriye ve AB'nin ardından ABD Başkanı da hükümetin açılım projesine güçlü destek verdi. Dışarıdan gelen olumlu mesajlara rağmen, içeride yaşanan olumsuzluklar hükümetin süreci istediği şekilde ilerletmesini engelliyor.
İlk PKK'lı grubun dönüşü sırasında Habur'da yaşanan görüntülerin ardından verilen mola, çeşitli illerde çıkan olaylar nedeniyle daha da uzatıldı. Tokat'ta yaşanan üzücü saldırı ise toplumda açılım konusunda var olan şüphelerin yerini tepkiye bırakmasına neden olacak izlenimindeyiz.

DÖRT GÜNDE FARKLI BİR TÜRKİYE
Bu gelişmeler yaşanırken, Anayasa Mahkemesi de dün DTP davasını görüşmeye başladı. Kapatma kararı çıkarsa, açılım projesi ile topluma entegrasyonu hedeflenen Kürt kökenli nüfusun kazanılması çok daha güçleşecektir.
Demokratik açılımı sürdürme kararlılığını vurgulayarak ABD-Meksika ziyaretine çıkan Başbakan Erdoğan dönüşünde, dört gün önce bıraktığından çok farklı bir Türkiye ile karşı karşıya kalabilir.
Sürecin ilk yasal düzenlemesi sayılan 'taş atan çocuklara ceza indirimi' öngören tasarıyı şimdilik rafa kaldıran hükümet, Erdoğan'ın dönüşünde sürecin akıbeti konusunda ciddi bir değerlendirme yapma ihtiyacı hissedebilir.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.