03 ŞUBAT 2010 ÇARŞAMBA

İ.Hüseyin Yıldız huseyin.yildiz@aksam.com.tr

Halkın kredi notu daha önemli

Kriz Ankara'ya uğramadı, İstanbul'da işler çok kötü. İşadamı kapısına haciz memuru getirmemeyi başarı görüyor... Başbakan 'teğet geçti' diyor, kendisinden bahsetmiş olabilir...' Bu sözler kime ait biliyor musunuz? Eski Maliye Bakanı Kemal UNAKITAN'a. Sayın UNAKITAN bu demeci geçen yılın haziran ayında vermiş, ama bence hala geçerliliğini koruyor.
İşletmeler borç yükü altında kıvranmaya devam ediyor. Merkez Bankası tarafından yapılan duyurulara göre; 2009 yılında karşılıksız çeklerin sayısı bir önceki yıla nazaran yüzde 24,3, protestolu senetlerin toplam tutarı ise yüzde 14,9 oranında artmıştır. Üstelik 2009 yılında ekonominin bir önceki yıla göre yüzde 6 civarında küçüldüğünü düşünürsek, karşılıksız çek ve protestolu senetlerdeki artışın daha da ağır sonuçlara işaret ettiğini kabul etmemiz gerekir. Küresel krizin başlangıcı kabul edilen 2007 yılı Ağustos ayında 98,25 olan Tüketici Güven Endeksi, Aralık 2009'da 78,79 seviyesindedir. Yüksek sesle söylemek zorundayız işletmelerde çarklar dönmüyor.
Hala kriz bizi teğet geçti ya da az etkilendik demek doğru mudur? Önümüzdeki aylarda 2009 büyüme rakamları kesinleşince bakalım ne denilecek. Peki, Sayın Başbakan neden böyle konuşuyor? Japon kredi derecelendirme kuruluşu JCR Türkiye'nin kredi notunu BB(-)'den BB'ye yükselttiği için sanırım. Aynı derecelendirme kuruluşu 2007 Nisan'ında Bulgaristan'ın kredi notunu BB(+)'dan AA(-)'ye yükseltmiş, 2008 boyunca değiştirmemiş, ta ki 2009'da kriz çanları çalmaya başlayıncaya kadar. Şimdi Bulgaristan'ın batmak üzere olduğu konuşuluyor. Yani Bulgaristan batmaya başladıktan sonra ancak ayılabilmiş JCR. 2008 yılı boyunca Bulgaristan'ın dış borcu, cari açığı ve buna bağlı olarak riskleri artmıyor muydu? Artıyordu elbet, ama bu kuruluş ve benzerleri kredi notunu düşürmediler. Neden? Çünkü bu düzen ilelebet böyle sürer sanıyorlardı veya daha kötüsü bundan nemalanıyorlardı.
Farklı kredi ve reyting kuruluşlarının aynı şirketler veya ülkeler için verdikleri notlara bakın hep birbirine yakındır. Kimse başkasının ak dediğine kara demez. Bu küresel krizin çıkış noktası olan ABD finans piyasasının kriz öncesi notlarını ele alalım. Hiç de kriz çıkacakmış gibi bir tablo gösterilmiyordu. Kredi ve derecelendirme kuruluşlarının raporlarına bakılırsa ABD'de işler rayında ilerliyordu. Bu derecelendirme kuruluşlarından hiçbiri, ABD hazine tahvillerine yıllık yüzde 5 faiz verilirken ortalama yüzde 12 getiri veren Hedge fonları ve varlığa dayalı menkul kıymetleri bir tehlike olarak görmüyordu. Kriz çıktıktan sonra suçun büyük kısmı bu fonların yöneticilerine yıkıldı. Kimse bu fonlara yatırım yapılmasını teşvik eden derecelendirme kuruluşlarının yöneticilerini o kadar suçlamadı.
Tüm bu gerçekler orta yerde dururken, bu derecelendirme kuruluşlarının demeçleri nasıl oluyor da bu kadar önemseniyor anlamak mümkün değil. Bir derecelendirme kuruluşu iyimser bir rapor yayınlayınca borsa uçuyor. Tutabilene aşkolsun. Bir yönüyle tam bir şizofreni... Yalan yanlış, düzmece raporlar bunların çoğu. Herkes de biliyor bunu, aklı başında olan herkes. Yine de amaçlanan gerçekleşiyor.
Reyting kuruluşları istedikleri kadar bol keseden kredi notu dağıtsın, borsa uçmuş olsun, halk bunlarla ilgilenmiyor. Esnaf mal satıp satamadığına, çalışanlar iş bulup bulamadıklarına bakıyor. Kriz teğet geçti mi geçmedi mi bunu ölçmenin belki de en iyi yolu iktidar partilerinin oylarının seyrine bakmaktır. ABD'de işlerin pek parlak gitmemesi Obama'ya Massachusetts eyaletindeki senatörlük yarışını kaybettirdi. Türkiye'de de yapılan kamuoyu yoklamaları AKP'nin oy kaybettiğini gösteriyor. Demem o ki esas olan seçmene göre kriz teğet geçmiş mi geçmemiş mi göreceğiz... JCR'nin değil halkın kredi notudur bakmamız gereken.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.