09 ŞUBAT 2010 SALI

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Enflasyon bekleniyordu!

Yıllık enflasyon oranı ekim ayında son kırk yılın en düşük seviyesi olan yüzde 5.1'e düştükten sonra hafif tempoda artmaya başlamıştı. Bu yükselişlerin ardından yıl sonunu da yüzde 6.5 seviyesinden, yani resmi hedefin bir puan altından tamamladı. Ama yeni yılla birlikte kamu tarafından ayarlanan fiyatlar ve alkol, tütün gibi mamullere getirilen vergilerin etkisiyle enflasyonda ciddi bir yükselme zaten bekleniyordu.
Ek olarak geçen yılın ocak ayında aylık enflasyon yüzde 0.3 gibi çok düşük bir düzeyde gerçekleşmişti. Bu oran, son altı yılın en düşük ocak ayı enflasyonu idi. Hatırlanırsa 2009'un ocak ayı küresel krizin etkisini en yoğun olarak gösterdiği bir döneme denk geliyor. Uluslararası piyasalarda petrol fiyatları varil başına 35 dolar seviyesine kadar inmiş, diğer enerji, hammadde ve gıda fiyatlarında da ciddi düşüşler görülmüştü. Sonuç olarak, geçen yılın ocak ayında enflasyonun olağandan daha düşük olması bu hafta açıklanan enflasyon oranında da ekstra artışa yol açtı.
Salı günü açıklanan verilere göre tüketici fiyatları aylık bazda yüzde 1.85 oranında arttı. Bu oran da endeksin yayınlanmaya başladığı 2003 yılından bu yana görülen en yüksek ocak ayı enflasyonu. Dolayısıyla yıllık enflasyonun da 1.7 puan artarak yüzde 8.2 seviyesine yükselmesi şaşırtıcı olmadı. Bizim beklentimiz de enflasyonun yılın ilk aylarında yükselmesi, son çeyreğe kadar dalgalı bir seyir izlemesi ve yıl sonunu yüzde 7 civarında tamamlası yönünde. Zaten enflasyondaki yükseliş kimse için sürpriz olmadı.
Enflasyon verilerinin detaylarına bakabilmek için her zaman yaptığımız gibi yıllık enflasyona katkı tablosuna başvuruyoruz (katkı pay çarpı artış hızı demektir). Aşağıdaki tablo son beş yılda ana harcama gruplarının yıllık enflasyona yaptıkları katkıları özetliyor:
Tabloda ilk iki sıraya dikkat edilirse, her zaman enflasyonda ana trendi belirleyen gıda ve konut gruplarında fazla bir yükselme yok. Eylül ayından bu yana 0.5 puanlık bir yükselme olsa da geçen yıllara göre karşılaştırıldığında 3.2 puanlık katkı düşük boyutta ve bu da olumlu bir durum. Ek olarak konut grubunun enflasyona katkısı düşük seviyelerde kalmaya devam ediyor. Örneğin kira alt grubunda yıllık enflasyon geçen yılın ocak ayında yüzde 11.5 seviyesinde iken şimdi yüzde 4.9'a kadar düşmüş durumda.
Tablodaki diğer gruplara baktığımızda enflasyondaki yükselişin alkol ve tütün mamulleri grubundaki fiyat artışlarından kaynaklandığı açık olarak görülebiliyor. Sadece bu grubun enflasyona katkısı aralık ayına göre 1.2 puan artarak 2.2 puana yükselmiş durumda. Bu durumun enflasyonu geçici olarak yükselteceğini, ana eğilimler üzerinde fazla etkileyici olmayacağını düşünüyoruz. Ancak Merkez Bankası yaptığı açıklamada tütün fiyatlarındaki ayarlamaların şubat ayında da enflasyonda yükselişe neden olacağı konusunda şimdiden uyarıyor. Bu nedenle bu grubun enflasyona katkısı bir miktar daha artabilir.
Tabloda gözümüze çarpan üçüncü önemli nokta ise petrol fiyatlarının etkisi ile ulaştırma grubu fiyatlarının enflasyona olan katkısının artmaya devam etmesi. Küresel fiyatlara ve döviz kurlarına bağlı olarak bu gruptaki fiyatlar da önümüzdeki dönemde enflasyonun yüksek seyretmesinin nedenlerinden biri olacak.
Özetlersek, ocak ayında görülen kamu fiyatları ve vergi ayarlamalarının etkisi ile yükselen enflasyon tamamen beklentiler dahilinde gerçekleştiği için Merkez Bankası'nın duruşunda da bir değişiklik olmayacaktır. Ancak daha önceki yazılarımızda vurguladığımız gibi uzun dönem enflasyon beklentilerinde görülen yükseliş devam ederse ve iç talepte de enflasyonist riskler oluşmaya başlarsa Merkez Bankası yaz aylarından önce faiz silahını çekebilir. Bunun dışında, politika faiz oranlarının yılın ilk yarısında enflasyondaki yükselişe rağmen sabit tutulacağını düşünüyoruz. Bu da aslında cari oranlarla negatif reel faiz anlamına geliyor.
Merkez Bankası'nı 'yüksek faiz düşük kur' politikası uygulamakla itham edenler popülistler acaba şimdi ne düşünüyorlar?

Ara-08 Haz-09 Eyl-09 Ara-09 Oca-10
TÜFE 10.1 5.7 5.3 6.5 8.2
Gıda-alkolsüz içecekler (28%) 3.4 2.7 1.9 2.6 2.6
Konut (19%) 3.8 2.1 0.8 0.4 0.6
BİRİNCİ GRUP (47%) 7.2 4.8 2.7 3.0 3.2
Ulaştırma (13%) 0.3 -0.5 0.0 1.0 1.4
Otel, lokanta ve kafeler (5%) 0.8 0.5 0.4 0.4 0.4
Ev eşyası (8%) 0.8 -0.1 -0.1 -0.2 -0.1
Çeşitli mal ve hizmetler (5%) 0.5 0.4 0.6 0.5 0.4
Sağlık (3%) 0.1 0.1 0.1 0.1 0.1
İKİNCİ GRUP (32%) 2.4 0.4 1.0 1.8 2.1
Alkol-tütün mamulleri (5%) 0.0 0.3 1.0 1.0 2.2
Giyim-ayakkabı (7%) -0.1 -0.1 0.0 0.2 0.2
İletişim-Haberleşme (5%) 0.2 0.2 0.1 0.2 0.1
Kültür ve eğlence (3%) 0.2 0.2 0.3 0.2 0.2
Eğitim (2%) 0.2 0.1 0.1 0.1 0.1
ÜÇÜNCÜ GRUP (21%) 0.5 0.6 1.6 1.7 2.9

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.