AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2010-02-10

Sanayi yavaş da olsa toparlanıyor!

Ekonomik aktivitenin yaklaşık üçte birini oluşturan sanayi sektöründe aralık ayı üretimi beklentilerin üzerinde olmak üzere yüzde 25 oranında arttı. Beklentiler genelde yüzde 15 civarında bir artış öngörüyordu. Bu oran endeksin baz yılı olan 1997'den bu yana, aylık bazda (bir yıl öncesinin aynı ayına göre) en yüksek büyüme oranı.
Ancak artış oranının bu derece yüksek olması sanayi sektöründe üretimin normalin üzerinde hızlandığı anlamına gelmiyor. Yüzde 25'lik artış oranının gerisinde mevsimsel faktörler, işgünü sayısı ve düşük baz etkisi gibi istatistiksel faktörler var.
Hatırlanırsa sanayi üretimi küresel kriz ve azalan ihracatın etkisiyle 2008'in Ağustos ayından itibaren azalmaya başlamıştı. 2008'in Aralık ayında ise krizin etkisi yoğun bir şekilde hissedilmiş üretim yüzde 18 gibi yüksek oranda azalmıştı. Ek olarak, 2008 yılında Kurban Bayramı tatili nedeniyle işgünü sayısı 19 güne düşmüştü. 2009 yılının ikinci çeyreğinden itibaren ise küresel krizin etkisi yavaş yavaş kaybolmaya başlamıştı. Yavaş bir tempo ile yaşanan üretim artışı sonucunda ekim ayında on beş aylık aradan sonra üretim artışı oranları pozitife dönmüştü. Ancak kasım ayında Kurban Bayramı tatili nedeniyle üretim yüzde 2.2 oranında azalmıştı. Aralık ayında ise bir yıl öncesine göre dört günlük işgünü artışı vardı.
Sanayi sektöründeki gidişat hakkında daha doğru yorum yapabilmek için yukarıda bahsettiğimiz etkilerden arındırılmış verilere bakmamız gerekli. Aşağıdaki grafikte TÜİK tarafından mevsimsel etkilere ve aylık işgünü sayısına göre düzeltilmiş sanayi üretim endeksinin izlediği seyir yer alıyor.
Grafikte sanayi üretiminde yavaşlamanın krizin etkisiyle 2008'in ikinci çeyreğinde başladığı görülüyor. İşgünü sayısına ve mevsimsel faktörlere göre düzeltilmiş endeks, küresel krizin de etkisi ile ağustos ayından itibaren keskin bir düşüş sergiliyor. Ancak endeks 2009'un ikinci çeyreğinden itibaren de yükselmeye başlıyor. Nisan ayından bu yana hafif tempoda büyümeye işaret eden bu yükselme gidişatı aralık ayında da devam etmiş. TÜİK'in verilerine göre düzeltilmiş sanayi üretim endeksi bir önceki aya göre yüzde 0.7 oranında artış göstermiş. Bu oran kasım ayında yüzde 0.3 olduğu için bir miktar hızlanmadan bahsedebiliriz. Ancak mayıs ve ekim aylarında görülen yüksek artış oranlarına göre de zayıf sayılacak bir tempo söz konusu.
Çeyrekler bazında değerlendirdiğimizde ise, aralık ayındaki performans sayesinde son çeyrekte sanayi üretiminde yüzde 9 oranında üretim artışı hesaplıyoruz. Sanayi sektöründeki bu performans, son çeyrek büyüme rakamlarını 3-4 puan arasında yukarıya çekecek. Bu da ekonominin genelinde, dördüncü çeyrek büyüme oranının pozitif olma olasılığını ciddi şekilde artırdı. Bilindiği üzere dördüncü çeyrek ve 2009'un geneline ilişkin GSYH büyüme oranı mart ayının son gününde açıklanacak.
İhracattaki artış oranları ve kapasite kullanım oranlarında açıklanan seviyeler sonucunda sanayi sektöründeki üretim temposunun devam ettiğini düşünüyoruz. Düşük baz etkisi de birkaç ay daha etkili olacak. Bu nedenlerle, sanayi üretiminde önümüzdeki dönemde de yüksek artış oranları görebiliriz. İç talepteki gelişmeler de bu görünümü olumlu etkiliyor kanaatindeyiz.
Ancak dış faktörleri de unutmamamız gerekli.
Küresel anlamda ABD'den gelen olumlu veriler pozitif görünümü destekliyor.
Ancak Avrupa ekonomilerinin içinde bulunduğu belirsizlik (bütçe ve borç sorunları) ihracat rakamlarımızı olumsuz etkileyebilir. Bu durumda da sanayi sektöründe tempo yeniden yavaşlayacaktır.