AKŞAM GAZETESİ | Utku Çakırözer | 2010-02-23

Ermeni karar tasarısına İsrail'in bakışı

Ermeni soykırım iddialarının tanınmasına ilişkin yasa tasarısının (HR 252) ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nde 4 Mart'ta görüşülerek oylanması bekleniyor. Geçmişte benzer tasarıların geçmesinin engellenmesinde ABD yönetiminde Türkiye'nin önemini bilen unsurların yanı sıra, ABD'deki güçlü Musevi lobisi ile bu topluluğu yönlendirme gücüne sahip İsrail devletinin girişimleri oldukça etkili olmuştu.
Türkiye ile İsrail ilişkilerinde yaşanan gerginlik Washington'daki tasarının akıbetini nasıl etkileyecek? Bu soruyu İsrail Dışişleri Bakanlığı'nda Ermenistan'ın da içinde bulunduğu Orta Asya ve  Doğu Avrupa'dan sorumlu Müsteşar Yardımcılığı görevini yürüten Pinhas Avivi'ye yönelltik. Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA) Başkanlığı'nın Türkiye'ye geçişi nedeniyle Ankara'da temaslarda bulunan Avivi, 2003-2007 yılları arasında İsrail'in Ankara Büyükelçiliği görevini yürüttüğü için Türk-İsrail ilişkilerinin önemini en iyi bilen isimlerin başında geliyor.

'TASARIYA KARŞIYIZ'
Büyükelçi Avivi, iki ülke arasında yaşanan krizin Ermeni tasarısına etkisi ile ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:
'Soykırım tartışmaları konusunda İsrail'in tutumu değişmedi. Biz bunun üçüncü ülke parlamentolarında çözülebilecek bir şey olduğuna inanmıyoruz. ABD'de böyle bir karar çıkmasının Türkiye-Ermenistan arasındaki normalleşme sürecine de yardımcı olacağını düşünmüyoruz.'

MUSEVİ LOBİSİ KRİZDEN ETKİLENEBİLİR
İsrail'in bu konuda Türkiye'ye verdiği desteğin süreceği konusunda net güvence veren Avivi, konu ABD'deki Musevi lobisine gelince şüpheli bir tavır takınıyor. Ankara-Tel Aviv geriliminin Musevi lobisini olumsuz etkileyebileceği kanaatindeki İsrailli diplomat şunları söyledi:
'ABD'deki Musevi lobisi nasıl hareket eder onu biz bilemeyiz. Türkiye ile İsrail arasındaki bu gerginlik onları olumsuz etkiliyor olabilir. Sürekli tek taraflı olarak İsrail'in hedef alınmasından onların da mutlu olacaklarını sanmıyorum. Nihai kararlarını verirken, iki ülke ilişkilerinin seyrine bakarak pozisyonlarını belirleyeceklerdir.'

FİLİSTİN TARAFINDA MUHATAP YOK
İki ülke arasındaki krizin perde arkasında İsrail'in, Filistin konusundaki görüşlerinin Türkiye'de doğru anlaşılamamasından kaynaklandığını düşünen Avivi, 'Burada, bizim Filistinlilerle barış istemediğimiz yönünde bir inanış var. Hepimiz anlatmaya çalışıyoruz. Bu doğru değil. Biz ülkemizde barış ve güvenlik istiyoruz ve bunun için iki devletli çözümü müzakere etmeye hazırız. Ancak sorun, karşımızda tüm Filistinliler adına konuşabilecek tek muhatap olmamasıdır' dedi.  Başbakan Erdoğan ve hükümetin Gazze konusundaki hassasiyetini ve İsrail'in bu bölgeye inşaat malzemesi dahi sokulmasına izin vermemesine gösterdiği tepkiyi anımsattığımızda ise Avivi, 'Gazze'ye gıda, ilaç ve temel yardımların girişinde hiçbir engel yok. Ama inşaat malzemesini sizin sandığınız gibi ev onarmak için istemiyorlar. Çimentoyu, yeni sığınıklar için, demir çeliği de roket yapımında kullanıyorlar' savunmasını yapıyor.

İYİMSER AYRILIYORUM
İsrail için Türkiye ile ilişkilerin öneminin değişmediğinin altını çizen Avivi, 'Türkiye ile ilişkileri eski düzeyine çıkarma konusunda kararlı ve istekliyiz. Ankara'dan da oldukça iyimser ayrılıyorum. Hükümetler şu anda farklı konuşuyor olsa bile halklar bu dostluğun devamından yana. Halklar arasında yeni köprüler kurmayı sağlayacak kültürel ve sosyal programları artırmamız lazım' dedi.