13 MART 2010 CUMARTESİ

Tuğçe Tatari Evliyagil tugce.tatari@aksam.com.tr

Orhan Pamuk'un mayolu fotoğrafını doğru okumak

Nobel ödüllü yazarımız Orhan Pamuk, hepimizin artık yakından takip ettiği sevgilisi Hintli yazar Kiran Desai ile kitap yazmak üzere inzivaya çekildiği Hindistan'da Goa adlı plajda fotoğraflandı.
Bana işin ilginç gelen yanı ne Orhan Pamuk'un her insan gibi mayo giydiğini görmek ne de sevgilisinin fit vücudu oldu.
Plajda huzurlu bir yürüyüş yapmalarından da etkilenmedim doğrusu.
Benim için işin en ilginç yanı, ülkemizde magazinin edebiyat alanını da ele geçirdiğini görmek oldu.
Evet, birçoğumuz 'Hayat magazindir' diye düşünüyoruz ama bazen insan durup 'Yahu neler oluyor?' demekten de kendini alamıyor.
Magazin figürü haline gelerek şöhretleşen ressamlar, çırılçıplak soyunarak ünlenen ve yola devam eden şairler, sanki artık sanatın 'pr', pazarlama ve magazin üçgeninden ibaretleştiği izlenimini veriyor bana...

ORHAN PAMUK'A DAİR BİLDİKLERİM
Orhan Pamuk'un mayolu fotoğrafları işte bu düşünceleri ayaklandırdı bende.
Şöyle bir döndüm baktım ki Orhan Pamuk hakkındaki magazin bilgilerim epey artmış.
New York'ta satın aldığı evi ve fiyatını biliyorum mesela...
Kızı ve eski eşiyle ilgili birçok şey biliyorum mesela...
Sevgilisinin adını ve tüm biyografisini biliyorum mesela...
Pamuk'un takma diş ve kadın ayakkabısı koleksiyonu yaptığını biliyorum mesela...
Öyle araştırma falan yapmadan bir çırpıda hatırladığım bilgiler bunlar.
Hepsi de haber değeri taşıyor şimdilerde.

SORGULAMALIYIZ
Peki bunu bir veri olarak alacak mıyız?
Hiç sorgulamayacak mıyız?
Bana göre 'Artık böyle...' dememek ve sorgulama yapmak
zorunlu...
Sorgulamazsak, artık yazılan yazının edebi değerinden, yapılan resmin sanatsal öneminden çok yazıyı yazanın ya da resmi yapanın şöhretinin kıymetli hale geldiğini kabul etmiş oluruz...
Bunu düşünmeliyiz bana göre...

YAZDIKLARIYLA İLGİLENEN YOK
Geçmişte magazinin sınırlı bir alanı varken şimdi her şey birbirine karıştı.
Dikkat edin:
Orhan Pamuk ve yazarlığı üzerine popüler gazetelerde hiçbir şey yayınlanmıyor.
Madem yazarımızın hayatını bu kadar merak ediyoruz, o halde neden popüler gazetelerde sanatı üzerine kalem oynatılmıyor?
Mesela çok konuşulan 'çevirileri daha başarılı' tartışmasına giren bir gazeteye henüz rastlamadım.
O plajda yakalandığı karelerin altında 'Pamuk Hindistan'da İstanbul'daki sokak satıcıları hakkında kitap yazıyor' deniyor... Mesela bu, hiçbirimizin ilgisini çekmiyor, hiçbirimizi heyecanlandırmıyor.
Varsa yoksa mayo boyu ve vücudu konuşuluyor.
Orhan Pamuk ve benzerleri magazin figürü haline geldikçe 'kitapları çok satan ama okunmayan' yazara dönüşüyor.
Konken masalarında 'Orhan'ı sevgilisiyle yakalamışlar, kızın da vücudu pek güzelmiş' noktasında bir starlaştırma mekanizmasına soktuğumuz Orhan Pamuk'un kaç para kazandığıyla ilgileniyoruz ama ne yazdığını, yazım tarzını tartışmıyoruz bile.
İşin magazin kısmının 'satacağına' inanan gazeteler aynı şekilde işin 'edebiyat' kısmına da yer verse sözümüz olmaz.

HEP AYNI TAKTİK
Şimdi iş böyle olunca insan ister istemez, 'Orhan Pamuk, Nobel öncesi Ermeni meselesini gündeme getirerek bir pazarlama yaptı' diyenlere kapılıveriyor.
Bu kapılmanın ardından da şu hüküm verilebilir:
'Artık edebiyat da, yazarlar da büyük bir pazarlamanın ürünü haline geldiler.'
Elif Şafak biraz çekingen ve tutucu davransa da pazarlaması, reklamı ve dozunda mahremiyet ifşası ile satış artıran edebiyatçılarımıza gayet iyi ve doğru bir örnek gibi...
Yani eskiden beri alışık olduğumuz gösteri sanatları alanındaki taktikler, şimdi edebiyat alanına da taşınmış durumda.
İşin püf noktası şu:
Ünlü ve merak edilir hale gel, özel hayatınla tartışıl, biraz özel hayata dair bilgi ver ve kitabını piyasaya sür...
Oysa benim zihin dünyamda, edebiyatçıların böyle şeylerle anılmayı ayıp, günah sayması kalmış.
Her şey değişiyor işte...
Ama pazarlama ve magazin dünyasının edebiyatı da ele geçirmesi insanı biraz korkutmuyor değil.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.