BilindiÄŸi gibi BahçeÅŸehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal AraÅŸtırmalar Merkezi “betam” her ay iÅŸsizlik verilerini analiz etmekte ve geliÅŸmeleri raporlamaktadır.
Ülkemizdeki iÅŸsizlik geliÅŸmeleri konusundaki yorumlar sık sık yanıltıcı olabiliyor. Bu nedenle “betam” analizleri konuyu en iyi anlatan yaklaşım. Betam Direktörü Dr. Seyfettin Gürsel ve araÅŸtırmacı Arda AktaÅŸ tarafından incelenen TÜİK Aralık 2009 verilerinin sergilediÄŸi durum aÅŸağıda aktarılıyor.
TÜİK’ in 15 Mart’ta açıkladığı ham iÅŸgücü verilerinde tarım dışı istihdam aralık ayında bir önceki yılın aralık ayına göre 348 bin kiÅŸi, tarım dışı iÅŸgücü ise 371 bin kiÅŸi artmıştır.
Bu geliÅŸmelerin sonucunda tarım dışı iÅŸsiz sayısı 23 bin kiÅŸi artarak tarım dışı iÅŸsizlik oranı Aralık 2008’de yüzde 16,8 olan seviyesinden, Aralık 2009’da 16,6’ya düÅŸmüÅŸtür.
Åžekil 1’de TÜİK tarafından açıklanan iÅŸgücü göstergelerinin bir önceki yılın aynı ayına göre deÄŸiÅŸimi verilmektedir. Aralık 2008’den sonra ilk defa Ekim 2009’da, bir önceki yılın aynı ayına göre artış gösteren tarım dışı istihdam, Aralık 2009’da 16 milyon 307 bin kiÅŸiye
ulaşmıştır.
Bu durumu yıllık bazda istihdam artışının devam ettiÄŸi ÅŸeklinde yorumlayabiliriz. Böylece geniÅŸleyen istihdam olanakları iÅŸgücündeki artışı bir miktar dengelemiÅŸ ve iÅŸsiz sayısındaki artış 23 bin kiÅŸi ile sınırlı kalmıştır.
Åžekilde görüleceÄŸi gibi iÅŸsizlikte dikkate deÄŸer bir iyileÅŸme söz konusudur. Tarım dışı iÅŸsizlik oranı Aralık 2008’de yüzde 16,8 olan seviyesinden, Aralık 2009’da 16,6’ya düÅŸmüÅŸtür. Ancak belirtmemiz gerekir ki normal trendinde 500-550 bin civarında artan tarım dışı iÅŸgücünün, 371 binlik bir artışla sınırlı kalması, hem güçlü baz etkisinden hem de tarım istihdamındaki aşırı artıştan kaynaklanmaktadır.
Tarım dışı iÅŸgücü artışı üzerinde baz etkisi, en güçlü ÅŸekilde 2010 Ocak ayında görülecektir. Bu tarihten 2010 Haziran ayına kadar, baz etkisinin tarım dışı iÅŸgücü artışı üzerindeki etkisi azalarak devam edecektir. Dolayısıyla iÅŸsizliÄŸin esas rotası 2010’un ikinci yarısında belli olacaktır.
Tarım istihdamı yıllık olarak 2008’e kadar azalan bir seyir izlerken durgunlukla beraber 2008 ve 2009 yıllarında tarım istihdamında artışlar baÅŸlamıştır. Tarım dışı sektörlerde istihdam olanaklarının azalmasıyla birlikte tarımdan göç durmuÅŸ ve tarımda yapay bir istihdam artışı ortaya çıkmıştır. Tarım istihdamı 2008 Aralık ayından 2009 Aralık ayına 637 bin kiÅŸi artmıştır. Bu olaÄŸanüstü yüksek seviye iÅŸsizlik artışını gizlemektedir.
Ekonomik canlanmanın istihdam etkisini daha yakından takip etmek amacıyla iÅŸgücü piyasası göstergelerini mevsimsellikten arındırarak aylık bazda deÄŸerlendirdiÄŸimizde tarım dışı iÅŸsiz sayısının 31 bin kiÅŸi azalarak, kasım döneminde 3 milyon 170 binden aralık döneminde 3 milyon 139 bin seviyesine düÅŸtüÄŸünü görüyoruz. Mevsimsel etkilerden arındırılmış tarım dışı iÅŸsizlik oranı ise kasım döneminde %16,2’lik seviyesinden aralık döneminde %16,1’e gerilemiÅŸtir.