AKÅžAM 20 NÄ°SAN 2010, SALI

'Kerkük sorunu masada çözülür'

ErÅŸat Hürmüzlü, CumhurbaÅŸkanı Abdullah Gül'ün OrtadoÄŸu danışmanı. Türkmenlere yönelik katliamdan kaçıp Türkiye'ye yerleÅŸti. OrtadoÄŸu'da ticaret yaparken gençlik yıllarında birlikte çalıştığı Abdullah Gül'ün teklifiyle ticareti bıraktı KöÅŸk'te göreve baÅŸladı. Ä°ki yıldır Gül'ün yanından ayrılmıyor

Kuzey Irak'ta 1980'li yıllarda yaÅŸanan Türkmenlere yönelik
katliam, ErÅŸat Hürmüzlü adlı Kerküklü genç bir Türkmen'in, yıllar sonra Çankaya KöÅŸkü'ne kadar uzanan kaderini de belirledi. Baskıların giderek artması üzerine genç adam, çok zor bir karar alarak doÄŸduÄŸu toprakları terk etti ve yaklaşık 30 yıl önce ailesiyle birlikte Türkiye'ye yerleÅŸti.
Türkiye'ye gelmeden önce BaÄŸdat Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitiren ve iyi bir eÄŸitim alan Hürmüzlü, yabancı dil bilmesinin avantajını da kullanarak, OrtadoÄŸu ve Arap ülkelerinde iÅŸ hayatına atıldı. Hürmüzlü ile Ä°slam Kalkınma Bankası'nda görev yapan Abdullah Gül Cidde'de tanıştı.
Yaklaşık iki yıl önce ErÅŸat Hürmüzlü'yü kabul eden CumhurbaÅŸkanı Abdullah Gül, yıllar önce Cidde'de tanıştığı dostuna sürpriz bir teklifte bulundu ve Çankaya KöÅŸkü'nün OrtadoÄŸu Danışmanlığı görevini üstlenmesini istedi. OrtadoÄŸu'dan sorumlu danışman olarak iki yıldır CumhurbaÅŸkanı Gül'ün bu alandaki hemen her görüÅŸmesinde yer aldı. Son olarak Ramallah'a giden Hürmüzlü, Filistin yönetimi lideri Mahmud Abbas'a CumhurbaÅŸkanı Abdullah Gül'ün Asya'da iÅŸbirliÄŸi ve Güven Artırıcı Önlemler (CICA) Konferansı'na davet mektubunu götürdü. Hürmüzlü, Kerkük'ten Çankaya KöÅŸk'üne uzanan hayat hikayesini ve Irak'a bakışını AKÅžAM'a anlattı. 

- Irak'tan ayrılmanız nasıl oldu?
Saddam Hüseyin döneminde ayrımcılıkla ve katliamlar üzerine artık bu ülkede yaÅŸanmaz diye düÅŸünerek, 1980'lerde ailemle birlikte Türkiye'ye geldik. VatandaÅŸlığımızı geri aldık. Sonra OrtadoÄŸu'dan gelen iÅŸ tekliflerini deÄŸerlendirerek, uzun süre oralarda yaÅŸadım. Evim Ä°stanbul'daydı. 

- Sizin çocukluÄŸunuzun Kerkük'ü nasıldı?
Zeytin aÄŸaçları, rengarenk bahçeler, kardeÅŸçe yaÅŸam. Hakiki Kerküklü olan Kürt, Arap ve Türkmenlerin arasında hiç bir tartışma yoktu. Ortak alanda Türkçe konuÅŸurlardı.; çünkü ortak dil Türkçeydi. 

- CumhurbaÅŸkanı Gül ile nasıl tanıştınız?
Ben yurtdışındayken, 80'li yıllarda Cidde'de tanıştık. Ancak siyasete iliÅŸkin sohbetlerimiz daha çok kendisinin DışiÅŸleri Bakanlığı döneminde baÅŸladı.

MÄ°LLETE TESLÄ°M OLDUM
- Danışmanlık önerisi nasıl geldi?
Sayın CumhurbaÅŸkanımız, iki yıl önce bu görevi bana uygun gördü. 'Devlete, millete hizmet ÅŸereftir, onurdur' dedim ve kabul ettim. Bahreyn, Suudi Arabistan, Katar'da iÅŸlerim vardı.  Bütün ticari iliÅŸkilerimi noktaladım. Gelip millet hizmetine teslim oldum.  

- Åžimdi bulunduÄŸunuz yerden bakınca nasıl görüyorsunuz Irak'ı?
Irak, kültür çeÅŸitliliÄŸi, petrolü, havası, toprağı, suyuyla zengin bir ülke. Ä°yi liderler, 'Iraklı' olmaya vurgu yapan liderler baÅŸa geçmeli. Iraklılar da seçimlerde bu isteÄŸi ortaya koydu. Ben ümitliyim gelecekten. 

- Seçimlerde 'Iraklı' kimliÄŸi mi öne çıktı?
Iraklılar bu seçimde, 'Biz burayı tek bir lidere bırakmayacağız Meclis'te sandalye olarak herkesin bulunması gerekir' dediler. Dini mezheplerin bir arada yaÅŸamasının o kültürü zenginleÅŸtirdiÄŸini
fark ettiler.

KARARI IRAKLI VERMELÄ°
- Irakiya listesinin baÅŸarısı bundan mı kaynaklandı? 
Irakiya listesi bütün katmanları kucaklayan bir grup. Irak Türkmen Cephesi de bu nedenle o listeden seçime girdi. Irakiya, Irak'ın bütün ÅŸehirlerinden sandalye alan tek liste oldu. Ä°çinde 20'ye yakın parti var. Lideri Ä°yad Allawi'nin komÅŸu ülkelerle iliÅŸkileri çok iyi bir tek Ä°ran ile mesafeli. Iraklı olmaya vurgu yapan bir grup.    

- Koalisyon hükümeti nasıl kurulabilir?
Irak'ta birinci Irakiya, ikinci BaÅŸbakan Nuri El Maliki'nin Hukuk Devleti, üçüncü Ammar El-Hekim grubu ve dördüncü de Kürt Koalisyonu. 1-3-4 ittifakı ya da 2-3-4, 2-4, 3-4 gibi ittifaklar, hatta bir sürpriz sonuç çıkar, 1-2-3-4 olabilir. Åžu an bu seçenek çok fazla konuÅŸuluyor.  

- Türkiye de bu modeli mi destekliyor?
Tabii, hatta daha az sandalyeli gruplar da yer alsın. Türkiye, 'Herkes bu iÅŸe bir yerinden omuz vermeli, Irak'ın istikbali için sorumluluk almalı' mesajını veriyor.  Ama sonuçta bunun kararını Iraklılar verecek. 

TALABANÄ° BENÄ°MSENÄ°YOR
-  Irak'ta BaÅŸbakan ve CumhurbaÅŸkanlığı arasındaki denge nasıl olur?
Irak, Arap çoÄŸunluklu bir ülke olduÄŸu için, Arap ülkeleriyle entegre olması açısından bir Arap CumhurbaÅŸkanı olması düÅŸünülebilir; ama Talabani Kürt bir CumhurbaÅŸkanı ve bütün Iraklılar tarafından benimseniyor. Yani Iraklılar cumhurbaÅŸkanının etnik kimliÄŸinden rencide olmaz, bu konu aşıldı. 

-  Ä°ran'ın etkisi Ammar grubuna iliÅŸkin  endiÅŸe yaratıyor mu?
Ä°ran'ın komÅŸu ülke olarak etkisinin olması normal; önemli olan dayatma olmaması. Çünkü bugün Ä°ran'ın talimatıyla yapılacak olan ÅŸey; yarın durum deÄŸiÅŸir Suudi Arabistan'ın talimatıyla yapılır. O yüzden ülkenin kararları Irak'ın mutfağında piÅŸmeli.

KÜRTLER SÜRPRÄ°Z YAPTI
- Kürt gruplar için deÄŸerlendirmeniz nedir?
Kürtler dört listeyle girdi. Talabani'nin partisi Kürt koalisyonunda çok az oy aldı. Çünkü DeÄŸiÅŸim (Goran) hareketi Celal Talabani'nin partisinden çıktı ve Talabani'nin kalesi olan Süleymaniye'den bile oy topladı. 

- Goran hareketi oy toplamayı nasıl başardı?
Goran, 'deÄŸiÅŸim' demek. Åžu andaki nimetlerden çok fazla faydalanamadıklarını, bu nimetlerin herkes arasında paylaşılmadığını düÅŸünenler vardı. 'DeÄŸiÅŸim istiyoruz' dediler. Daha demokratik bir ortam istediklerini, iki partili düzenin dayatma olduÄŸunu düÅŸünüyorlar. 

- Kerkük'e nasıl yansıdı?
Kürtlerin Kerkük'te 7-8 sandalye alması beklenirken, sürpriz oldu ve Kürtler ve Türkmenler 6'ÅŸar sandalye paylaÅŸtı. Bu sürprizi Türkmenler deÄŸil, Kürtler yaptı. Yedi sene önce buraya getirilen Kürtler, stadyumlarda, lojman bahçelerinde yaÅŸadıkları sefil hayata itiraz ettiler ve Kürt listesini cezalandırdılar diye düÅŸünüyorum. Irakiya listesi Kerkük'te, oy vermeyenler nedeniyle, Kürt ittifakından daha çok oy aldı.

ÖNERÄ°NÄ°N ÖZÜ UZLAÅžI
-  Kürtlerin Kerkük'te referandum ısrarını nasıl deÄŸerlendiriyorsunuz?
Referandum ÅŸu an bir grubun lehine görünebilir; farz edelim, buraya sonradan gelen Kürtler, ÅŸartlar nedeniyle Kerkük'ü terk etti, o zaman bu çözüm onların aleyhine döner. Kürtlerin seçimlerden beklediÄŸi sonucu alamamaları da bu dengenin deÄŸiÅŸebileceÄŸini biraz gösterdi aslında. 

- Kerkük'te çözüm nasıl olacak?
Sorun kafa sayısıyla deÄŸil; masa başında çözülmeli.  Mühleti dolmuÅŸ 140. madde yeriün katmanların uzlaşısı aranmalıdır. BM'nin özerk statüde birleÅŸme önersinin özü de budur. Bölgesel Kürt yönetiminin, bu konudaki hitapları biraz daha yumuÅŸadı. Zaman içinde daha da olumlu olması beklenebilir.

El Kaide'ye Irak'ta darbe
IRAK BaÅŸbakanı Nuri El Maliki, Iraklı bir istihbarat timinin, El Kaide'nin lideri Ebu Eyüp El Masri'yi öldürdüÄŸünü açıkladı. Maliki, timin, El Masri'nin yanı sıra El Kaide ile baÄŸlantılı Irak Ä°slam Devleti örgütünün liderlerinden olduÄŸu söylenen Ebu Ömer El BaÄŸdadi'yi de öldürdüÄŸünü bildirdi. Nuri El Maliki, cesetlere DNA testinin yapıldığını belirtti. Örgütün Irak'taki lideri Ürdünlü Ebu Mussab el Zerkavi'nin dört yıl önce öldürülmesi üzerine yerine Mısırlı el Masri geçmiÅŸti.

Irak'taki ABD ordusu adına yapılan açıklamada, Irak güvenlik güçlerinin El Kaide'nin önde gelen 2 liderini öldürdüÄŸü doÄŸrulandı. Açıklamada, 'iki teröristin ölümünün Irak'taki El Kaide'ye yıkıcı bir darbe olabileceÄŸi' ifadesi yer aldı.

Ezgi Akın

• PaylaÅŸ |  Google    Live    Facebook    Twitter    Digg|      

• DiÄŸer Roportajlar

  • 'Kerkük sorunu masada çözülür'
    
  • AkÅŸamları mezarına gider eÅŸimle konuÅŸurum
    
  • Güven oylamasına dönüşür ve geçemez
    
  • ABD’den habersiz de darbe yapılabilir
    
  • PKK ile diyalogda köprü olabiliriz