29 HAZİRAN 2010 SALI

Metin Taş-Sezgin Özcan metin.tas@aksam.com.tr-sezgin.ozcan@aksam.com.tr

Yıllık izin dönemi başladı

Türkiye'de, çalışanlar yıllık izinlerini genellikle yaz döneminde kullanırlar. Bu nedenle de yıllık izin kullanımları Haziran-Eylül döneminde yoğunlaşır. Okulların tatile girmesi ve son olarak Lisans Yerleştirme Sınavlarının da (eski adıyla Öğrenci Seçme Sınavı) tamamlamasıyla tatil planları da hız kazandı..

Bir yıl boyunca çalışan insanın bir süre dinlenmesi, beden ve ruh sağlığı için zorunlu bir ihtiyaç. Diğer yandan, yılın belli bir döneminde işten uzak kalıp dinlenmek, çalışanların verimliliğini ve motivasyonunu olumlu yönde etkileyen önemli bir husus. Bu nedenle de çalışanların yıllık izin hakkı Anayasa ile güvence altına alınmış.
Bu bağlamda çalışanların yıllık ücretli izin hakkı, temelini Anayasa'dan alan, şahsın öz varlığına dayalı Anayasal bir hak olup, yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.
İZNE HAK KAZANMA
İşçinin yıllık ücretli izne hak kazanabilmesi için işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dahil olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olması gerekiyor. Bir yıldan az çalışılmış olması durumunda izin hakkı doğmuyor.
Bir yıllık sürenin hesabında işçinin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilerek göz önüne alınır.
YILLIK İZİN SÜRELERİ
Yıllık ücretli izin süresi, işçinin çalıştığı işyerindeki hizmet süresine göre belirleniyor. Hizmet süresi;
- Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlar için ondört iş gününden,
- Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlar için yirmi iş gününden,
- Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlar için yirmialtı iş gününden, az olamıyor.
Bu süreler asgari izin süreleri olup, toplu iş sözleşmeleri veya bireysel hizmet sözleşmeleri ile artırılması mümkün. Ayrıca, 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 iş gününden az olamıyor.
İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmıyor. Bu günlerin, yukarda belirtilen izin sürelerine eklenmesi gerekiyor.
İZİN SÜRESİ BÖLÜNEMEZ
Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Yıllık ücretli iznin, izin süreleri içinde kesintisiz bir şekilde verilmesi zorunludur. Ancak tarafların rızasıyla, bir bölümü on günden az olmamak üzere en çok üçe bölünebilir.
İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.
EKSTRA YOL İZNİ
İşçi yıllık ücretli iznini işyerinin bulunduğu yerden başka yerde geçirecekse, talep etmesi ve bu hususu belgelemesi koşuluyla, gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere, işveren işçiye toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorunda.
İZİN ÜCRETİ NE ZAMAN ÖDENİR?
İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini, işçinin izne başlamasından önce peşin olarak ödemek ya da avans olarak vermek zorunda.
Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenmesi gerekiyor. Yıllık izin ücreti sigorta primine tabi olup, sigorta primi işçi ve işveren paylarının ödenmesine devam edilir.

İzinde çalışma yasağı
Yıllık ücretli izin kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı başka bir işte çalıştığı tespit edilirse, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir.

Babam, en erken ne zaman emekli olabilir?
Babam 1963 doğumlu. TC kimlik numarası ... 30.12.1988 ile 2003 yılları arasında 14 yıl 8 ay Bağ-Kur prim ödemesi var. 2005 yılından itibaren de bazı yıllar 9 ay bazı yıllarda tam olarak SSK'ya bağlı çalıştı ve halen çalışmakta. Size sorum, askerlik borçlanması da yatırılsa en erken hangi tarihte emekli olabilir? Murat Odabaşı
Babanız, 30.12.1988 sigorta başlangıcıyla devredilen SSK'dan emekli olabilmek için 25 yıllık sigortalılık süresi, 51 yaş ve 5450 prim günü şartlarına tabi. Prim günü yeterli, 25 yılı 2013 yılında, 51 yaşı ise 2014 yılında doluyor.
8 ay askerlik borçlanması yapması halinde emeklilik yaşı bir yaş geri gelir ve 50 olur. Bu durumda 25 yıllık sigortalılık süresi de 30.04.2013 tarihinde doluyor. 50 yaşı da bu tarihten sonra doluyorsa, 50 yaşını doldurduğunda emekliliğe hak kazanır. 50 yaşını 30.04.2013 tarihinden önce dolduruyorsa, bu durumda 50 yaşını dolduracağı tarih ile 30.04.2013 tarihi arasındaki fark kadar daha fazla askerlik borçlanması yapması gerekir ki bu durumda aynı tarihte hem sigortalılık süresini hem de yaşını doldurmuş olur.

GÜNÜN SÖZÜ
'Bilginin efendisi olmak için çalışmanın uşağı olmak gerekir.'
Balzac

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.