07 EKİM 2010 PERŞEMBE

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Yılyarısı cari denge...

Dün son sanayi üretimi rakamlarına bakarak 2007 yılının ilk yarısındaki gelişmelere değindik. Bugün de haziran ayı rakamlarından yola çıkarak yılın ilk yarısındaki ödemeler dengesine bakacağız.

Haziran ayında 9.5 milyar dolarlık ihracat ve 13.7 milyar dolarlık ithalat ile toplam dış ticaret açığı 4.2 milyar dolar olmuş. Geçen yıl aynı ayda ihracat 8.3 milyar dolar ithalat 12 milyar dolar ve dış ticaret açığı da 3.7 milyar dolar imiş. Başta turizm olmak üzere diğer döviz gelirlerini de eklediğimizde geçen yıl haziran ayında 2.9 milyar dolar olan cari açık 3.3 milyar dolara yükselmiş. Bu artış tamamen dış ticaret açığındaki artıştan kaynaklanmış. Bir noktayı belirtmekte fayda var. İlk beş aydaki açık daha önce 15.8 milyar dolar olarak açıklanmıştı, şimdi 16.3 milyar dolara revize edilmiş. Daha önce de defalarca belirttik, bu tarz revizyonlar dünyanın her yerinde gerçekleşen revizyonlardır, burada olağandışı bir durum yok!

İlk altı ayda ihracat rakamı 52.5 milyar dolara, toplam ithalat ise 73.5 milyar dolara ulaşmış. Geçen yılın aynı ayına göre artış oranları ihracatta yüzde 24, ithalatta yüzde 16 seviyesinde. Sonuçta dış ticaret açığı 21 milyar dolarda, cari açık da 19.6 milyar dolarda sabit kalmış. Son on iki ay alınırsa da yıllık cari açık rakamı 32.8 milyar dolar olmuş. Yıllık cari açık rakamı geçen yılın eylül ayından beri 32-33 milyar dolar aralığında dalgalanmakta. Ancak, henüz erken olmakla birlikte, haziran ayındaki ithalat artışının yıllık cari açık rakamını yeniden yukarıya çekmeye başladığını söyleyebiliriz. Yılın ikinci yarısında faizlerdeki düşüşe paralel olarak hem tüketim artışı hem de yatırım artışı gerçekleşirse cari açık rakamı 35 milyar dolar seviyesini de aşabilir. Bu da GSMH oranı olarak yüzde 7.5-8 civarında açık demek.

Ödemeler dengesinin finansman tarafına bakacak olursak en önemli kalemin yine doğrudan yatırımlar olduğunu görüyoruz. Mayıs sonu itibarı ile 10.7 milyar dolar olan brüt uluslararası doğrudan yatırımlar yılın ilk yarısında 11.8 milyar dolara ulaşmış. Geçen yılın ilk yarısında bu rakam 9.1 milyar dolar seviyesinde idi. Yıllık olarak net 20.4 milyar dolara ulaşan uluslararası doğrudan yatırımlar cari açığın üçte ikisini karşılamış.

Sıcak para olarak değerlendirilen portföy yatırımları olarak ise geçen yılın ilk altı ayında 1 milyar dolarlık çıkış gerçekleşmişken, bu yıl ilk altı ayda 6 milyar dolarlık net yabancı yatırımı gerçekleşmiş. Bu rakamın yaklaşık 2.5 milyar doları hisse senetlerine yani borsaya gelmiş. Bunun dışında net hata ve noksan kalemi geçen yılın ilk yarısında 1 milyar dolar iken, bu yıl 3 milyar dolara yaklaşmış. Özel sektör tarafından çoğunluğu uzun vadeli 16.3 milyar dolarlık borçlanma gerçekleşmiş. Buna karşılık bankalar net 6 milyar dolar, kamu da 2.2 milyar doları IMF'ye olmak üzere yaklaşık 3 milyar dolarlık borç geri ödemişler. Sonuçta resmi döviz rezervleri

7 milyar dolar artış göstermiş.

Önümüzdeki aylarda turizm gelirlerinin etkisi ile aylık bazda cari açık rakamı düşük gerçekleşecektir, tabii eğer THY'deki grev konusu izin verirse! Diğer yandan kamuda özelleştirmeler, özel sektörde şirket birleşmeleri ve hisse devirleri ve başta enerji ve inşaat alanındaki sıfırdan yatırımlarla birlikte doğrudan yatırımların cari açığın finansmanında ana kalem olma özelliğini sürdürmesini bekliyoruz. Bu gelişmeler, cari açığın kritik bir sorun olmasını önümüzdeki dönemde de engelleyecektir.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.